Шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа дууссан тогтоол, төлбөр барагдуулсан лавлагаа авах
Шүүхийн шийдвэрийн төлбөрийг барагдуулж дууссан тогтоол авах, банкны данс болон хөрөнгийн битүүмжлэл цуцлуулах, лавлагаа гаргуулах практик гарын авлага.
Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.
Шүүхийн шийдвэрээр ногдуулсан төлбөрийг төлж барагдуулсан ч банкны данс битүүмжлэлтэй хэвээр байх, хилээр гарах эрх хязгаарлагдах, өөрийн үл хөдлөх эд хөрөнгөө захиран зарцуулж чадахгүй байх эрсдэл иргэдэд түгээмэл тулгардаг. Төлбөр төлөгч гүйцэтгэх баримт бичигт заасан төлбөрийг бүрэн төлж барагдуулсан бол ахлах шийдвэр гүйцэтгэгчийн тогтоолоор шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааг дуусгавар болгож, тухайн ажиллагаагаар тогтоосон хязгаарлалтыг хүчингүй болгуулах эрхтэй.
Иймд шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааг хэрхэн хууль ёсоор дуусгавар болгох, төлбөр барагдуулсан лавлагаа болон дууссан тухай тогтоолыг хэрхэн гаргуулах, хязгаарлалтуудыг хэрхэн цуцлуулах талаарх дэлгэрэнгүй зааврыг хүргэж байна.
Нэг ажиллагааг дуусгавар болгосон нь өөр хэрэг, өөр өр төлбөрийн үндэслэлээр тогтоосон хязгаарлалтыг автоматаар цуцлахгүй. Тогтоолд ямар ажиллагаа, ямар арга хэмжээ хамаарч байгааг банк, бүртгэлийн байгууллагад хүргүүлсэн баримттай тулган шалгана.
Хууль зүйн үндэслэл
Шүүхийн шийдвэр биелэгдэж дууссаныг эрх бүхий байгууллагын албан ёсны шийдвэрээр баталгаажуулснаар төлбөр төлөгчийн эд хөрөнгийн эрх сэргэдэг.
1. Шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааг дуусгавар болгох үндэслэл
Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 29-ийн 29.1.3-т зааснаар төлбөр төлөгч гүйцэтгэх баримт бичигт заасан төлбөрөө бүрэн төлсөн тохиолдолд ахлах шийдвэр гүйцэтгэгч иргэний шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааг бүхэлд нь, эсхүл хэсэгчлэн дуусгавар болсонд тооцож, хувийн хэргийг хаана.
Мөн хуулийн 29.4-т зааснаар уг үндэслэл бий болсон бол шийдвэр гүйцэтгэгч ажлын 3 өдрийн дотор ахлах шийдвэр гүйцэтгэгчид танилцуулах үүрэгтэй бөгөөд ажиллагаа дуусгавар болсон тухай талуудад мэдэгдэнэ (29.2).
2. Хөрөнгийн хязгаарлалтыг цуцлах
Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 29-ийн 29.5-д:
"Иргэний шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааг дуусгавар болгох тухай шийдвэрээр төлбөр төлөгч, түүний хөрөнгөтэй холбогдуулан явуулсан арга хэмжээг хүчингүй болгоно."
Энэ нь төлбөрөө төлсөн иргэний дансны зарлагын гүйлгээний хаалт, үл хөдлөх болон хөдлөх хөрөнгийн захиран зарцуулах эрхийн хязгаарлалт, гадаадад зорчих эрхийг сэргээх үндсэн баталгаа юм. Ийм шийдвэрийг Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 12-ийн 12.1-д заасны дагуу тогтоол хэлбэрээр гаргана.
3. Үүрэг дуусгавар болох ба барьцааны эрх
Иргэний хууль, 236-ийн 236.1.1-д зааснаар үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгэснээр үүрэг дуусгавар болно. Мөн хуулийн 236.3-т зааснаар үүрэг гүйцэтгүүлэгч үүргийн гүйцэтгэлийг хүлээн авсныг гэрчлэх баримт бичгийг үүрэг гүйцэтгэгчийн шаардлагаар олгох үүрэгтэй байдаг.
