Ажилласан жилээ шүүхээр тогтоолгох: тушаал олдохгүй үед бүрдүүлэх баримт
Ажилд орсон, гарсан тушаал олдохгүй үед ажилласан жилээ шүүхээр хэрхэн тогтоолгох тухай хууль зүйн зөвлөгөө, бүрдүүлэх баримт бичгийн бүрэн жагсаалт.
Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.
Оршил
Иргэд өндөр насны тэтгэвэрт гарах, ажилласан жилээ нөхөн тооцуулах шаардлага үүсэхэд байгууллага хувьчлагдсан, татан буугдсан эсвэл архивын бичиг баримт үрэгдсэний улмаас ажилд орсон, чөлөөлөгдсөн тушаал нь олдохгүй байх асуудал түгээмэл тулгардаг. Хэрэв ажилд томилсон болон чөлөөлсөн тушаал олдохгүй, архивт хадгалагдаагүй бол иргэн өөрийн оршин суугаа газрын анхан шатны шүүхэд онцгой ажиллагааны журмаар хүсэлт гаргаж, ажиллаж байсан байдлаа хууль ёсоор тогтоолгох боломжтой.
Энэхүү нийтлэлээр ажилласан жилээ шүүхээр тогтоолгоход тавигдах хууль зүйн шаардлага, тушаалгүй үед түүнийг орлуулан бүрдүүлэх баримт бичгүүд болон анхаарах практик асуудлыг дэлгэрэнгүй тайлбарлана.
Хууль зүйн үндэслэл
Шүүхээс гадуур урьдчилан шийдвэрлэх боломжгүй, эрх зүйн үр дагавар үүсгэх үйл явдлыг шүүх онцгой ажиллагааны журмаар хянан шийдвэрлэдэг.
- Онцгой ажиллагааны харьяалал: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 133 зүйлийн 133.1.1-д зааснаар шүүх "эрх зүйн ач холбогдол бүхий үйл явдлыг тогтоох" хэргийг онцгой ажиллагааны журмаар шийдвэрлэдэг. Ийм хэрэгт хариуцагч тал байдаггүй бөгөөд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 134 зүйлийн 134.1-д зааснаар бусад холбогдох ерөнхий журмыг баримтална.
- Ажиллаж байсан байдлыг тогтоох: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 135 зүйлийн 135.2.6-д хүний ажиллаж байсан байдлыг шүүх тогтоохоор хуульчилсан. Гэхдээ 135.3-т зааснаар уг үйл явдлыг батлах баримт бичгийг өөр журмаар олж авах боломжгүй, үрэгдсэн баримт бичгийг сэргээх боломжгүй болсон нь тогтоогдсон үед л шүүх хэргийг хүлээн авч шийдвэрлэдэг.
- Шүүхийн харьяалал ба тавигдах шаардлага: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 136 зүйлийн 136.1-д зааснаар хүсэлтээ өөрийн оршин суугаа газрын, эсхүл тухайн үйл явдал болсон газрын шүүхэд гаргана. Мөн зүйлийн 136.3-т хүсэлтэд тухайн үйл явдлыг тогтоолгох гэж буй зорилго (жишээ нь: өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох)-ыг дурдаж, баримтыг өөр журмаар сэргээх боломжгүйг нотлох баримтыг хавсаргана. Архивын албан хариу нь үүний гол жишээ боловч хууль зөвхөн нэг нэртэй тодорхойлолтоор хязгаарлаагүй. Хэрэв эдгээр шаардлагыг биелүүлээгүй бол 136.4 болон Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 65 зүйлийн 65.1.3-т заасны дагуу шүүх хүсэлтийг хүлээн авахаас татгалздаг.
- Улсын тэмдэгтийн хураамж: Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 7 зүйлийн 7.1.2-т зааснаар эд хөрөнгийн бус, үнэлэх боломжгүй шаардлага тул улсын тэмдэгтийн хураамжид 70,200 төгрөг төлнө.
Практик алхамууд: Тушаал олдохгүй үед бүрдүүлэх баримт
Шүүхэд хэрэг хянан шийдвэрлэхэд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 25 зүйлийн 25.2.2 болон Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 38 зүйлийн 38.1-д заасны дагуу хүсэлт гаргагч өөрийн шаардлагын үндэслэлээ өөрөө нотлох үүрэгтэй.
