Ажлаас Халагдах Мэдэгдэл Хүлээн Авах Хуульд Нийцсэн Процесс

Оршил

Ажил олгогчоос ажлаас халах тухай мэдэгдэл хүлээн авах нь ажилтны хувьд сэтгэл зүйн болон санхүүгийн асар том дарамт болдог. Ажил олгогч танд халах мэдэгдэл өгсөн даруйдаа шууд ажлаас чөлөөлөх эсхүл сахилгын ямар ч зөрчилгүй, бичгээр авсан анхааруулгагүй байхад ажлаас халах нь хууль бус бөгөөд ажил олгогч Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 80-д заасны дагуу 30-аас доошгүй хоногийн өмнө бичгээр мэдэгдэх үүрэгтэй.

Хэрэв танд ямар нэг сахилгын шийтгэл ногдуулаагүй, ажил үүргийн доголдол гаргаагүй байхад хуулийн хугацаа баримтлахгүйгээр шууд ажлаас халсан бол энэ нь шүүхэд гомдол гаргаж, ажилдаа эгүүлэн тогтоогдох, ажилгүй байсан хугацааны олговрыг нөхөн гаргуулах бүрэн үндэслэл болно.

Хууль зүйн үндэслэл

Монгол Улсын Хөдөлмөрийн тухай хуулиар ажил олгогчийн санаачилгаар хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцлах процессыг верификаци өндөртэйгээр нарийвчлан зохицуулсан байдаг.

1. Мэдэгдэх хугацаа ба үндэслэл

Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 80-ийн 80.4-т зааснаар:

• Орон тоо хасагдсан, цөөрсөн (80.1.1)
• Мэргэжил, ур чадвар, гүйцэтгэлийн хувьд тэнцэхгүй нь тогтоогдсон (80.1.2)
• Эрүүл мэндийн хувьд ажил үүрэг гүйцэтгэх боломжгүй болсон (80.1.3)

Эдгээр үндэслэлээр хөдөлмөрийн гэрээг цуцлах тохиолдолд ажил олгогч ажилтанд 30-аас доошгүй хоногийн өмнө бичгээр эсхүл цахим хэлбэрээр мэдэгдэх үүрэгтэй.

2. Ур чадвар, сахилгын зөрчлийн урьдчилсан нөхцөл

Ажилтан ажлын байранд тэнцэхгүй гэх үндэслэлээр халж байгаа бол өмнө нь заавал бичгээр анхааруулж, ур чадвараа сайжруулах боломжит хугацаа олгосон байх шаардлагатай. Түүнчлэн, сахилгын зөрчлөөр халж байгаа бол Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 123-ийн 123.3-т заасны дагуу заавал ажилтанд зөрчлийг мэдэгдэж, тайлбар авсан байх ёстой. Хэрэв өмнө нь ямар нэгэн сахилгын шийтгэл олгож байгаагүй, бичгээр тайлбар аваагүй бол шууд халах нь процессын асар том зөрчил болно.

3. Тэтгэмж олгох үүрэг

Орон тоо хасагдсан эсхүл ур чадвараар тэнцэхгүй гэж цуцалсан бол ажилтанд ажилласан жилийг нь харгалзан Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 82-ийн 82.1-д заасны дагуу 1-ээс 4 сараас доошгүй сарын үндсэн цалинтай тэнцэх тэтгэмжийг нэг удаа олгох үүрэгтэй.

Ажлаас халах мэдэгдэл хүлээн авах хууль ёсны процесс

Практик алхамууд: Иргэн та юу хийх ёстой вэ?

Алхам 1: Мэдэгдэлтэй танилцах ба баримтжуулах

Мэдэгдэл өгөхөд шууд гарын үсэг зурж зөвшөөрөхөөсөө өмнө огноо болон үндэслэлийг анхааралтай шалга. Хэрэв тухайн өдөр нь өгөөд "Өнөөдөр ажлаас гар" гэж шаардаж байвал:

• Мэдэгдлийг хүлээн авсан огноо, цаг минутаа өөрийн гар үсгийн дээр заавал тусгаж бич.
• Мэдэгдлийн хувийг заавал авч үлд.

Алхам 2: Гарын үсэг зурахаас татгалзах эсхүл тайлбар бичих

Ажил олгогч танд хууль бус мэдэгдэл тулгаж байгаа бол:

• "Танилцсан, гэвч мэдэгдсэн хугацаа болон халах үндэслэлийг зөвшөөрөхгүй" гэж тэмдэглэн гарын үсэг зурж болно.
• Хэрэв гарын үсэг зурахаас татгалзвал ажил олгогч Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 83-ийн 83.4-т зааснаар шуудангаар хүргүүлнэ.

Алхам 3: Өргөдөл болон гомдолдоо хэрхэн тусгах бэ?

Хэрэв та Шүүхэд эсхүл Маргаан зохицуулах гурван талт хороонд өргөдөл бичиж байгаа бол дараах 3 гол санааг өргөдлийнхөө найруулгад заавал тусгана:

1. Хөдөлмөрийн гэрээг цуцлах ажиллагааны хууль бус байдал:

   "Ажил олгогч нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 80 дугаар зүйлийн 80.4-т заасан '30-аас доошгүй хоногийн өмнө бичгээр мэдэгдэх' хуулийн заавал биелүүлэх журмыг ноцтой зөрчсөн."

