Тогтоол №49824

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.Д нь УИХ-ын гишүүн, улс төрд нөлөө бүхий этгээд байхдаа албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад болон өөртөө давуу байдал олгож, "С" ХХК-д Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих сангаас 1.2 тэрбум төгрөгийн хөнгөлөлттэй зээл олгоход нөлөөлсөн. - **Нэхэмжлэгч**: Улсын яллагч Д.Д-ийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.3-т заасан гэмт хэрэгт хатгагчаар хамтран оролцсон гэж үзсэн. - **Хариуцагч**: Д.Д нь гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-08-19, **Дугаар**: 1515 - **Шийдвэр**: Д.Д-ийг гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 6 жил хасаж, 3 жил 6 сар хорих ял оногдуулсан. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 3.1.2, 3.4.1, 22.1.3. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-10-29, **Дугаар**: 1368 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч нар - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийтгэх тогтоолыг хууль зүйн болон бодит үндэслэлгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, өмгөөлөгч нарын гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг зөв хэрэглэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчөөгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-02-16, **Дугаар**: 1902000000111 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Ш.Амарбаяр, Г.Мөнхболд, Б.Гүнбилэг - **Гомдлолын шалтгаан**: Нотлох баримтыг хууль бусаар авсан, мөрдөн шалгах ажиллагаа дутуу хийгдсэн, шүүхийн бүрэлдэхүүн хууль бус байсан, ял хүндэдсэн, иргэний хариуцагчаас хохирлыг гаргуулаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол, магадлалыг хэвээр үлдээж, өмгөөлөгч нарын гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх Д.Д-т холбогдох хэргийн нотлох баримтыг зөв үнэлж дүгнэсэн. - Прокуророос шилжүүлсэн хэргийн хүрээнд гэм бурууг хянан хэлэлцэж, хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу нотлох баримтуудыг үндэслэн үйл баримтыг тогтоосон. - Шүүгдэгчийн үйлдсэн хэрэг нь Эрүүгийн хуулийн 22.1.3-т заасан гэмт хэргийн шинжид хамаарч байгааг зөв тайлбарлан зүйлчилсэн. - Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн хэм хэмжээг зөв баримтлан, гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, нийгмийн аюулын шинж чанар, учирсан хохирол, хор уршгийн хэмжээ, шүүгдэгчийн хувийн байдал, хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж ял оногдуулсан нь хууль зүйн үндэслэлтэй. - Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2-т заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, мөрдөн байцаалт болон шүүхээс хэрэг хянан шийдвэрлэх явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хассан, хязгаарласан, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан шаардлагыг зөрчсөн гэх ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй. - Шүүгдэгч нь гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлыг нөхөн төлсөн тул иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар иргэний хариуцагч болох этгээдээс өөрт учирсан хохирлыг нэхэмжлэх эрх нь нээлттэй. - Прокурорын дүгнэлт болон шүүхийн шийдвэр нь хууль зүйн үндэслэлтэй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ц.Г нь сумын Засаг даргын Тамгын газрын дарга байхдаа албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, өөрийн танил "Г" ХХК-ийн захирал Д.Б-тай ногоон байгууламжийн хашаа барих, мод тарих ажлын гэрээг хууль бусаар байгуулж, өөртөө болон бусдад давуу байдал бий болгосон. - **Нэхэмжлэгч**: Ц.Г-ийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д зааснаар гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жил хасаж, 2 жилийн хорих ял оногдуулах. - **Хариуцагч**: Ц.