Тогтоол №11240

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Шүүгдэгч Д.Ариунболд нь Ховд аймгийн Жаргалант сумын Засаг даргын Тамгын газарт ахлах мэргэжилтэн, мөн үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байхдаа албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, өөртөө давуу байдал бий болгон, орон нутгийн төсөвт 6,000,000 төгрөгийн хохирол учруулсан. - **Нэхэмжлэгч**: Ховд аймгийн Прокурорын газар нь Д.Ариунболдын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д зааснаар зүйлчилж яллах дүгнэлт үйлдсэн. - **Хариуцагч**: Д.Ариунболд болон түүний өмгөөлөгчид нь Д.Ариунболдыг нийтийн албан тушаалтан биш тул хэргийг хэрэгсэхгүй болгож цагаатгах, мөн нотлох баримтыг нэг талыг барьж шийдвэрлэсэн гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-04-27, **Дугаар**: 2022/ШЦТ/100 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгч Д.Ариунболдыг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, нийтийн албан тушаалд томилогдох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасаж, 5,400,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. Гэмт хэрэг үйлдэж олсон 6,000,000 төгрөгийг хурааж, шинжээчийн зардал 80,000 төгрөгийг гаргуулсан. - **Үндэслэл**: Д.Ариунболд нь үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллахдаа албан үүрэг, бүрэн эрхээ урвуулан ашиглаж, тендерийн мэдээллийг ашиглан өөртөө давуу байдал бий болгож, орон нутгийн төсөвт хохирол учруулсан нь холбогдох баримтуудаар тогтоогдсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-08-08, **Дугаар**: 2022/ДШМ/28 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч болон түүний өмгөөлөгчид - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүгдэгч нь нийтийн албан тушаалтан биш, хэргийн бодит байдлыг талуудын мэтгэлцээний үндсэн дээр тогтоох хуулийг зөрчсөн, нотлох баримтыг нэг талыг барьж шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн 2022-04-27-ны өдрийн 2022/ШЦТ/100 дугаар тогтоолыг хэвээр үлдээж, давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх хэргийн бүх ажиллагаа, шийтгэх тогтоолыг бүхэлд нь хянахад хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн нотлох баримтуудыг шүүх үнэлж дүгнэх боломжтой байсан. - Мөрдөн байцаалт болон шүүхээс хэрэг хянан шийдвэрлэх явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хасаж хязгаарласан, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан шаардлагыг зөрчсөн гэх ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй. - Шүүгдэгч Д.Ариунболд нь Ховд аймгийн Жаргалант сумын Засаг даргын захирамжаар байгуулагдсан үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байхдаа төрийн захиргааны албан хаагч буюу нийтийн албан тушаалтан байсан нь тогтоогдсон. - Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хууль болон Авлигын эсрэг хуулийн заалтуудаар албан тушаалтан албан үүргээ гүйцэтгэхдээ хувийн ашиг сонирхлыг хөндсөн үйл ажиллагаа явуулахыг хориглосон байдаг. - Д.Ариунболд нь "Автобусны зогсоол байгуулах ажлыг олон нийтийн оролцоотойгоор хийлгэх" тендерийн мэдээллийг ашиглан, тендерийн баримт бичиг боловсруулах, санал авах, урилга илгээх, нэг иргэний нэрээр төсөвлөгдсөн үнийн дүнд бариулсан үнийн санал тооцоолол хийх, үнэлгээний хорооны хурлаар хэлэлцүүлсэн мэтээр тэмдэглэл хөтлөх, шийдвэрийг баталгаажуулах зэргээр албан үүргээ урвуулан ашиглаж, 6,000,000 төгрөгийг хувьдаа авч, орон нутгийн төсөвт хохирол учруулсан нь нотлох баримтуудаар хангалттай тогтоогдсон. - Анхан шатны шүүх нь хэргийн бодит байдлыг талуудын мэтгэлцээний үндсэн дээр шийдвэрлэсэн бөгөөд шүүгдэгчийг гэм буруутайд тооцсон нь Эрүүгийн хуулийн 1.2.1, 1.4.1-д заасан хууль ёсны болон гэм буруугийн зарчмуудад нийцсэн. - Шүүгдэгчид оногдуулсан ял нь Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан хэмжээнд, гэмт хэргийн нийгмийн аюултай шинж чанар, хохирол, шүүгдэгчийн хувийн байдлыг харгалзсан шударга ёсны зарчимд нийцсэн байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ойн ангийн дарга, байгаль орчны байцаагч нар албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж хууль бус модны гарал үүслийн гэрчилгээ бүртгэж, баталгаажуулж, хахууль авсан, өгсөн. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор – *******-д ЭХ тусгай ангийн 22.1, 23.1; *******-д 22.1; *******-д 22.5 - **Хариуцагч**: ******* (хахууль авч давуу олгосон), ******* (давуу олгосон), ******* (хахууль өгсөн) ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-09-08, **Дугаар**: 03/ШЦТ/63 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгчдийг гэм буруутайд тооцож торгох, нийтийн албанд томилогдох эрх хасах, тэнсэх шийтгэсэн. - **Үндэслэл**: ЭХ тусгай ангийн 22.1 (урвуулан ашиглах), 23.1 (хахууль авах), 22.5 (хахууль өгөх); ерөнхий ангийн 6.8, 6.9 журамласан. