Баянгол дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээ — гэрээний гүйцэтгэл болон гэрээний урьдчилгаа төлбөр буцаан олгох. Нэхэмжлэгч нь орон сууц барих зорилгоор хариуцагчаас газрын эзэмшил эрхийг шилжүүлэх гэрээ байгуулж, урьдчилгаа төлбөр болох 40 сая төгрөгийг шилжүүлсэн боловч газрын эзэмшил болон барилга барих боломжгүй нөхцөл байдал үүссэн тул гэрээгээ цуцалж, төлбөр буцаан авах маргаан үүссэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Газар дээр орон сууц барих боломжгүй болсон тул гэрээгээ цуцалж, урьдчилгаа төлбөр болон холбогдох зардлыг хариуцагчаас гаргуулж авах шаардлагатай.
• Хариуцагч: Газар эзэмших эрх нь өөр этгээдийн нэр дээр байсан бөгөөд нэхэмжлэгч орон сууц барих зорилго нь биелээгүй нь хариуцагчийн буруутай үйл ажиллагаанаас болсон бус гэж үзэн, хохирол авах үндэслэлгүй гэж тайлбарласан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хагасаж, хариуцагч Н.М-аас 40 сая төгрөгийг нэхэмжлэгчид олгох шийдвэр гаргасан.

• Газар эзэмших эрхийг шилжүүлэх боломжгүй болсон тул гэрээний гүйцэтгэл биет байдлаар хэвээр байх боломжгүй байсан тул талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь, мөн гэрээ биелсэнээс олсон ашгийг харилцан буцааж өгэх үүрэгтэй (Иргэний хууль 205.1).
• Газар эзэмших эрхийг шилжүүлэх гэрээ байгуулсан боловч нөхцөл байдал биелээгүй тул гэрээгээ цуцалж, урьдчилгаа төлбөр буцаан авах эрхтэй (Иргэний хууль 243.1).
• Нэхэмжлэгч орон сууц барих зорилго нь биелээгүй нь хариуцагчийн буруутай үйл ажиллагаанаас шууд хамааралтай бус байсан тул нэхэмжлэгч хохирлыг (эскиз, макет, хөрсний шинжилгээний зардал) хариуцагчаас шаардах үндэслэлгүй (Иргэний хууль 227.1, 227.2).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээний нэг тал нь гэрээнд заасан нөхцөл биелэх боломжгүй болсон тохиолдолд талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь, мөн гэрээ биелсэнээс олсон ашгийг харилцан буцааж өгэх үүрэгтэй (Иргэний хууль 205.1).
• Худалдах-худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь эрхийн зөрчилгүй хөрөнгө, түүнтэй холбогдох баримт бичгийг худалдан авагчийн өмضлөлд шилжүүлэх үүрэгтэй (Иргэний хууль 243.1).
• Гэрээний нэг тал нь гэрээний үүргээ зөрчсөн бол нөгөө тал нь гэрээгээ цуцалж, учирсан хохирлыг арилгуулах эрхтэй боловч тухайн хохирол нь нөгөө талын буруутай үйл ажиллагаанаас шууд хамааралтай байх ёстой (Иргэний хууль 227.1, 227.2).