Г нь гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, өмгөөлөгч нь 5,400,000 төгрөгийн торгох ял оногдуулж, 1 жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхийг хүссэн. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - Ц.Г нь Засаг даргын Тамгын газрын дарга байхдаа "Г" ХХК-ийн захирал Д.Б-тай 15,000,000 төгрөгийн төсөвт өртөгтэй ногоон байгууламжийн хашаа барих, мод тарих, нүх ухах ажлын гэрээг Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуульд заасан журмыг зөрчиж байгуулсан. - "Г" ХХК-д давуу байдал бий болгож, мөн Д.Б-аас 3,500,000 төгрөгийг өөрийн дансаар шилжүүлэн авч өөртөө давуу байдал бий болгосон. - Гэрчүүдийн мэдүүлэг болон бичгийн баримтуудаар Ц.Г нь тендерийн шалгаруулалтын журмыг зөрчиж, үнэлгээний хорооны дүгнэлтгүйгээр гэрээ байгуулсан нь тогтоогдсон. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2025-01-28, **Дугаар**: 2025/ШЦТ/27 - Шүүгдэгч Ц.Гийг Эрүүгийн хуулийн 1.8.1-д заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон. - Ц.Гийг нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасаж, 5,500,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. Торгох ялыг 1 жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Ц.Г нь Авлигын эсрэг хуулийн 4.1.1-д заасан төрийн захиргааны удирдах албан тушаалтан буюу нийтийн албан тушаалтан мөн. - Ц.Г нь Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 11.1, Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.3, 7.1.6, Төрийн албаны тухай хуулийн 37.1.1, 39.1.2, 39.1.3, 39.1.4, болон Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 3.1-ийг тус тус зөрчсөн. - Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохиролгүй тул Ц.Гийг бусдад төлөх төлбөргүй гэж үзсэн. - Ц.Г нь гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, гэр бүлээ тэжээн тэтгэдэг зэрэг хувийн байдлыг харгалзан хорих ял оногдуулах шаардлагагүй гэж үзсэн. - Эрүүгийн хуулийн 1.8.1-д заасны дагуу гэмт хэрэг үйлдсэн үеийн хуулийг хэрэглэх нь зүйтэй. - Эрүүгийн хуулийн 1.9.1-д заасныг хэрэглэх үндэслэлгүй, учир нь ялыг хүндрүүлсэн хуулийг буцаан хэрэглэх боломжгүй. - Торгох ялыг биелүүлээгүй тохиолдолд хорих ялаар солихыг анхааруулсан. - Нэмэгдэл ялын хугацааг торгох ял оногдуулсан үеэс эхлэн тоолно.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Шүүгдэгч Б.******* нь аймгийн даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр ажиллаж байхдаа албан үүрэг, бүрэн эрхээ урвуулан ашиглаж, байгууллагын засварын ажилд төсөвлөгдсөн 20,189,000 төгрөгийн хөрөнгөөс нийт 7,419,620 төгрөгийг "т " ХХК руу шилжүүлэн өөртөө давуу байдал бий болгож, байгууллагад хохирол учруулсан гэмт хэрэгт холбогдсон. - **Нэхэмжлэгч**: Тухайн байгууллага нь Б.*******ээс нэхэмжлэх хохиролгүй, хэргийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. - **Хариуцагч**: Б.******* нь ямар нэгэн хууль зөрчсөн үйлдэл гаргаагүй, нэлээд хэмжээний мөнгийг гэрээгээр компанид шилжүүлж, үлдсэн мөнгөөр бараа материал авсан тул хохирол учруулаагүй гэж мэдүүлсэн. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч К.ын мэдүүлэг: Б.******* нь засварын ажилд зориулсан 20,000,000 төгрөгөөр тендер сонгон шалгаруулалт зарлах ёстой байсан боловч "т " ХХК-руу 7,419,620 төгрөгийг шилжүүлж, хууль бус үйлдэл хийсэн. - Гэрч Б.ийн мэдүүлэг: "т " ХХК-ны данс руу шилжсэн мөнгийг тухайн үед дарга Б.*******т бэлнээр гаргаж өгсөн. - Гэрч О.гийн мэдүүлэг: "т " ХХК руу нийт 7,416,000 төгрөгийг барилгын засварт зориулан шилжүүлсэн. - Гэрч ийн мэдүүлэг: Няраваар ажиллах хугацаандаа 7,419,620 төгрөгийн бараа материал орлогод бүртгэж аваагүй. - Гэрч ийн мэдүүлэг: Б.