Тогтоол №10918

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Улсын Их Хурлын гишүүн, сайд асан Б.У- нь албан үүрэг, бүрэн эрхээ урвуулан ашиглаж, өөртөө хамаарал бүхий компанид хөнгөлөлттэй зээл авахад нөлөөлсөн хэргээр яллагдсан. АНХАН ШАТ: Шүүгдэгчийг албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, давуу байдал бий болгосон, хатгагчаар оролцсон гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 6 жил хасаж, 2 жил 6 сар хорих ялаар шийтгэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгч, түүний өмгөөлөгч нар ялыг хөнгөрүүлж, торгох ял болгохыг хүссэн. Өмгөөлөгчид хэргийн бодит байдал, хууль хэрэглээний талаар гомдол гаргаж, шүүгдэгчийн эрүүл мэндийн байдлыг харгалзан үзэхийг шаардсан. Прокурор гэм буруугаа чин сэтгэлээсээ хүлээн зөвшөөрөөгүй, эрүүл мэндийн баримтууд нотлох баримтын шаардлага хангахгүй гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх шүүгдэгчийн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, хохирлоо төлсөн, эрүүл мэндийн байдал зэргийг харгалзан анхны шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолын хорих ялыг өөрчилж, 40 сая төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан. Гэвч гэмт хэргийн объектыг, ялангуяа төрд итгэх олон нийтийн итгэл, төрийн байгууллагын үнэлэмж зэрэг нь тодорхой бус, хатгагчид ногдуулах ял нь гүйцэтгэгчдээс багагүй байх ёстой гэсэн хуулийг буруу тайлбарласан гэж үзсэн. Мөн хууль бусаар нөлөөлж, зээл авахад шууд оролцсон гэмт үйлдлийг хуульд заасан заалтуудаар зүйлчилсэн боловч, бодит байдлыг үндэслэлтэйгээр тогтоосон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: УИХ-ын гишүүн Б.У нь албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, өөрийн хамаарал бүхий "Д м" ХХК-д Жижиг дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сангаас 800,000,000 төгрөгийн зээлийг хууль бусаар олгуулж, зориулалтын бусаар зарцуулан өөртөө давуу байдал бий болгосон. - **Нэхэмжлэгч**: Улсын яллагч Б.У-г улс төрд нөлөө бүхий этгээд албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, өөртөө давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт хатгагчаар оролцсон гэм буруутайд тооцон ял оногдуулах. - **Хариуцагч**: Б.У болон түүний өмгөөлөгч нь гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, хохирлыг барагдуулсан, эрүүл мэндийн байдал хүнд байгаа тул ялыг хөнгөрүүлэхийг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-08-10, **Дугаар**: 1466 - **Шийдвэр**: Б.У-г гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 6 жил хасаж, 2 жил 6 сар хорих ялаар шийтгэсэн. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 3.1.2, 3.4.1, 22.1.3. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2021-03-31, **Дугаар**: 329 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Б.У болон түүний өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн хорих ялыг хөнгөрүүлэхийг хүссэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж, хорих ялыг 40,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний 40,000,000 төгрөгөөр торгох ял болгон өөрчилж, 72 хоног цагдан хоригдсон хугацааг хасч, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 6 жилийн хугацаагаар хассан нэмэгдэл ялыг торгох ял оногдуулсан үеэс эхлэн тоолохоор шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Б.У-г анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, хохирлыг нөхөн төлсөн, эрүүл мэндийн байдал хүнд зэргийг харгалзсан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-05-25, **Дугаар**: 1902000000201 - **Гомдлол гаргагч**: Нийслэлийн прокурорын газрын хяналтын прокурор - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Б.У нь УИХ-ын гишүүний албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, өөрийн хамаарал бүхий компанид хууль бусаар зээл олгуулсан нь Эрүүгийн хуулийн 22.1.3-т заасан гэмт хэрэгт тооцогдох үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх Б.У-ийн гэм бурууг хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудад тулгуурлан зөв тогтоож, Эрүүгийн хуулийн 5.1, 6.1.2-т заасан эрүүгийн хариуцлагын зорилго, зарчмуудыг удирдлага болгон ял оногдуулсан нь гэм бурууд нь тохирсон. - Давж заалдах шатны шүүх Б.