Толгой болон охин компанийн хамтын гэрээ байгуулах эрх зүйн зохицуулалт

Охин компани нь бие даасан хуулийн этгээд тул тусдаа хамтын гэрээ байгуулах бүрэн эрхтэй бөгөөд толгой компанитай нэгдмэл гэрээ байгуулах тохиолдолд талуудын төлөөлөх чадвар, бие даасан санхүүгийн чадамж болон ажилтнуудын санал хургаалтыг чанд мөрдөх шаардлагатай.

Оршил

Орчин үеийн бизнесийн орчинд компаниуд толгой болон охин компанийн бүтэцтэйгээр үйл ажиллагаа явуулах нь түгээмэл байдаг. Энэхүү бүтцийн хүрээнд ажилтнуудын хөдөлмөрлөх эрх, нийгмийн баталгааг хангах гол хэрэгсэл нь Хамтын гэрээ юм. Хамтын гэрээ нь хуулиар тогтоосон доод хэм хэмжээг ажилтны талд сайжруулан тогтоох боломжийг олгодог бөгөөд толгой болон охин компанийн хувьд энэ нь нэгдсэн стандарт тогтоох эсхүл нэгж бүрийн онцлогийг тусгах сонголттой байдаг.

Хууль зүйн үндэслэл ба онцлог

Монгол Улсын Хөдөлмөрийн тухай хууль болон Компанийн тухай хуулиар хамтын гэрээ байгуулах талууд, тэдгээрийн хариуцлага, үйлчлэх хүрээг нарийвчлан зохицуулсан байдаг.

1. Бие даасан хуулийн этгээдийн статустай холбоотой зохицуулалт:
   • Компанийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 6-д зааснаар охин компани нь 50-аас дээш хувийг өөр компани эзэмшдэг, санхүүгийн тайлангаа тусдаа гаргадаг, бие даасан хуулийн этгээд байна. Мөн охин компани нь толгой компанийн өрийг хариуцахгүй, хууль болон гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол толгой компани нь охин компанийн өрийг хариуцахгүй.
   • Иймд Хөдөлмөрийн тухай хууль 39.1-д заасан "Аж ахуйн нэгж, байгууллагад түүний бүх салбар, нэгж, хэсгийг хамруулан нэг хамтын гэрээ байгуулна" гэх зохицуулалт нь хууль зүйн хувьд бие даасан охин компанид шууд тулгагдсан үүрэг болохгүй бөгөөд тухайн охин компани нь бие даасан хамтын гэрээ байгуулах эрхтэй.
2. Гэрээ байгуулах талууд ба төлөөлөл:
   • Хамтын гэрээг ажил олгогч болон үйлдвэрчний эвлэл, эсхүл нийт ажилтны хурлаас сонгогдсон төлөөлөгчид байгуулна Хөдөлмөрийн тухай хууль 38.1.
   • Толгой компани болон охин компанийн үйл ажиллагааг уялдуулах зорилгоор байгуулсан гэрээний дагуу хамтарсан хөдөлмөрийн стандарт мөрдөж болох ч, охин компанийн гүйцэтгэх удирдлага тухайн хуулийн этгээдийг төлөөлөн хамтын гэрээнд гарын үсэг сүүлдэх эрхтэй (Компанийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 6, Компанийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 8).
3. Хуулиар тогтоосон баталгаат түвшин:
   • Хамтын гэрээ нь хууль тогтоомжоор олгосон эрхийн баталгаат түвшинг бууруулаагүй, ажилтны эрх зүйн байдлыг дордуулаагүй байх шаардлагатай Хөдөлмөрийн тухай хууль 12.2.1.
4. Компанийн бүтэц өөрчлөгдөх үеийн зохицуулалт:
   • Компани өөрчлөн байгуулагдах (нийлүүлэх, тусгаарлах, охин компани болгон бүтцийг өөрчлөх) нь хамтын гэрээг цуцлах үндэслэл болохгүй Хөдөлмөрийн тухай хууль 40.1.

Практик алхамууд ба үйл ажиллагааны дараалал

Толгой болон охин компанийн хэмжээнд хамтын гэрээ байгуулах үйл явцыг дараах хугацаа болон дарааллын дагуу зохион байгуулна:

1. Хамтын хэлэлцээг санаачлах

Аль нэг тал (ажил олгогч эсхүл ажилтны төлөөлөл) хамтын гэрээ байгуулах, нэмэлт, өөрчлөлт оруулах саналыг нөгөө талдаа бичгээр хүргүүлнэ. Санал хүлээн авсан тал ажлын 5 өдрийн дотор хариу өгч, хэлэлцээг эхлүүлэх үүрэгтэй.