Хэрэв шүүхийн шийдвэрийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахаар шийдвэрлэсэн байсан бол төлбөр бүрэн төлөгдсөнөөр Иргэний хууль, 160-ийн 160.1.1-д зааснаар барьцааны эрх дуусгавар болж, улсын бүртгэл дэх барьцаалбарыг хаах нөхцөл бүрдэнэ.
Практик алхамууд: Лавлагаа, тогтоол гаргуулах дараалал
Шийдвэр гүйцэтгэх байгууллага дээрх хэргийг бүрэн хааж, төлбөр барагдуулсан тогтоол, лавлагаа авахдаа дараах үе шатыг баримтална:
Алхам 1. Төлбөр бүрэн төлсөн баримтыг нэгтгэх
Төлбөрийг шийдвэр гүйцэтгэх газрын дансанд, эсхүл төлбөр авагчийн дансанд тушаасан бүх банкны хуулга, баримтыг цуглуулна. Хэрэв төлбөр авагчид бэлнээр өгсөн бол хүлээн авсан тухай гарын үсэгтэй баримт үйлдсэн байна.
Алхам 2. Ахлах шийдвэр гүйцэтгэгчид хүсэлт гаргах
Харьяа Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх хэлтэс/газарт хандан дараах хүсэлтийг бичгээр гаргана:
- Өөрийн овог нэр, регистрийн дугаар, холбоо барих мэдээлэл;
- Шийдвэр гүйцэтгэлийн хувийн хэргийн дугаар, хариуцсан шийдвэр гүйцэтгэгчийн нэр;
- Төлбөрөө бүрэн барагдуулсан тухай үндэслэл, төлбөрийн баримтуудын жагсаалт;
- Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 29-ийн 29.1.3-т заасны дагуу "Шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааг дуусгавар болгосон тогтоол" гаргуулах, авсан хязгаарлалтын арга хэмжээг цуцлуулах, холбогдох тодорхойлолт/лавлагааг олгохыг хүсэх.
Алхам 3. Тогтоол гаргаж, хязгаарлалтыг хүчингүй болгох
Шийдвэр гүйцэтгэгч төлбөрийн тооцоог хянаж, үлдэгдэлгүй болохыг тогтоомогц ажлын 3 өдрийн дотор ахлах шийдвэр гүйцэтгэгчид танилцуулна. Ахлах шийдвэр гүйцэтгэгч "Иргэний шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааг дуусгавар болгох тухай тогтоол" батална.
Алхам 4. Албан бичиг болон лавлагаа гаргуулан авах
Төлбөр төлөгч нь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 33-ийн 33.1.2-т заасан эрхийнхээ дагуу дараах баримтуудыг гаргуулан авна:
- Дуусгавар болгосон тогтоолын хуулбар;
- Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа дууссан, өр төлбөргүй тухай албан тодорхойлолт/лавлагаа;
- Банк болон Улсын бүртгэлийн ерөнхий газарт хаягласан хязгаарлалт цуцлах тухай албан бичгийн хуулбар (шаардлагатай бол байгууллага хооронд албан шуудан эсвэл системээр хүргэгддэг).
Шүүхийн практик
Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааг дуусгавар болгох тогтоол гарсан эсэх, төлбөр бодитой төлөгдсөн эсэхтэй холбоотой маргааныг Дээд шүүхээс хэрхэн шийдвэрлэснийг дараах хэргүүд харуулдаг.
-
Төлбөр бүрэн төлөгдсөнөөр ажиллагаа дуусгавар болох нь: Улсын дээд шүүхийн Тогтоол #8042-т төлбөр төлөгч нь шүүхийн шийдвэрт заасан төлбөрийг бүрэн төлсөн тул Нийслэлийн шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газар тогтоол гарган шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааг дуусгавар болгосон нь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 29-ийн 29.1.3-т нийцсэн гэж дүгнэсэн. Түүнчлэн үндсэн төлбөр бүрэн барагдсан тул Иргэний хууль, 160-ийн 160.1.1-д зааснаар барьцааны эрх дуусгавар болсныг тогтоож, барьцааны бүртгэлийг дуусгавар болгох албан бичгийг олгохыг баталгаажуулсан байна. Мөн энэхүү үндэслэлээр шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа дууссан тохиолдолд оролцогч гомдол гаргах эрхгүй болохыг онцолсон.
-
Төлбөр бүрэн дуусаагүй бол тогтоолыг хүчингүй болгодог жишиг: Улсын дээд шүүхийн Тогтоол #8038-д төлбөр авагчид олгох ёстой төлбөр бүрэн барагдаагүй байхад шийдвэр гүйцэтгэгч ажиллагааг дуусгавар болгосон тогтоол үйлдсэнийг төлбөр авагчийн гомдлоор ахлах шийдвэр гүйцэтгэгч хүчингүй болгож, ажиллагааг сэргээсэн байна. Шүүх үүнийг хянаад төлбөр бодитой төлөгдөж дуусаагүй бол ажиллагааг дуусгавар болгох үндэслэлгүй гэж үзжээ.
-
Шийдвэр, тогтоолыг талуудад мэдэгдэх үүрэг: Улсын дээд шүүхийн Тогтоол #2154-т дурдсанаар, шийдвэр гүйцэтгэх алба дуусгавар болгосон тогтоолыг талуудад хуульд заасан журмын дагуу мэдэгдэж гардуулаагүй бол талуудын маргах, гомдол гаргах хугацаа хөндөгддөг тул холбогдох ажиллагааг албан ёсоор хүргүүлж гардуулах шаардлагатайг шүүх онцолсон байдаг.
Түгээмэл асуултууд
1. Төлбөрөө бүрэн төлсөн даруйд банкны данс, хөрөнгийн битүүмжлэл шууд автоматаар цуцлагдах уу?
Шууд автоматаар цуцлагдахгүй. Ахлах шийдвэр гүйцэтгэгч ажиллагаа дуусгавар болгосон тогтоол гаргаж, уг тогтоолыг үндэслэн холбогдох банк болон бүртгэлийн байгууллагад мэдэгдэл хүргүүлснээр хязгаарлалтууд албан ёсоор цуцлагдана.
2. Төлбөр төлөгч төлбөрөө бүрэн төлсөн тул ажиллагаа дууссан тогтоолд төлбөр авагч гомдол гаргах эрхтэй юу?
Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 29-ийн 29.3-т зааснаар төлбөрөө бүрэн төлсөн үндэслэлээр шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааг дуусгавар болгосон шийдвэрт талууд гомдол гаргах эрхгүй байдаг. Харин төлбөрийг бүрэн төлөөгүй дутуу байхад дуусгавар болгосон бол гомдол гаргах боломжтой.
3. Шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа дууссан тогтоолын хуулбар болон төлбөр барагдуулсан лавлагааг ямар хугацаанд авч болох вэ?
Шийдвэр гүйцэтгэгч төлбөр бүрэн төлөгдсөн үндэслэл бий болсноос хойш ажлын 3 өдрийн дотор ахлах шийдвэр гүйцэтгэгчид танилцуулан тогтоол гаргуулдаг тул тогтоол батлагдмагц лавлагаа, тогтоолын хуулбараа гардан авах боломжтой.
Дүгнэлт
Шүүхийн шийдвэрээр ногдуулсан төлбөрийг төлж дуусгах нь зөвхөн үүрэг биелүүлэлт биш бөгөөд эрх зүйн хувьд хэвийн байдалдаа эргэн орох чухал үйл явц юм. Төлбөрөө шилжүүлсэн даруйд шийдвэр гүйцэтгэгчтэй холбогдон, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 29-д заасан "Шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа дуусгавар болгох тухай тогтоол"-ыг гаргуулан авч, банкны дансны болон хөрөнгийн эрхийн хязгаарлалтуудаа албан ёсоор цуцлуулснаар дараа дараагийн эрсдэл, үл ойлголцлоос найдвартай хамгаалагдах болно.