Тогтоол №26118

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: В.Н нь П.Б-д орон сууц хөлслүүлсэн бөгөөд гэрээний хугацаа дууссан ч байрыг чөлөөлөх хугацаа хэтэрч, түрээсийн болон ашиглалтын зардлыг төлөөгүйгээс үүссэн маргаан. - **Нэхэмжлэгч**: П.Б-ээс 1,639,098 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хүлээн зөвшөөрсөн боловч алдангийг төлөхгүй, төлбөрийг хувааж төлөх хүсэлт гаргасан. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - В.Н нь П.Б-д 2021 оны 06 дугаар сарын 23-наас 2022 оны 08 дугаар сарын 30 хүртэл орон сууц хөлслүүлсэн. - П.Б нь байрны түрээс, цахилгаан, ус, дулаан, СӨХ-ийн төлбөр болох нийт 1,279,625 төгрөгийг төлөөгүй гэдгээ хүлээн зөвшөөрсөн. - Нэхэмжлэгч алданги нэхэмжилсэн боловч СӨХ-д алданги төлсөн баримтгүй, Эрдэнэт-Ус ДТС ОНӨХК-д төлсөн алдангийн хэмжээг хариуцагч хүлээн зөвшөөрөөгүй. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-01-20, **Дугаар**: 142/ШШ2023/00153 - Хариуцагч П.Б-ээс 1,279,625 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч В.Н-т олгож, нэхэмжлэлийн 359,473 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - Хариуцагчаас улсын тэмдэгтийн хураамжид 35,261 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 302.1-д заасан орон сууц хөлслөх гэрээний харилцаа зохигчдын хооронд үүссэн. - Хариуцагч байрны түрээс, ашиглалтын зардал, СӨХ-ийн төлбөр зэрэг нийт 1,279,625 төгрөгийг төлөөгүй гэдгээ хүлээн зөвшөөрсөн. - Нэхэмжлэгчийн нэхэмжилсэн алдангийн шаардлагын зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон нь алданги төлсөн баримтгүй, эсхүл хариуцагч хүлээн зөвшөөрөөгүй зэрэг үндэслэлтэй байна. - Иргэний хуулийн 232.6-д зааснаар үүргээ гүйцэтгээгүй тал алданги төлөх үүрэгтэй боловч, энэ тохиолдолд нэхэмжлэгчийн алдангийн шаардлагын хэмжээг бууруулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц түрээсэлсэн гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс түрээсийн төлбөр, алданги, ашиглалтын зардлыг гаргуулахаар нэхэмжлэгчээс хариуцагчид холбогдох иргэний хэрэг. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нийт 5,518,910 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэсэн. Нийтийг иргэний хуулийн 302.1, 232.6, 496.1 дэх хэсгийг баримталсан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч түрээсийн төлбөрт үнэтэй эд зүйлээ үлдээсэн гэх гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч эд зүйлс ашиглах боломжгүй, гэрээнд эд зүйлээр төлбөр тооцохоор заагаагүй гэж тайлбарласан. Давж заалдах шатны шүүх эд зүйлээр төлбөр тооцохоор тохиролцсон нь тогтоогдоогүй, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн хуулийн заалтыг өөрчлөн, Иргэний хуулийн 496.1 дэх хэсгийг хасч, шийдвэрийн бусад хэсгийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээгээр түрээсийн төлбөрийг эд зүйлээр харилцан тооцохоор тохиролцсон нь нотлогдоогүй. Хариуцагч шүүхэд хариу тайлбар гаргах үүргээ биелүүлээгүй нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрсөнд тооцох хууль зүйн үндэслэл болсон. Анхан шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн хэсгийг засаж, шийдвэрийг хэвээр үлдээв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц хөлслөх гэрээний үүрэгт төлбөр, алданги гаргуулах тухай нэхэмжлэл. Хариуцагч нь төлбөрөөс хасагдах ёстой зардлууд байгааг, гэрээ хүчин төгөлдөр бус гэх зэрэг үндэслэлээр эсэргүүцсэн. АНХАН ШАТ: Гэрээний дагуу төлөгдөөгүй үлдэгдэл болон алдангийг хариуцагчаас гаргуулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг болон нэхэмжлэгч Г.М-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь гэрээ байгуулах үеийн төлбөр болон засварын зардлыг хасуулахгүй шийдвэрлэсэнд гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч Г.М нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрт гомдол гаргаагүй. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын байгуулсан орон сууц хөлслөх гэрээ Иргэний хуулийн 302 дугаар зүйлд нийцсэн. Хариуцагчийн гэрээний төлбөрийн үлдэгдэл 1 420 000 төгрөгийг төлөөгүй нь тогтоогдсон тул нэхэмжлэгч алданги тооцож шаардах эрхтэй. Гэрээнд заасан алдангийн хэмжээ хуульд нийцсэн. Хариуцагчийн тайлбарласан засварын зардал, гэрээ байгуулах үеийн төлбөрийн талаарх нотлох баримтыг хуулийн дагуу нотолж чадаагүй. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц хөлслөх гэрээний үүрэгт мөнгө гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Гэрээний үүргээ биелүүлээгүй хариуцагчаас тодорхой хэмжээний төлбөр гаргуулж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гэрээний төлбөр болон алдангийн тооцоолол, гэрээ цуцлагдсан нөхцөл байдлын талаар гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хоорондын орон сууц хөлслөх гэрээний харилцаа Иргэний хуульд нийцсэн. Гэрээнд заасан үүргээ биелүүлээгүй, түүний дотор алданги төлөх үүргээ биелүүлээгүй нь тогтоогдсон. Хариуцагч нь төлбөрөө төлөөгүй, алданги тооцох үндэслэлтэй байсан. Хариуцагчийн гаргасан тайлбарыг баримтаар нотолж чадаагүй. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй гарсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Э.Н нь хариуцагч Г.Д-д орон сууц хөлслүүлсэн боловч гэрээний хугацаа дууссан ч орон сууцыг хүлээлгэж өгөөгүй бөгөөд хөлсөө төлөөгүй. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууцны хөлс 14,400,000 төгрөг, алданги 1,123,200 төгрөг, нийт 15,532,200 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулах. - **Хариуцагч**: Г.Д нь нэхэмжлэлийн шаардлагад тайлбар гаргаагүй. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - Нэхэмжлэгч Э.Н нь 2024 оны 06 дугаар сарын 12-ны өдөр Г.Д-тай орон сууц хөлслөх гэрээ байгуулж, 2024.02.04-нөөс 2024.07.04-нийг хүртэл 5 сарын хугацаагаар Сүхбаатар дүүргийн 1 хороо, 0 тоот хаягт байрлах 3 өрөө орон сууцыг хөлслүүлсэн. - Гэрээ ёсоор эхний 4 сард сарын 2,800,000 төгрөг, сүүлийн 1 сард сарын 3,000,000 төгрөгөөр тооцон нийт 14,200,000 төгрөгийг 2024.07.05-ны дотор төлөхөөр тохиролцсон. - Гэрээний 3.6-д хугацаа хэтрүүлсэн тохиолдолд гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0.3 хувиар хоног тутамд алданги төлөхөөр заасан. Хариуцагч төлбөрийг төлөөгүй 26 хоног хугацаа хэтрүүлсэн. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2024-12-10, **Дугаар**: 181/ШШ2024/05166 - Хариуцагч Г.Д-с орон сууцны хөлс 14,200,000 төгрөг, алданги 1,107,600 төгрөг, нийт 15,307,600 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч Э.Н-д олгож, нэхэмжлэлийн 224,600 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - Хариуцагч Г.Д-с улсын тэмдэгтийн хураамжид 234,488 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгч Э.Н-д олгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 302.1-д заасан орон сууц хөлслөх гэрээ талуудын хооронд байгуулагдсан нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч орон сууцыг хөлслүүлсэн, хариуцагч эзэмшиж ашигласан нь нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. - Хариуцагч гэрээгээр хүлээсэн үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй нь нэхэмжлэгчийн тайлбараар тогтоогдсон. - Гэрээний 3.1, 3.2 дахь заалтын дагуу түрээсийн төлбөр 14,200,000 төгрөг болсон. - Иргэний хуулийн 206.1, 222.1, 222.1.1-д заасны дагуу хариуцагч төлбөр төлөх хугацааг хэтрүүлсэн тул гэрээний 3.6-д заасны дагуу алданги тооцох үндэслэлтэй. - Алдангийг 14,200,000 x 0.3% x 26 хоног = 1,107,600 төгрөгөөр тооцсон. - Иргэний хуулийн 232.6 болон гэрээний 3.6-д нийцүүлэн алдангийг гаргуулах нь зүйтэй. - Нэхэмжлэлийн шаардлагаас үндэслэлгүйгээр илүү нэхэмжилсэн 224,600 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60.1, 56.2, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7.1.1-д заасны дагуу улсын тэмдэгтийн хураамжийг шийдвэрлэсэн.