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-xx-xx, **Дугаар**: 03000906 - **Гомдол гаргагч**: ******* - **Гомдлолын шалтгаан**: Албан үүрэгтээ хайнга хандсан, зориуд урвуулан ашиглаагүй, гэмт хэргийн шинжгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хэргийн баримт, гэрч мэдүүлэг, шинжээчийн дүгнэлт, гарал үүслийн гэрчилгээгээр шүүгдэгчдийн гэмт хэрэг үйлдсэн нь нотлогдсон. - *******-ийн хяналтгүй баталгаажуулалт ЭХ 22.1-ийн "албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж давуу байдал бий болгосон" шинжийг хангасан, хайнга хандах (3.5) гэмт хэрэгт их хохирол шаардлагагүй. - Албан үүрэг зориуд хэрэгжүүлээгүй, хууль бус давуу олгосон нь нийгмийн аюултай, төр нийгмийн ашиг сонирхол зөрчсөн. - Шинжээчийн дүгнэлт хууль ёсны, танилцуулсан, эргэлзээ арилсан. - Анхан шатны дүгнэлт үндэслэлтэй, ЭХХШТХ 39.9-д нийцүүлэн хэвээр үлдээсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Шүүгдэгч Э.Эрдэнэцэцэг нь Ховд аймгийн Стандарт хэмжил зүйн хэлтсийн даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр ажиллаж байхдаа албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, байгууллагын засварын ажилд төсөвлөгдсөн хөрөнгөөс "Ачлал" ХХК руу нийт 7,919,920 төгрөгийг шилжүүлэн өөртөө давуу байдал бий болгож, байгууллагад хохирол учруулсан. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор нь Э.Эрдэнэцэцэгийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэж ялласан. - **Хариуцагч**: Э.Эрдэнэцэцэг болон түүний өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль зөрчсөн, хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, гэм бурууг нотлоогүй тул хүчингүй болгож, хэргийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-03-15, **Дугаар**: 2021/ШЦТ/682 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгч Э.Эрдэнэцэцэгийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д зааснаар гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилээр хасаж, 5,400,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан. - **Үндэслэл**: Э.Эрдэнэцэцэг нь албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, өөртөө давуу байдал бий болгож, байгууллагад хохирол учруулсан нь хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч, гэрч нарын мэдүүлэг, аудитын тайлан, гэрээ, төсөв, банкны дансны хуулга зэрэг нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2021-05-20, **Дугаар**: 210/МА2021/00293 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Э.Эрдэнэцэцэг болон түүний өмгөөлөгч Д.Эрдэнэчимэг - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн тогтоолын дүгнэлт хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, гэм бурууг нотлоогүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн 2021-03-15-ны өдрийн 2021/ШЦТ/682 дугаар шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1.1, 39.1.3-т зааснаар гомдлоор хязгаарлахгүйгээр хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг хянасан. - Шүүгдэгч Э.Эрдэнэцэцэг нь Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 35.1, 19-20 дугаар зүйлд заасан нөхцөл, үндэслэлийг зөрчиж, "ЗАТУС" ХХК-тай шууд гэрээ байгуулсан нь тогтоогдсон. - Э.Эрдэнэцэцэг нь албан үүрэг, бүрэн эрхээ албаны эрх ашгийн эсрэг, хувийн ашиг сонирхлын төлөө урвуулан ашиглаж, хийх ёсгүй үйлдлийг хийж, байгууллагын төсвөөс "Ачлал" ХХК-ны данс руу нийт 7,919,920 төгрөг шилжүүлэн өөртөө давуу байдал бий болгосон үйлдэл нь гэрчүүдийн мэдүүлэг, бичгийн нотлох баримтуудаар нотлогдсон. - Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг зөв тодорхойлж, шүүгдэгчийн гэм бурууг тогтоосон нь хэргийн бодит байдалтай нийцсэн. - Мөрдөн шалгах болон шүүх хуралдааны явцад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглээгүй. - Шүүгдэгчид оногдуулсан ял нь гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, хохирол, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг харгалзан, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1.1, 6.1.2-т заасан журмын дагуу зөв оногдуулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.А нь Ховд аймгийн Жаргалант сумын Ховд хотын захирагчийн албанд мэргэжилтэн, үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллахдаа албан тушаалын бүрэн эрхээ урвуулан ашиглаж, тендерийн мэдээллийг ашиглан Б.