2. Сахилгын шийтгэл болон доголдолгүй байсан тухай:

   "Миний бие ажиллах хугацаандаа ямар нэг сахилгын зөрчил гаргаж байгаагүй, надад Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 123 дугаар зүйлд заасан сахилгын шийтгэл ногдуулж байсан удаагүй. Мөн ажил үүргийн доголдолтой холбоотойгоор бичгээр тайлбар авч байсан эсхүл анхааруулга өгч байсан тохиолдол байхгүй болно."

3. Мэдэгдсэн хугацаа ба шууд халсан тухай:

   "Ажил олгогч 202... оны ... сарын ...-ны өдөр ажлаас халах тухай мэдэгдлийг гардуулан өгөөд, 30 хоногийн хугацаа олголгүйгээр тухайн өдөртөө шууд тушаал гаргаж халсан нь миний хөдөлмөрлөх эрхийг зөрчсөн хууль бус үйлдэл юм."

Шүүхийн практик ба жишээнүүд

Шүүхийн практикт ажил олгогч хуульд заасан журам, хугацааг зөрчсөн тохиолдолд тушаалыг хууль бус гэж үзэж, ажилтныг ажилд нь эгүүлэн тогтоодог.

• Мэдэгдэх хугацаа зөрчсөн тухай: Тогтоол #7263 тоот хэрэгт ажил олгогч ажилтанд 30 хоногийн өмнө мэдэгдэх үүргээ дутуу биелүүлж (28 хоногийн өмнө мэдэгдсэн), тасалбар болгон халсан тул дутуу хугацааны цалинг ажилтанд нөхөн олгохоор шийдвэрлэж байжээ. Мөн Тогтоол #4628 тоот хэрэгт ажил олгогч нэг сарын өмнө бичгээр мэдэгдэх үүргээ нотлоогүй тул ажлаас үндэслэлгүй халсан гэж дүгнэж ажилд нь эгүүлэн тогтоосон.
• Тайлбар авах ажиллагаа хийгээгүй тухай: Тогтоол #11110 болон Тогтоол #10189 тоот шийдвэрүүдэд, ажил олгогч сахилгын шийтгэл ногдуулах эсхүл халахаас өмнө Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 123-ийн 123.3-т заасны дагуу ажилтанд мэдэгдэж, тайлбар авах ажиллагааг заавал хийх ёстой бөгөөд энэ дараалал алдагдсан бол шийдвэр үндэслэлгүй болохыг Дээд шүүхээс онцолсон байдаг.

Түгээмэл асуултууд

1. Надад ямар ч сануулах хуудас өгөөгүй атлаа шууд халж болох уу?

Үгүй. Хэрэв сахилгын ноцтой зөрчил (хөдөлмөрийн гэрээнд тусгайлан заасан) гаргаагүй бол ажил олгогч заавал зөрчлийг сануулж, тайлбар авсан байх шаардлагатай (Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 123). Мөн ур чадвараар тэнцэхгүй гэж байгаа бол өмнө нь анхааруулж, сайжруулах хугацаа олгосон байх ёстой.

2. Мэдэгдэл өгсөн өдөр нь намайг шууд ажиллахыг зогсоож болох уу?

Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 80-ийн 80.5-д зааснаар ажил олгогч 30 хоногийн хугацаанд ажиллуулах шаардлагагүй гэж үзвэл ажиллуулахгүй байж болно. Гэхдээ тухайн 30 хоногийн дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг заавал тооцож олгох ёстой. Олговрыг олгохгүйгээр шууд халах нь хууль бус.

3. Намайг ажлаас халах шийдвэрийг зөвшөөрөхгүй бол хэдий хугацаанд шүүхэд хандах вэ?

Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 154-ийн 154.2.1-д зааснаар ажлаас халсан тухай шийдвэрийг/тушаалыг хүлээн авсан өдрөөс хойш 30 хоногийн дотор Сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороонд эсхүл Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 158-ийн 158.2.2-т зааснаар шүүхэд хандах эрхтэй.

4. Намайг "Өөрийн хүсэлтээр ажиллахаас татгалзсан" өргөдөл бич гэж дарамталвал яах вэ?

Ямар ч тохиолдолд сайн дурын бус өргөдөл бичиж болохгүй. Тогтоол #7265 тоот шүүхийн шийдвэрээс харвал "удирдлагын шаардсаны дагуу" гэж өргөдөлдөө бичсэн байхад шүүх үүнийг ажилтны сайн дурын хүсэл зориг биш гэж үзэн ажилтанд ашигтайгаар шийдвэрлэж байжээ.

Дүгнэлт

Ажлаас халах мэдэгдэл хүлээн авахдаа сандралгүй, хууль зүйн дагуу прагматик хандах хэрэгтэй. Ажил олгогч 30-аас доошгүй хоногийн өмнө бичгээр мэдэгдээгүй, танд өмнө нь ямар нэг сахилгын шийтгэл ногдуулаагүй, ажил үүргийн доголдол гаргаж байсныг нотлоогүй атлаа шууд халсан бол энэ нь таны хувьд хөдөлмөрлөх эрхээ шүүхээр хамгаалуулах бүрэн боломжийг олгоно. Ажлаас халсан тушаал, мэдэгдлийг гардан авсан өдрөө тэмдэглэж, 30 хоногийн дотор холбогдох байгууллага, шүүхэд гомдол гаргахаа мартуузай.