У-ийн эрүүл мэндийн байдлыг ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд хамааруулсан нь Эрүүгийн хуулийн 6.5.3-т заасан "онцгой нөхцөл байдал"-ын шаардлага хангаагүй бөгөөд уг баримтууд нь ял эдлүүлэхэд саад болох хүнд өвчтэйг нотлоогүй. - Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүхээр хэлэлцэгдээгүй баримтуудыг шийдвэрийн үндэслэл болгосон нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1.2-г зөрчсөн. - Шүүгдэгч гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн байдал нь хэрэг бүртгэлт, мөрдөн байцаалтын шатанд бус, зөвхөн анхан шатны шүүх хуралдааны үед хэлбэрийн төдий байсан нь ял хөнгөрүүлэх онцгой нөхцөл болгох үндэслэлгүй. - Улс төрд нөлөө бүхий этгээд албан тушаалаа урвуулан ашигласан гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээг давж заалдах шатны шүүх харгалзан үзээгүй нь Эрүүгийн хуулийн 1.3-т заасан шударга ёсны зарчимд нийцэхгүй. - Прокурорын эсэргүүцэл үндэслэлтэй тул давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээх нь зүйтэй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Б.У нь УИХ-ын гишүүнээр ажиллаж байхдаа албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, өөрийн хамаарал бүхий "Доктор Мэйк" ХХК-д Жижиг дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сангаас 800 сая төгрөгийн зээл авахад нөлөөлж, уг зээлийг зориулалтын бусаар зарцуулсан. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор нь Б.Уг улс төрд нөлөө бүхий этгээд албан үүргээ урвуулан ашиглаж, өөртөө болон бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт хатгагчаар хамтран оролцсон гэж үзсэн. - **Хариуцагч**: Б.У нь гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, хохирлыг нөхөн төлсөн, эрүүл мэндийн байдал нь хүнд тул ялыг хөнгөрүүлэхийг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-08-10, **Дугаар**: 1466 - **Шийдвэр**: Б.Уг гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 6 жил хасаж, 2 жил 6 сар хорих ял оногдуулсан. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 3.1.2, 3.4.1, 22.1.3-т зааснаар. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-10-22, **Дугаар**: 1340 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Б.У, түүний өмгөөлөгч нар. - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн тул торгуулийн ял оногдуулахыг хүссэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж, Б.Уд оногдуулсан 2 жил 6 сарын хорих ялыг 40,000,000 төгрөгөөр торгох ялаар сольж, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 6 жилийн хугацаагаар хассан. - **Үндэслэл**: Б.Уг анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, хохирлыг нөхөн төлсөн, эрүүл мэндийн байдлыг харгалзан үзсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-01-08, **Дугаар**: 1902000000201 - **Гомдлол гаргагч**: Нийслэлийн Прокурорын газар. - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2020 оны 10 дугаар сарын 22-ны өдрийн 1340 дүгээр магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг давж заалдах журмаар дахин хэлэлцүүлэхээр Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх Б.Уг "гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн" гэж дүгнэсэн нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй. Б.У нь мөрдөн байцаалтын шатанд гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн мэдүүлэг өгөөгүй, харин ялыг хөнгөрүүлэх зорилгоор хэлбэрийн төдий хүлээн зөвшөөрсөн. - Давж заалдах шатны шүүх Б.Угийн эрүүл мэндийн байдлыг ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд харгалзан үзсэн нь Эрүүгийн хуулийн 6.5.1-д тусгагдаагүй бөгөөд Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 14.1-т заасан "хууль, шүүхийн өмнө эрх тэгш байх" зарчмыг зөрчсөн. - Б.Угийн эрүүл мэндийн байдалтай холбоотой зарим баримт нь нотлох баримтын шаардлага хангаагүй (хуулбар, зохих мэдээлэлгүй, тамгагүй, бусад баримтаар нотлогдоогүй) байхад давж заалдах шатны шүүх магадлан шалгаагүй, хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил юм. - Хяналтын шатны шүүх нь анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрээр тогтоогдоогүй нөхцөл байдлыг тогтоох, нотлох баримтыг дахин үнэлэх эрхгүй тул Б.Угийн эрүүл мэнд, хувийн байдлын талаарх баримтуудыг давж заалдах шатны шүүхээр дахин магадлан шалгуулж, алдааг залруулах шаардлагатай. - Прокурорын эсэргүүцэл бичих хугацааг сэргээсэн нь хууль зүйн үндэслэлтэй байсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: С.Е нь Баян-Өлгий аймгийн Сум дундын ойн ангийн даргын албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, 2018 оны 05 сараас 12 сарын 26-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд байгууллагын мөнгөнөөс нийт 4,555,200 төгрөгийг завшсан. - **Нэхэмжлэгч**: Улсын Ерөнхий прокурорын газрын хяналтын прокурор А.Золзаяа нь анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, шүүгдэгчийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгох санал гаргасан. - **Хариуцагч**: Шүүгдэгч С.Е нь гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, хохирлыг бүрэн төлсөн, анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, өндөр настай, эрүүл мэндийн байдал тааруу зэрэг нөхцөл байдлыг харгалзан хорих ялыг торгох, эсхүл тэнсэн харгалзах ялаар өөрчлөхийг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-12-03, **Дугаар**: 219 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгч С.Еыг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 3 жилээр хасаж, 1 жил 2 сар хорих ял оногдуулж, 3,120,000 төгрөгийг Сум дундын ойн ангид олгуулахаар шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 22.1.1, Иргэний хуулийн 497.1, 510.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2021-01-18, **Дугаар**: 02 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч С.Е - **Гомдлолын шалтгаан**: Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хувийн байдал, хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг харгалзан үзээгүй. - **Шийдвэр**: Шийтгэх тогтоолын хохирлын заалтыг өөрчилж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Шүүгдэгч С.Е нь шийтгэх тогтоол гарсны дараа хохирлоо бүрэн нөхөн төлсөн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-04-30, **Дугаар**: 1913001800075 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч С.Е - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх ял оногдуулахдаа хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг харгалзан үзээгүй, Эрүүгийн хуулийн холбогдох заалтуудыг буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолын хорих ялыг торгох ял болгон өөрчилж, шүүгдэгчийг сулласан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүгдэгч С.Е нь албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, байгууллагад хохирол учруулсан нь нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэж, гэм буруутайд тооцсон нь үндэслэлтэй. - Шүүгдэгч С.Е нь анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, байгууллагад учруулсан 4,555,200 төгрөгийн хохирлыг бүрэн төлж барагдуулсан, хувийн байдал зэргийг харгалзан үзсэн. - Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.8.1.4-т заасныг удирдлага болгон шүүгдэгчид оногдуулсан хорих ялыг 6,000 нэгж буюу 6,000,000 төгрөгөөр торгох ял болгон өөрчилсөн. - Цагдан хоригдсон 176 хоногийн нэг хоногийг торгох ялын 15 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр тооцож, 2,640,000 төгрөгийг хасаж, төлбөл зохих торгох ялын хэмжээг 3,360,000 төгрөгөөр тогтоосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Улс төрд нөлөө бүхий этгээд, УИХ-ын гишүүн асан Г.С нь албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, өөрийн үүсгэн байгуулсан компанид нь хууль бусаар зээл авахад нөлөөлж, улмаар 950,000,000 төгрөгийн зээлийг авч, зориулалтын бусаар зарцуулсан хэрэгт холбогдсон. АНХАН ШАТ: Г.С-ийг нийтийн албанд томилогдох эрхийг 5 жилээр хасаж, 3 жил хорих ял оногдуулж, нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр шийтгэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгч болон түүний өмгөөлөгчид анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байгаа, өндөр настай, эрүүл мэндийн байдал муу зэргийг харгалзан үзэж, хорихоос өөр төрлийн ял оногдуулах, эсхүл ялыг хөнгөрүүлэхийг хүссэн. Прокурор анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээхийг санал болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүгдэгч нь УИХ-ын гишүүний бүрэн эрхээ урвуулан ашиглаж, хууль бусаар зээл авахад нөлөөлсөн нь нотлогдсон. Гэмт хэргийн улмаас олсон орлого болох 7,880,547.95 төгрөгийг улсын төсөвт шилжүүлэхээр шийтгэх тогтоолд нэмэлт оруулсан. Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, давж заалдах гомдлуудыг хэрэгсэхгүй болгосон.