Я-г тендерт оролцуулж, түүний нэрээр баримт бичиг боловсруулан, үнэлгээний хорооны хурлаар хэлэлцүүлсэн мэтээр тэмдэглэл хөтөлж, шийдвэрийг баталгаажуулсан. Үүний үр дүнд ажлын санхүүжилтийн урьдчилгаанаас 6,000,000 төгрөгийг хувьдаа авч, өөртөө давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт холбогдсон. - **Нэхэмжлэгч**: Байхгүй. - **Хариуцагч**: Д.А нь өөрийгөө нийтийн албан тушаалтан биш, тендер хуулийн дагуу явагдсан, мөнгө авсан гэх нотлох баримт эргэлзээтэй, прокурорын тогтоол хууль зөрчиж хэрэгт нэмэгдсэн тул цагаатгахыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-04-27, **Дугаар**: 100 - **Шийдвэр**: Д.А-г эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, өөртөө давуу байдал бий болгосон гэм буруутайд тооцож, нийтийн албан тушаалд томилогдох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасаж, 5,400,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 22.1.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2022-08-08, **Дугаар**: 28 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Д.А, түүний өмгөөлөгч Ж.Энхжаргал, Д.Эрдэнэчимэг - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий болоогүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Хэрэгт авагдсан нотлох баримтууд нь Д.А-г гэм буруутайд тооцсон шүүхийн шийдвэрийг няцаах нөхцөл байдал тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-10-19, **Дугаар**: дугааргүй - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Д.А, түүний өмгөөлөгч Ж.Энхжаргал, Д.Эрдэнэчимэг - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийтгэх тогтоол, магадлал нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий бус, Эрүүгийн хуулийг зөрүүтэй хэрэглэсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн, Улсын дээд шүүхийн тайлбарыг өөрөөр тайлбарлаж хэрэглэсэн тул цагаатгахыг хүссэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрүүдийг хэвээр үлдээж, шүүгдэгч, түүний өмгөөлөгч нарын гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Д.А нь Ховд аймгийн Жаргалант сумын Ховд хотын захирагчийн албанд зам тээвэр, инженерийн дэд бүтэц, төсөл, хөтөлбөр хариуцсан мэргэжилтэн буюу гүйцэтгэх албан тушаалд ажиллаж байсан нь Төрийн албаны тухай хуулийн 12.1.9, Авлигын эсрэг хуулийн 4.1.1-д заасан "нийтийн албан тушаалтан"-д хамаарна. - Монгол Улсын Их Хурлын Хууль зүйн байнгын хорооны тогтоол нь хувийн ашиг сонирхлын мэдүүлэг болон хөрөнгө, орлогын мэдүүлгийн маягт, түүнийг бүртгэх, хянах, хадгалах үйл ажиллагааг зохицуулснаас бус нийтийн албан тушаалтанд хэн хамаарахыг тодорхойлсон журам биш. - Д.А нь үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн даргын хувьд өөрт ил байсан мэдээллийг ашиглан Б.Я-д тендерт оролцох саналыг тавьж, түүний нэрээр баримт бичиг, үнийн тооцоолол зэргийг боловсруулж, бэлтгэж өгсөн. - Үнэлгээний хорооны хурлаар хэлэлцүүлсэн мэтээр тэмдэглэл хөтөлж, шийдвэрийг баталгаажуулснаар Б.Я-гийн төслийг шалгаруулахад албаны эрх мэдлээ албаны эрх ашгийн эсрэг ашигласан. - 17,000,000 төгрөгийн санхүүжилттэй ажлыг гүйцэтгэх урьдчилгаанд олгогдсон 11,760,000 төгрөгийн 6,000,000 төгрөгийг 2018-11-27-ны өдөр бэлнээр Б.Я-гаас авч хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлсэн нь Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангасан. - Ховд аймгийн эрүү, иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Ерөнхий шүүгчийн захирамжид шүүх хуралдаан даргалагч, шүүх бүрэлдэхүүнд оролцох шүүгч нарын нэрийг зөрүүлэн тусгасан нь бичвэрийн буюу техникийн шинжтэй алдаа бөгөөд шүүх бүрэлдэхүүнийг хууль бус гэж үзэх үндэслэл болохгүй. - Хэргийн бүрдэл, нотлогдсон байдал, зүйлчлэл, шүүгдэгчийн гэм буруу, түүнд оногдуулах үндсэн болон нэмэгдэл ялын төрөл, хэмжээ, түүний олсон хууль бус орлогыг хураах талаар хоёр шатны шүүхээс хийсэн дүгнэлт, гаргасан шийдэл нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нийтийн албан тушаалтан албан үүргээ урвуулан ашиглаж, төрд хохирол учруулсан хэргээр шүүгдэгчийн өмгөөлөгч давж заалдах гомдол гаргасан. АНХАН ШАТ: Албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, төрд 4,455,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэм буруутайд тооцож, 2 жил нийтийн албанд томилогдох эрхийг хасч, 6,500,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан. Мөн хохирлыг нөхөн төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч нь хэргийг бүрэн шалгаагүй, нотлох баримт хангалтгүй, гэм буруутай эсэхийг тогтоогоогүй, улмаар төрийн эрх ашгийг хөндөөгүй гэж үзэн цагаатгах гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтууд нь шүүгдэгчийн буруутай үйлдлийг нотолж байсан бөгөөд анхан шатны шүүхийн дүгнэлт нь хууль зүйн үндэслэлтэй тул давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээжээ.