Хууль зүйн нийтлэл
Хөдөлмөрийн эрх зүй8 минут

Эмнэлгийн цахим хуудас ажил олгогчид очоогүй бол тэтгэмжээ хэрхэн шийдвэрлүүлэх вэ?

Эмнэлгийн цахим хуудас ажил олгогчид очоогүй, шимтгэл төлөгдөөгүй үед хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмжээ хэрхэн авах, ажил олгогчийн хариуцлага, гомдол гаргах хугацаа, шүүхэд хандах замыг тайлбарлав.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух

Өвдөж, хөдөлмөрийн чадвараа түр алдсан үед эмч эмнэлгийн хуудас олгодог. Гэвч тухайн хуудас нь ажил олгогч руу цахимаар очсон эсэх, шимтгэлийн тайланд тусгагдсан эсэхээс хамаарч тэтгэмж төлөгдөх эсэх асуудал үүсдэг. Хамгийн чухал нь: эмнэлгийн цахим хуудас ажил олгогчид очоогүй, шимтгэл нь баталгаажаагүй байсан ч та тэтгэмж авах эрхээ алдаагүй бөгөөд ажил олгогчийн буруугаас үүссэн хохирлыг түүгээр нөхөн төлүүлэх, эсхүл нийгмийн даатгалын байгууллагад шууд хандаж шийдвэрлүүлэх боломжтой. Энэхүү нийтлэлд энэхүү нөхцөл байдалд иргэн та ямар алхам хийх, ямар хугацаа баримтлах, хаана гомдол гаргахыг алхам алхмаар тайлбарлав.

Хууль зүйн үндэслэл

Хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж авах эрх

Тэтгэмжийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн нэг төрөл нь хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж юм — Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 2.

Хөдөлмөрийн чадвараа түр алдахын өмнөх дараалсан гурав ба түүнээс дээш сар тэтгэмжийн даатгалын шимтгэл төлсөн даатгуулагч ердийн өвчин, ахуйн ослын улмаас хөдөлмөрийн чадвараа түр алдсан тохиолдолд энэ тэтгэмж авах эрхтэй — Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 3. Өөрөөр хэлбэл шимтгэл төлөгдсөн эсэх нь тэтгэмжийн үндсэн нөхцөл болдог.

Тэтгэмжийг хэн, яаж тооцох вэ

Тэтгэмжийн хэмжээг шимтгэл төлсөн хугацааг харгалзан, хөдөлмөрийн чадвар алдахын өмнөх шимтгэл төлсөн сүүлийн дараалсан гурван сарын цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлогын дунджаас тодорхой хувь хэмжээгээр тооцно. Тухайлбал шимтгэл төлсөн хугацаа 3–59 сар бол 50 хувь, 60–119 сар бол 55 хувь, 120–179 сар бол 60 хувь, 180 ба түүнээс дээш сар бол 75 хувь байна — Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 4.

Ажлын эхний таван өдөр ба сангийн хувь

Хөдөлмөрийн чадвар түр алдсан хугацааны ажлын эхний таван өдрийн тэтгэмжийг ажил олгогчоос, зургаа дахь өдрөөс эхлэн хөдөлмөрийн чадвар сэргээгдэх, эсхүл хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэвэр авах эрх үүсэх хүртэлх хугацааны тэтгэмжийг тэтгэмжийн даатгалын сангаас олгоно — Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 5. Энэ нь ажил олгогчийн үүргийг шууд тодорхойлдог заалт юм.

Эмнэлгийн хуудас олгох, тэтгэмж олгох хугацааны хязгаар

Хөдөлмөрийн чадвар түр алдсан хугацааг ерөнхий эмч, их эмч, эрүүл мэндийн байгууллагын эмнэлэг хяналтын комисс тогтоож, даатгуулагчид эмнэлгийн хуудас олгоно — Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 5. Тэтгэмж олгох хугацааны нэг удаагийн дээд хязгаар нь ажлын 66 өдөр, хуанлийн жилд удаа дараа өвчилсөн тохиолдолд нийтдээ ажлын 132 өдрөөс хэтрэхгүй байна. Хорт хавдар, сүрьеэгээр анх өвчилсөн зэрэг тохиолдолд нэг удаагийн дээд хязгаар нь ажлын 132 өдөр байна — Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 5.

Өргөдөл гаргах хугацаа

Даатгуулагч хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж авах өргөдлөө эрүүл мэндийн байгууллагаас олгосон эмнэлгийн хуудас авснаас хойш 4 долоо хоногийн дотор, хүндэтгэн үзэх шалтгаантай бол 6 сарын дотор нийгмийн даатгалын байгууллагад цаасан, эсхүл цахим хэлбэрээр гаргана — Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 14.