2. Төлөөлөгчдийг томилох ба ажлын хэсэг байгуулах

Толгой болон охин компаниуд нэгдсэн нэг хамтын гэрээ байгуулахаар тохиролцсон бол тал бүрээс тэнцүү тооны төлөөлөгч оролцуулсан ажлын хэсэг байгуулна. Охин компани нь бие даасан хуулийн этгээд тул тухайн компанийн гүйцэтгэх удирдлага эсхүл түүний олгосон итгэмжлэл бүхий этгээд ажил олгогчийг төлөөлнө.

3. Төсөл боловсруулах ба хэлэлцээ хийх

Гэрээний төсөлд цалин хөлс, нэмэгдэл, олгох тэтгэмж, ажиллах нөхцөл, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, мэргэжил дээшлүүлэх зэрэг асуудлыг тусгана Хөдөлмөрийн тухай хууль 37.1.

4. Гэрээг батлах, үзэглэх ба бүртгүүлэх

Гэрээг талууд үзэглэсний дараа ажил олгогч нь ажлын 10 өдрийн дотор харьяа нутаг дэвсгэрийн хөдөлмөрийн асуудал хариуцсан байгууллагад (аймаг, нийслэл, дүүргийн ЗДТГ-ын хөдөлмөрийн хэлтэс) бүртгүүлнэ Хөдөлмөрийн тухай хууль 32.1.

Анхаарах чухал асуудлууд ба үл хамаарах тохиолдол

• Төлөөлөх чадвар ба олон ҮЭ-ийн зохицуулалт: Хэрэв байгууллагад хоёр ба түүнээс дээш үйлдвэрчний эвлэл байвал тэдгээр нь гишүүдийнхээ тооны харьцааг үндэслэн заавал тохиролцож, хамтарсан төлөөлөгч томилох ёстой Үйлдвэрчний эвлэлүүдийн эрхийн тухай хууль 5.2. Бусад ҮЭ-ийн оролцоог хангалгүй байгуулсан гэрээг бүртгэхээс захиргааны байгууллага татгалзах эрхтэй Тогтоол #1947.
• Санхүүгийн нөхцөлт заалт болон хариуцлага: Хамтын гэрээнд "ажилтнуудад олгож болно", "дэмжлэг үзүүлж болно" гэж заасан нөхцөлт заалтуудыг ажил олгогчийн санхүүгийн бодит боломжтой заавал харгалзуулан тайлбарладаг. Ажил олгогч санхүүгийн боломжгүйгээ урьдчилан мэдэгдсэн байхад ажилтны төлөөлөгч нэг талын шийдвэрээр зардлыг гаргасан тохиолдолд ажил олгогч тухайн төлбөрийг хариуцах үүрэг үүсэхгүй Тогтоол #6748. Мөн Компанийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 9-д зааснаар компани нь өөрийн бүх эд хөрөнгөөр хариуцлага хүлээдэг.
• Мэдээлэл авах эрх: Ажил олгогч нь хамтын хэлэлцээ хийхэд шаардлагатай эдийн засгийн болон санхүүгийн мэдээллийг ажилтны төлөөлөгчдөд гаргаж өгөх үүрэгтэй Хөдөлмөрийн тухай хууль 23.1.
• Бүртгэл ба хяналт: Хөдөлмөрийн асуудал хариуцсан захиргааны байгууллага хамтын гэрээг бүртгэхдээ ажилтны эрх зүйн байдлыг дордуулсан эсэх болон төлөөлөх эрх бүхий субъект оролцсон эсэхийг хянах үүрэгтэй Тогтоол #1947.

Шүүхийн практик

Шүүхийн практикеэс харахад хамтын гэрээ байгуулах, түүний заалтыг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой дараах гол зарчмууд тогтсон байна:

1. Төлөөлөх эрх ба өөр компанийн ҮЭ-тэй гэрээ байгуулах шаардлага

Компаниуд тусдаа хуулийн этгээд тул толгой эсхүл зэргэлдээ охин компанийн дэргэдэх Үйлдвэрчний эвлэл нь тухайн охин компанийг шууд төлөөлөн хамтын гэрээ байгуулахыг шаардах эрх зүйн баталгаа тодорхойгүй байдаг. Улсын дээд шүүхийн 2019 оны #6417 тогтоолд зааснаар хуулийн этгээдүүдийн харилцан хамаарал болон ажилтны сайн дураар эвлэлдэн нэгдэх эрхийн заагийг нарийн шалгаж, нэг компанийн ажилтнуудыг өөр компанийн ҮЭ төлөөлөх боломжтой эсэхийг нэхэмжлэлийн шаардлагад үндэслэн нарийвчлан тогтоох шаардлагатай гэж дүгнэсэн Тогтоол #6417.