******* гэх хүнтэй " " ХХК-ны гэрээнд гарын үсэг зурсан. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2021-03-15, **Дугаар**: 178/2020/00XXX/Э/ Шүүгдэгч Б.*******ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1-д заасан "Нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж өөртөө давуу байдал бий болгосон" гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон. Нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасаж, 5,400,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан. Торгох ялыг нэг жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Авлигын эсрэг хуулийн 3.1.4-т заасан "албан тушаалын эрх мэдлээ урвуулан ашиглах", "давуу байдал" гэсэн тодорхойлолтууд хэрэгт хамаарна. - Шүүгдэгч Б.******* нь аймгийн даргаар ажиллахдаа ажлын байрны тодорхойлолтын 3.3-т заасан үүргээ зөрчсөн. - Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 8, 34.2, 34.3 дугаар зүйлүүдийг зөрчиж, шууд гэрээ байгуулах нөхцөл, шаардлагыг хангаагүй нь тогтоогдсон. - Шүүгдэгч нь 2019 оны төсөвт тусгагдсан эд хогшил, урсгал засварын зардалд зориулагдсан 20,189,000 төгрөгөөс 7,419,620 төгрөгийг "т " ХХК-ны данс руу шилжүүлэн өөртөө давуу байдал бий болгосон нь хэргийн үйл баримтаар тогтоогдсон. - Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлд заасан гэмт хэрэг нь хэлбэрийн бүрэлдэхүүнтэй тул хохирол арилсан эсэхээс үл хамааран эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй. - Шүүгдэгчийн хувийн байдал, өмнө нь ял шийтгүүлж байгаагүй зэргийг харгалзан торгох ял оногдуулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Улс төрд нөлөө бүхий этгээд албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, Жижиг дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сангаас хөнгөлөлттэй зээл авахад нөлөөлсөн хэрэг. АНХАН ШАТ: Шүүгдэгч Д.Д-ыг албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт хамтран оролцсон гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 6 жилээр хасч, 3 жил 6 сар хорих ял оногдуулсан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгч болон түүний өмгөөлөгч нар анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэх эсвэл ялыг хөнгөрүүлэхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс хэргийг бүхэлд нь хянан үзэхэд, анхан шатны шүүх нотлох баримтыг зөрчсөн, хуулийг буруу хэрэглэсэн, эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан гэх гомдлуудыг хүндэтгэх шалтгаангүй гэж үзсэн. Шүүгдэгч нь албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, гэмт хэрэг үйлдэхэд хамтран оролцсон нь тогтоогдсон тул оногдуулсан ял нь хуульд нийцсэн, шударга ёсны зарчимд нийцсэн гэж дүгнэн анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нийтийн албан тушаалтан албаны эрх мэдлээ урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал үүсгэсэн байдалтай. АНХАН ШАТ: Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилээр хасч, 6,000,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Өмгөөлөгч нь хууль хэрэглээ, зүйлчлэл нь хуульд нийцэхгүй, шүүгдэгчийн эрх зүйн байдлыг дордуулсан гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Тушаал гаргасан хугацаа нь шинээр батлагдсан Эрүүгийн хууль үйлчилж эхлэхээс өмнө хамаарна гэсэн өмгөөлөгчийн гомдлыг хэлэлцэхэд, гэмт хэргийн үйлдэл нь 2017 оны 4-9 дүгээр сард үргэлжилсэн бөгөөд 8, 9 дүгээр сарын үйлдлүүд нь 2015 оны Эрүүгийн хуулийн үйлчлэлд хамаарна. Гэмт хэргийн үйлдэл тодорхой хугацаанд үргэлжилсэн бол гэмт хэрэг үйлдэгдэж дууссан буюу таслан зогсоогдсон үеийг гэмт хэрэг үйлдсэн хугацаанд хамааруулна гэснийг үндэслэл болгон анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.