Тогтоол №27787

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Л.А нь Д.Б-тэй байгуулсан орон сууцны барилгын ажил гүйцэтгэх гэрээг цуцалж, урьдчилгаа төлбөр 56,000,000 төгрөг, алданги 28,000,000 төгрөг, нийт 84,000,000 төгрөг гаргуулахыг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Д.Б нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул гэрээг цуцалж, төлсөн мөнгө болон алдангийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Гэрээний үүргийг биелүүлээгүй нь давагдашгүй хүчин зүйл болон эдийн засгийн хүндрэлээс үүдэлтэй тул алданги төлөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-04-19, **Дугаар**: 156/ШШ2023/00188 - **Шийдвэр**: Гэрээг цуцалж, Д.Б-ээс 84,000,000 төгрөг гаргуулан Л.А-д олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 343.1, 355.1, 232.4. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2023-06-30, **Дугаар**: 226/МА2023/00009 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэргийн харьяаллыг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Шүүхийн харьяалал зөрчсөн нь хэргийн оролцогчийн эрхийг ноцтой зөрчсөн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2023-10-30, **Дугаар**: 13528 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Л.А - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх харьяаллын асуудлыг буруу дүгнэж, хэргийг буцаасан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан шийдвэрлүүлэхээр давж заалдах шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийг хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зөрчил гаргасан гэж үзсэн нь хууль ёсны биш. - Шүүхийн харьяаллын талаар зохигч хүсэлт гаргасныг шүүх зохих журмын дагуу шийдвэрлэсэн. - Дархан-Уул аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгчийн 2022-11-28-ны өдрийн 6853 дугаар захирамжид хэргийн оролцогч гомдол гаргаагүй. - Шүүхүүд хоорондоо харьяаллын талаар маргаж болохгүй зарчмын хүрээнд хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжтой байсан. - Шүүхийн харьяаллын талаар гаргасан шүүгчийн захирамж нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчилд хамаарахгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.5-д заасныг удирдлага болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц захиалгаар бариулах гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс үүссэн хохирлыг гаргуулах тухай. АНХАН ШАТ: Гэрээг цуцалж, хариуцагчаас 14,064,453 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаан авах гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг тодруулаагүй, гэрээний үүргээ биелүүлээгүй талд хуулийн дагуу эрх, үүргийг тайлбарлаагүй, нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагад тохирсон улсын тэмдэгтийн хураамж төлөөгүй байхад хэргийг эцэслэн шийдвэрлэсэн нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангаагүй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц барих гэрээний урьдчилгаа төлбөр болон хүү гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас 10,913,000 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангаагүй, шүүх хуралдаанд оролцох эрхийг хязгаарласан, нотлох баримтын үнэлгээнд алдаатай гэж гомдол гаргасан. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хэргийн баримтын үнэлгээ, хууль хэрэглээнд алдаа гарсан, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь орон сууц захиалан бариулах гэрээний үүргээ биелүүлэхийг шаарджээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн гаргасан нэхэмжлэлийг хангаж, гэрээг цуцлан, төлсөн мөнгийг буцаан гаргуулах шийдвэр гаргажээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдол гаргагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль буруу хэрэглэсэн, нэхэмжлэлийн шаардлагаас хэтэрсэн гэж үзжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэлийн шаардлага тодорхой бус байсан тул анхан шатны шүүх түүнийг тодруулах үүргээ биелүүлээгүй, нэхэмжлэлийн шаардлагаас хэтэрсэн шийдвэр гаргасныг тогтоон, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаажээ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц захиалсан гэрээний дагуу орон сууцыг хугацаанд нь хүлээлгэн өгөөгүйгээс үүссэн алданги гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Гэрээний дагуу алданги гаргуулах шаардлагыг хангаж, хариуцагчаас нэхэмжлэгчид мөнгө гаргуулж өгсөн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн гомдлоор анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хууль зөрчин явуулсан, хариуцагчийг төлөөлөх эрхгүй этгээдийг оролцуулж шийдвэр гаргасан, талуудын эрхийг хангаагүйгээс анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй болсон.