Шийдвэрлэх хугацаа

Нийгмийн даатгалын байгууллага өргөдлийг бүрдүүлсэн баримт бичгийн хамт хүлээж авснаас хойш хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж олгох асуудлыг 14 хоногийн дотор шийдвэрлэнэ — Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 15.

Ажил олгогчийн үүрэг ба хариуцлага

Ажил олгогч нь ажилтныг нийгмийн даатгалд албан журмаар даатгуулах, шимтгэлийг хувь хэмжээгээр ногдуулж сар бүр төлөх, шимтгэл төлөлтийн тайлан, мэдээг хугацаанд нь хүргүүлэх, түүнчлэн эмнэлгийн хуудас зэрэг тэтгэмж авахад шаардлагатай баримт бичгийг даатгуулагчид болон нийгмийн даатгалын байгууллагад хуульд заасан хугацаанд гаргаж өгөх үүрэгтэй — Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 32.

Энэ үүргээ биелүүлээгүйн улмаас учирсан хохирлыг ажил олгогч хариуцна. Ажил олгогчийн буруугаас шимтгэл төлөгдөөгүй, дутуу, эсхүл хугацаа хожимдож төлөгдсөн, шимтгэл төлөлтийн тайлан ирүүлээгүй, тэтгэмж авах баримт бичгийг хуульд заасан хугацаанд гаргаж өгөөгүйн улмаас тэтгэмжээ авч чадаагүй, эсхүл хугацаандаа бүрэн аваагүй бол учирсан хохирол, зөрчигдсөн эрхээ сэргээлгэхэд гарсан зардлыг ажил олгогчоор төлүүлэх эрх даатгуулагчид бий — Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 33.

Хөдөлмөрийн тухай хуулиар ч ажил олгогч ажилтныг нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалд албан журмаар даатгуулах, шимтгэл төлөх, тайлагнах, шимтгэл төлснийг баталгаажуулах үүрэгтэй гэж заасан — Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 43.

Хэрэв ажил олгогч цалин хөлсийг нууж, шимтгэлийг дутуу төлсөн бол нөхөн төлүүлэх, алданги тооцох зохицуулалт бий — Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 44.

Практик алхамууд

Алхам 1 — Баримт бичгээ бүрдүүлэх

  • Эмчээс олгосон эмнэлгийн хуудас (цаасан болон цахим хувилбар).
  • Хөдөлмөрийн гэрээ, ажлын байрны тодорхойлолт.
  • Цалин хөлс, шимтгэл төлөлтийн тайлан, баримт — ажил олгогчоос шаардаж авах.
  • Өөрийн нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн мэдээллийг цахим болон цаасан хэлбэрээр авах эрх танд бий — Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 33.

Алхам 2 — Ажил олгогчоос бичгээр шаардах

Эмнэлгийн хуудсыг нийгмийн даатгалын байгууллагад дамжуулж, шимтгэл төлөлтийг баталгаажуулахыг бичгээр шаард. Ажил олгогч нийгмийн даатгалын хууль тогтоомжийн талаарх мэдээллээр ажилтныг хангах үүрэгтэй — Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 32. Хэрэв ажил олгогч татгалзвал энэ нь дараагийн алхамд нотлох баримт болно.

Алхам 3 — Нийгмийн даатгалын байгууллагад шууд хандах

Эмнэлгийн хуудас авснаас хойш 4 долоо хоногийн дотор (хүндэтгэн үзэх шалтгаантай бол 6 сарын дотор) өргөдлөө нийгмийн даатгалын байгууллагад гарга — Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 14. Байгууллага 14 хоногийн дотор шийдвэрлэх үүрэгтэй — Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 15.

Алхам 4 — Маргааныг зөвлөлөөр шийдвэрлүүлэх

Шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл нийгмийн даатгалын байгууллагын салбар зөвлөлд, дараа нь төв зөвлөлд, эцэст нь шүүхэд хандах эрхтэй — Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 42.

Алхам 5 — Ажил олгогчоос хохирол нэхэмжилэх

Ажил олгогчийн буруугаас тэтгэмжээ авч чадаагүй бол учирсан хохирол, зардлыг ажил олгогчоор төлүүлэх эрхээ эдэл — Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 33. Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан үүссэн бол хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисс, сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороонд хандана — Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 154. Энэ комиссыг 20 ба түүнээс дээш ажилтантай аж ахуйн нэгж, байгууллагад байгуулна — Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 156.