2. Хамтын гэрээний нөхцөлт ба заавал биелүүлэх заалтын ялгаа

Улсын дээд шүүхийн 2019 оны #6748 тогтоолд зааснаар хамтын гэрээний 9.9-д ажилчдыг аялуулж "болно" гэж заасан нь ажил олгогчийн санхүүгийн чадавхаас хамаарах нөхцөлт заалт гэж үзжээ. Ажил олгогч санхүүгийн боломжгүйг урьдчилан мэдэгдсээр байтал ҮЭ аяллыг дангаараа зохион байгуулж, зардлын 50 хувийг шаардсаныг шүүх хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн байна Тогтоол #6748.

3. Хамтын гэрээний бүртгэлд захиргааны байгууллагын хяналт

Улсын дээд шүүхийн 2019 оны #1947 тогтоолоор захиргааны байгууллага нь хамтын гэрээг бүртгэхдээ байгууллагад байх хэд хэдэн ҮЭ-ийн оролцоо бүрэн хангагдсан эсэх, ажилтны эрхийг дордуулсан заалт байгаа эсэхийг хянах үүрэгтэйг баталгаажуулсан Тогтоол #1947. Мөн төлөөлөх эрх бүхий байгууллагын статус тодорхойгүй бол захиргааны байгууллага гэрээг бүртгэхээс татгалзах нь хууль бус үйлдэл болохгүй гэж дүгнэсэн байдаг Тогтоол #1791.

Түгээмэл асуултууд (FAQ)

1. Толгой компанийн хамтын гэрээ охин компанийн ажилтнуудад шууд үйлчлэх үү?

Үгүй. Компанийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 6-д зааснаар охин компани нь бие даасан хуулийн этгээд тул толгой компанийн хамтын гэрээ шууд үйлчлэхгүй. Гэвч охин компани нь хамтын гэрээг тусдаа байгуулах эсхүл толгой компанийн гэрээнд нэгдэн орох тухай шийдвэрийг өөрийн удирдлагын түвшинд бие даан гаргаж болно.

2. Толгой компани ба охин компани хамтарсан нэг хамтын гэрээ байгуулж болох уу?

Болно. Хэрэв толгой ба охин компанийн удирдлагууд болон тухайн компаниудын ажилтнуудын төлөөлөгчид зөвшилцөж, хамтарсан хэлэлцээ хийх ажлын хэсэг байгуулсан тохиолдолд нэгдмэл нэг хамтын гэрээ байгуулж болно. Харин гэрээнд охин компани бүрийн эрх бүхий удирдлага (гарын үсэг зурах эрхтэй этгээд) баталгаажуулалт хийх шаардлагатай.

3. Охин компанийн ҮЭ-ийн дарга толгой компанийн удирдлагаас хамтын гэрээ байгуулахыг шаардаж болох уу?

Шууд шаардах боломжгүй. Ажилтнууд нь хөдөлмөрийн гэрээг охин компанитай байгуулсан тул ажил олгогч нь тухайн охин компанийн гүйцэтгэх удирдлага байна. Охин компанийн ажилтнуудыг төлөөлөх ҮЭ нь өөрийн компанийн ажил олгогчид хамтын хэлэлцээ хийх саналыг тавих ёстой Тогтоол #6417.

4. Хамтын гэрээг бүртгүүлээгүй бол хүчин төгөлдөр үү?

Хөдөлмөрийн тухай хууль 32.1-д зааснаар хамтын гэрээг харьяа хөдөлмөрийн асуудал хариуцсан захиргааны байгууллагад бүртгүүлснээр хүчин төгөлдөр болно. Захиргааны байгууллага бүртгэхдээ хууль зүйн үндэслэл болон бусад ҮЭ-ийн оролцоог шалгадаг Тогтоол #1947.

Дүгнэлт / Гол санаа

Толгой болон охин компанийн бүтэцтэй байгууллагуудын хувьд хамтын гэрээ байгуулах нь хөдөлмөрийн харилцааны тогтвортой байдлыг хангах чухал ач холбогдолтой. Охин компани нь бие даасан хуулийн этгээдийн хувьд бие даан хамтын гэрээ байгуулах эсхүл толгой компанитай нэгдмэл гэрээ байгуулах бүрэн боломжтой.

Гэрээг байгуулахдаа төлөөлөн удирдах ба гарын үсэг зурах эрх бүхий субьектийг зөв тодорхойлох, заалтуудыг компани тус бүрийн санхүүгийн чадамжид нийцүүлэх, мөн захиргааны бүртгэлийн шаардлагыг бүрэн хангах нь ирээдүйд үүсэж болох хөдөлмөрийн болон иргэний маргаанаас сэргийлэх гол үндэслэл болно.