1. Архивын газраас "Олдоогүй" гэсэн тодорхойлолт авах
Аймаг, нийслэлийн Архивын газар эсвэл тухайн салбарын төв архивт хүсэлт гаргаж, ажилд орсон, гарсан тушаал архивт хадгалагдаагүй тухай албан ёсны лавлагаа авна. Энэ нь шүүхээс гадуур шийдвэрлэх боломжгүйг нотлох гол баримт болдог.
2. Шууд бус бичмэл нотлох баримтуудыг бүрдүүлэх
Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 44 зүйлд зааснаар бичмэл нотлох баримтыг эхээр нь, эсхүл нотариатаар гэрчлүүлсэн хуулбараар гаргаж өгнө. Үүнд:
- Хөдөлмөрийн дэвтэр: Тушаалын дугаар зөрсөн, тамга тэмдэг дутуу эсвэл он сар нь тодорхойгүй бичигдсэн байсан ч эх хувиар нь хавсаргана.
- Цалингийн баримтууд: Цалингийн цэс, цалин олгож байсан карт, нягтлан бодох бүртгэлийн түүвэр.
- Ажиллаж байсныг батлах бусад баримт: Үйлдвэрчний эвлэлийн батлах, эвлэлийн гишүүний татвар төлсөн тэмдэглэл, ажлын газрын үнэмлэх, томилолтын хуудас, хөдөлмөрийн гэрээний хуулбар.
- Шагнал урамшууллын үнэмлэх: Тухайн байгууллагад ажиллаж байх үед олгогдсон "Сайшаалын үнэмлэх", баярын бичиг, ойн медалийн үнэмлэх зэрэг байгууллагын нэр, огноо туссан аливаа баримт.
3. Гэрч нарын мэдүүлгийг бэлтгэх
Бичмэл баримт хангалтгүй үед тухайн хугацаанд хамт ажиллаж байсан, нөхцөл байдлыг мэдэх хүмүүсийг гэрчээр асуулгах хүсэлт гаргаж болно. Хуулийн энэ зохицуулалт бүх хэрэгт заавал хоёр гэрч шаарддаг гэсэн тоон босго тогтоогоогүй.
- Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 43 зүйлийн 43.1, 43.2-т зааснаар хэргийн оролцогчийн хүсэлтээр тухайн нөхцөл байдлыг мэдэж байгаа хүнийг шүүх гэрчээр дуудан мэдүүлэг авна.
- Гэрчээр оролцох хүмүүс нь тухайн байгууллагад тухайн он жилүүдэд хамт ажиллаж байсныг нотлох хөдөлмөрийн дэвтэр, архивын лавлагаатай байх шаардлагатай.
Шүүхийн практик ба анхаарах асуудлууд
Шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг үнэлэхдээ Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 40 зүйлийн 40.1, 40.2-т заасны дагуу тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь бодитойгоор харьцуулан үнэлдэг.
Шүүхийн практикт ажиллаж байсан байдал, хөдөлмөрийн харилцааг шалгахад дараах нийтлэг зарчмууд баримтлагддаг:
- Баримт хангалттай бус үед шийдвэр гаргах боломжгүй байдаг: Улсын дээд шүүхийн Тогтоол #3419-д зааснаар хэрэгт ач холбогдол бүхий нотлох баримт дутуу, маргааны бодит нөхцөл байдал баримтаар хангалттай нотлогдоогүй тохиолдолд эрх зүйн эцсийн дүгнэлт хийх боломжгүй гэж үздэг. Иймд ажилласан жил тогтоолгохдоо аль болох олон төрлийн шууд бус баримтуудыг нэгтгэн өгөх нь шийдвэр таны талд гарах гол үндэслэл болдог.
- Цалин олгосон баримт болон нийгмийн даатгалын дэвтрийн үнэлгээ: Улсын дээд шүүхийн Тогтоол #1270-д ажилтны нийгмийн даатгалын дэвтэр дэх бичилт, цалин олгосон баримтыг үндэслэн ажилласан хугацаа болон олговрын хэмжээг тооцон дүгнэсэн байдаг. Энэ нь ажилд орсон тушаал байхгүй байсан ч тогтмол цалин авч байсан нягтлан бодох бүртгэлийн баримт болон хөдөлмөрийн дэвтрийн бичилт нь ажиллаж байсан үйл баримтыг нотлох жинтэй баримт болдгийг харуулж байна.
- Шүүхийн тусламжтай баримт бүрдүүлэх: Хэрэв хүсэлт гаргагч өөрөө байгууллагын нууц, албаны нууцтай холбоотой эсвэл өөр орон нутагт байгаа архивын баримтыг гаргуулан авах боломжгүй бол Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 38 зүйлийн 38.6-д заасны дагуу нотлох баримтыг шүүхийн журмаар бүрдүүлж өгөхийг шүүгчээс хүсэх эрхтэй.
Түгээмэл асуултууд
1. Архивын лавлагаа авалгүйгээр шууд шүүхэд хандаж болох уу?
Болохгүй. Хуульд зааснаар тухайн ажиллаж байсныг нотлох баримт бичгийг захиргааны болон өөр журмаар олж авах боломжгүй болсон нь нотлогдсон үед шүүх онцгой ажиллагааны журмаар хянан шийдвэрлэдэг. Архивын албан хариу болон баримт сэргээх боломжгүйг нотлох бусад мэдээллийг бүрдүүлнэ.
2. Тушаал байхгүй үед ямар бичмэл нотлох баримтууд үндсэн үүрэг гүйцэтгэх вэ?
Хөдөлмөрийн дэвтэр, цалингийн түүвэр, цалин олгосон баримт, томилолтын хуудас, үйлдвэрчний эвлэлийн батлах, байгууллагын сайшаалын үнэмлэх, шагнал урамшууллын үнэмлэх зэрэг бичмэл баримтууд голлох нотлох чадвартай байдаг.
3. Хамт ажиллаж байсан хүмүүс заавал гэрчээр оролцох ёстой юу?
Хэрэв бичмэл баримт хангалтгүй, тушаал нь олдохгүй байгаа бол хамт ажиллаж байсныг гэрчлэх хүмүүсийн мэдүүлэг чухал ач холбогдолтой. Гэрчээр дуудагдах этгээдүүд тухайн үед уг байгууллагад ажиллаж байсан нь өөрийн хөдөлмөрийн дэвтэр, тушаалаар батлагдсан байх нь шүүхэд илүү үнэмшилтэй болдог.
4. Шүүхэд хүсэлт гаргахад улсын тэмдэгтийн хураамжид хэдэн төгрөг төлөх вэ?
Эд хөрөнгийн бус, үнэлэх боломжгүй шаардлагын ердийн хураамж 70,200 төгрөг. Хуулийн чөлөөлөлт, багасгах эсхүл төлөхийг хойшлуулах нөхцөл байгаа эсэхийг хүсэлт гаргахдаа шалгана.
Дүгнэлт
Ажилд орсон, гарсан тушаал олдохгүй байх нь ажилласан жилээ шүүхээр тогтоолгох боломжгүй гэсэн үг биш юм. Хамгийн гол нь архивын лавлагаагаар бичиг баримт олдохгүй байгааг баталгаажуулж, хуучин хөдөлмөрийн дэвтэр, цалингийн хуудас, шагналын үнэмлэх зэрэг шууд бус бичмэл баримтуудыг бүрдүүлэн, хамт ажиллаж байсан хүмүүсийг гэрчээр оролцуулах шаардлагатай. Ингэж нотлох баримтын цогц бүрдүүлбэрийг хангаснаар шүүх ажилласан жилийг бодитойгоор тогтоож, ажиллаж байсан байдлыг нотлох боломж бүрдэнэ. Энэ шийдвэр нь төлөөгүй нийгмийн даатгалын шимтгэлийг автоматаар төлсөнд тооцохгүй; тэтгэврийн нас, шимтгэл болон тухайн хугацааг тооцох тусгай нөхцөлийг нийгмийн даатгалын байгууллага тусад нь шалгана.