Процессийн диаграм

Шүүхийн практик

Энэхүү асуудлын хүрээнд тухайн сэдвээр гарсан шүүхийн шийдвэрийн тодорхой жишээг энэхүү эх сурвалжийн жагсаалтад оруулаагүй тул шүүхийн практикийн дэлгэрэнгүй жишээг энд иш татсангүй. Ерөнхийдөө ийм төрлийн маргааныг шийдвэрлэхдээ даатгуулагчийн тэтгэмж авах эрх, ажил олгогчийн шимтгэл төлөх, баримт бичиг гаргаж өгөх үүргийг биелүүлсэн эсэх, хохирол үүссэн эсэхийг шүүх нотлох баримтад үндэслэн дүгнэдэг. Хэрэв ажил олгогч үүргээ биелүүлээгүй нь тогтоогдвол хохирлыг нөхөн төлүүлэх, эсхүл шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх шийдвэр гардаг.

Маргаанаа шүүхэд шилжүүлэхдээ хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хорооны шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл уг шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш ажлын 10 өдрийн дотор нэхэмжлэл гаргах эрхтэй гэдгийг анхаар — Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 154.

Түгээмэл асуултууд

Ажил олгогч эмнэлгийн цахим хуудсыг нийгмийн даатгалын байгууллагад дамжуулаагүй бол тэтгэмжийг хэн төлөх вэ?

Ажил олгогч хуульд заасан үүргээ биелүүлээгүйн улмаас даатгуулагч тэтгэмжээ хугацаанд нь авч чадаагүй бол учирсан хохирол, эрхээ сэргээлгэхэд гарсан зардлыг ажил олгогчоор төлүүлэх эрх даатгуулагчид бий — Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 33. Мөн ажил олгогчийн буруугаас шимтгэл дутуу төлөгдсөн бол нөхөн төлүүлэх үүрэг ажил олгогчид хүлээгдэнэ — Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 44.

Хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмжийн өргөдлийг хэдэн хугацаанд гаргах ёстой вэ?

Даатгуулагч эрүүл мэндийн байгууллагаас олгосон эмнэлгийн хуудас авснаас хойш 4 долоо хоногийн дотор өргөдлөө гаргана. Хүндэтгэн үзэх шалтгаантай бол энэ хугацааг 6 сар хүртэл сунгаж болно — Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 14.

Ажил олгогчийн эмнэлгийн хуудас дамжуулах үүрэг хуулиар хэрхэн тодорхойлогддог вэ?

Ажил олгогч нь нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөх, тайлагнах, шимтгэл төлснийг баталгаажуулах, түүнчлэн тэтгэмж авахад шаардлагатай баримт бичгийг даатгуулагчид болон нийгмийн даатгалын байгууллагад хуульд заасан хугацаанд гаргаж өгөх үүрэгтэй — Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 32, Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 43.

Нийгмийн даатгалын байгууллага өргөдлийг хэдэн хугацаанд шийдвэрлэх ёстой вэ?

Өргөдлийг журмын дагуу бүрдүүлсэн баримт бичгийн хамт хүлээж авснаас хойш хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж олгох асуудлыг 14 хоногийн дотор шийдвэрлэнэ — Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 15.

Тэтгэмжийн асуудлаар нийгмийн даатгалын байгууллагын шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл хаана хандах вэ?

Даатгуулагч, ажил олгогч, нийгмийн даатгалын байгууллагын хооронд гарсан маргааныг салбар зөвлөл шийдвэрлэнэ. Салбар зөвлөлийн шийдвэрийг үндэслэлгүй гэж үзвэл төв зөвлөлд, төв зөвлөлийн шийдвэрийг үндэслэлгүй гэж үзвэл шүүхэд хандана — Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 42.

Дүгнэлт

Эмнэлгийн цахим хуудас ажил олгогчид очоогүй, шимтгэл нь баталгаажаагүй байсан ч та тэтгэмж авах эрхээ алдаагүй. Гол нь:

  • Хугацаагаа алдахгүй байх — эмнэлгийн хуудас авснаас хойш 4 долоо хоног (хүндэтгэн үзэх шалтгаантай бол 6 сар) дотор өргөдлөө гарга.
  • Бичгээр шаардах — ажил олгогчоос эмнэлгийн хуудсыг дамжуулж, шимтгэл төлөлтийг баталгаажуулахыг бичгээр шаард.
  • Шууд хандах — ажил олгогч үүргээ биелүүлэхгүй бол нийгмийн даатгалын байгууллагад шууд хандаж, 14 хоногийн дотор шийдвэр гаргуул.
  • Хохирлоо нэхэмжлэх — ажил олгогчийн буруугаас тэтгэмжээ авч чадаагүй бол учирсан хохирлыг ажил олгогчоор төлүүлэх эрхээ эдэл.
  • Маргааныг шат дараатай шийдвэрлэх — салбар зөвлөл → төв зөвлөл → шүүх, эсхүл хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороонд ханда.

Эрхээ эдлэхдээ баримт бичгээ бүрэн цуглуулж, хугацааг чанд баримтлах нь тэтгэмжээ хурдан авах хамгийн найдвартай зам юм.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух