Оршил
Орчин үеийн бизнесийн орчинд компаниуд толгой болон охин компанийн бүтэцтэйгээр үйл ажиллагаа явуулах нь түгээмэл байдаг. Энэхүү бүтцийн хүрээнд ажилтнуудын хөдөлмөрлөх эрх, нийгмийн баталгааг хангах гол хэрэгсэл нь Хамтын гэрээ юм. Хамтын гэрээ нь хуулиар тогтоосон доод хэм хэмжээг ажилтны талд сайжруулан тогтоох боломжийг олгодог бөгөөд толгой болон охин компанийн хувьд энэ нь нэгдсэн стандарт тогтоох эсхүл нэгж бүрийн онцлогийг тусгах сонголттой байдаг.
Хууль зүйн үндэслэл
Монгол Улсын Хөдөлмөрийн тухай хуулиар хамтын гэрээ байгуулах талууд болон түүний үйлчлэх хүрээг нарийвчлан зохицуулсан байдаг.
- Хамтын гэрээний үйлчлэх хүрээ: Хөдөлмөрийн тухай хууль 39.1-д зааснаар "Аж ахуйн нэгж, байгууллагад түүний бүх салбар, нэгж, хэсгийг хамруулан нэг хамтын гэрээ байгуулна" гэж заасан. Гэвч охин компани нь тусдаа хуулийн этгээд байх тохиолдолд бие даасан хамтын гэрээ байгуулах эрхтэй.
- Гэрээ байгуулах талууд: Хамтын гэрээг ажил олгогч болон үйлдвэрчний эвлэл, эсхүл нийт ажилтны хурлаас сонгогдсон төлөөлөгчид байгуулна Хөдөлмөрийн тухай хууль 38.1.
- Зарчим: Хамтын гэрээ нь хууль тогтоомжоор олгосон эрхийн баталгаат түвшинг бууруулаагүй байх шаардлагатай Хөдөлмөрийн тухай хууль 12.2.1.
- Компанийн бүтэц өөрчлөгдөх: Компани өөрчлөн байгуулагдах (нийлүүлэх, тусгаарлах) нь хамтын гэрээг цуцлах үндэслэл болохгүй Хөдөлмөрийн тухай хууль 40.1.
Практик алхамууд
Толгой болон охин компанийн хэмжээнд хамтын гэрээ байгуулах үйл явцыг дараах байдлаар зохион байгуулна:
1. Хамтын хэлэлцээг санаачлах
Аль нэг тал (ихэвчлэн ажилтны төлөөлөл) хамтын гэрээ байгуулах саналыг нөгөө талдаа бичгээр хүргүүлнэ. Санал хүлээн авсан тал ажлын 5 өдрийн дотор хариу өгөх үүрэгтэй.
2. Төлөөлөгчдийг томилох
Толгой болон охин компаниуд хамтарсан нэг гэрээ байгуулах бол тал бүрээс тэнцүү тооны төлөөлөгч оролцуулсан ажлын хэсэг байгуулна. Хэрэв охин компани тусдаа хуулийн этгээд бол тухайн компанийн гүйцэтгэх удирдлага ажил олгогчийг төлөөлнө.
3. Төсөл боловсруулах ба хэлэлцээ хийх
Гэрээний төсөлд цалин хөлс, тэтгэмж, ажиллах нөхцөл, мэргэжил дээшлүүлэх зэрэг асуудлыг тусгана Хөдөлмөрийн тухай хууль 37.1.
4. Гэрээг батлах ба бүртгүүлэх
Гэрээг талууд үзэглэсний дараа харьяа нутаг дэвсгэрийн хөдөлмөрийн асуудал хариуцсан байгууллагад ажлын 10 өдрийн дотор бүртгүүлнэ Хөдөлмөрийн тухай хууль 32.1.
Анхаарах чухал асуудлууд
- Төлөөлөх чадвар: Хэрэв байгууллагад хоёр ба түүнээс дээш үйлдвэрчний эвлэл байвал тэдгээр нь заавал тохиролцож, хамтарсан төлөөлөгч томилох ёстой Үйлдвэрчний эвлэлүүдийн эрхийн тухай хууль 5.2.
- Мэдээлэл авах эрх: Ажил олгогч нь хамтын хэлэлцээ хийхэд шаардлагатай эдийн засгийн болон санхүүгийн мэдээллийг ажилтны төлөөлөгчдөд гаргаж өгөх үүрэгтэй Хөдөлмөрийн тухай хууль 23.1.
- Хяналт: Хамтын гэрээний биелэлтэд талууд өөрсдөө хяналт тавих бөгөөд хяналт тавих арга хэлбэрээ гэрээндээ тусгайлан тусгана.
Шүүхийн практик
Одоогоор толгой болон охин компанийн дундын хамтын гэрээтэй холбоотой төрөлжсөн шүүхийн шийдвэр ховор байна. Гэвч ерөнхий практикт хамтын гэрээгээр хүлээсэн үүргээ ажил олгогч биелүүлээгүй тохиолдолд ажилтны төлөөлөгчид шүүхэд нэхэмжлэл гаргах эрхтэй байдаг. Жишээлбэл, хамтын гэрээнд заасан нэмэгдэл хөлс, тэтгэмжийг олгоогүй асуудлаар гарсан маргаанууд иргэний хэргийн шүүхээр шийдвэрлэгддэг.
Дүгнэлт
Толгой болон охин компанийн бүтэцтэй байгууллагуудын хувьд хамтын гэрээ байгуулах нь хөдөлмөрийн харилцааны тогтвортой байдлыг хангах чухал ач холбогдолтой. Хуулийн дагуу салбар, нэгж бүрийг хамарсан нэгдсэн гэрээ байгуулах эсхүл тусдаа хуулийн этгээд болох охин компаниуд бие даан гэрээ байгуулах боломж нээлттэй. Хамгийн гол нь гэрээний заалтууд нь хуульд заасан ажилтны эрхийн баталгаат түвшинг дордуулаагүй байх ёстой.
Зөвлөмж: Хамтын гэрээг байгуулахдаа мэргэжлийн хуульчаас зөвлөгөө авч, гэрээний заалт бүрийг компанийн санхүүгийн чадамж болон хууль тогтоомжтой нийцүүлэх нь ирээдүйд үүсэж болох эрсдэлээс сэргийлнэ.