Тогтоол №28845

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч "ХХК" нь хариуцагч "ХХК"-д түрээсийн төлбөр болон алданги гаргуулах нэхэмжлэл гаргасныг хариуцагч эс зөвшөөрч, байгуулсан гэрээг хүчин төгөлдөр бус болгон хохирол гаргуулахээр сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас түрээсийн төлбөр гаргуулж, гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцсон ба сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхны шийдвэрийг өөрчлөн, хариуцагчаас түрээсийн төлбөр гаргуулж, үлдэх үндсэн шаардлага болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхиж, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх нь түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэлгүй, талуудын хоорондын гэрээний зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн, шүүх хуралдааны оролцогч талууд гэрээгээр тогтоогдсон түрээсийн төлбөр, алдангийн талаарх нэхэмжлэлийг хэлэлцсэн, улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй нь гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцох үндэслэл болохгүй хэмээн үзсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Баянзүрх дүүрэгт 150 м² хагас подвалыг караоке паб зориулалтаар 3 жил түрээслэх гэрээ, төлбөр төлөөгүй тул нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: О.О – 14 809 500 төгрөгийн түрээсийн төлбөр гаргуулах. - **Хариуцагч**: А.Г, Ц.У – гэрээ хүчин төгөлдөр бус, 10 586 500 төгрөгийн эд хөрөнгө гаргуулах сөрөг нэхэмж. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-04-06, **Дугаар**: 181/ШШ2018/00788 - **Шийдвэр**: А.Г, Ц.У тус бүрээс 4 500 000 төгрөг гаргуулж, 6 000 000 төгрөгийн эд хөрөнгө гаргуулж, үлдсэнийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 319.1 – гэрээ хүчинтэй, төлбөрийн үүрэг биелүүлээгүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-06-15, **Дугаар**: - **Гомдол гаргагч**: А.Г - **Гомдолын шалтгаан**: Гэрээ бүртгэлгүй, зөвшөөрөл өгөөгүй тул хүчин төгөлдөр бус. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхиж шийдвэрлэв. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Түрээсийн гэрээ Иргэний хуулийн 318.1-ээр хүчинтэй үүссэн, 150 м² хэсэг тул 318.3-ын бүртгэл шаардлагагүй. - Нэхэмжлэгч тусгай зөвшөөрөл шилжүүлэх үүрэггүй, хариуцагч нар үйл ажиллагаа явуулаагүйг нотлоогүй. - Хариуцагч нар 318.5, 292.4-ээр хөлс төлөх үүргээс чөлөөлөгдөхгүй, 9 сая төгрөгийг хувааж төлөх. - Сөрөг нэхэмжлэл 25.2.2, 38.1-ээр баримт дутуу, 7 837 000 төгрөгийн эд хөрөнгө гаргуулах.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Түрээсийн гэрээний төлбөр, алданги гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Түрээсийн төлбөр болон алданги гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг хангаж, хариуцагчаас нэхэмжлэгчид төлбөрийг гаргуулж өгөхөөр шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаав. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг мэтгэлцэх зарчмыг зөрчсөн, талуудын тэгш байдлыг алдагдуулсан гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгов. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, түүний дагуух төлбөр, алданги тооцох эсэх нь маргааны гол асуудал байв. Түрээсийн гэрээг үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлд бүртгүүлэх шаардлагагүй, гэрээ нь хүчин төгөлдөр болохыг тогтоож, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл, заалтуудыг зөв тайлбарлан хэрэглэж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан тул анхан шатны шүүхийн шийдвэр зөв байв.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "Г.Э " ХХК нь "С.М.Г " ХХК-ийн талбайг түрээсэлсэн бөгөөд түрээсийн төлбөр болон илүү ашигласан талбайн төлбөрийг төлөөгүй гэх маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: "С.М.Г " ХХК нь түрээсийн гэрээний үүрэгт 186,008,618 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: "Г.Э " ХХК нь гэрээ хүчин төгөлдөр бус, төлбөрөө бүрэн төлсөн, нэмэлт талбай ашиглаагүй, гэрээг цуцлах хүсэлтээ мэдэгдсэн тул нэхэмжлэлийг хүлээж аваагүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-12-06, **Дугаар**: 183/ШШ2021/02832 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас түрээсийн төлбөрт 12,293,418 төгрөг, алдангид 255,000 төгрөг, нийт 12,548,418 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн үлдсэн хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 287.1, 232.4, 232.8-д зааснаар хариуцагч нь гэрээний хугацаанд төлбөл зохих үүргээ биелүүлээгүй, цар тахлын нөхцөл байдал болон түрээсийн зүйлийг ашиглуулаагүйг харгалзан алдангийн хэмжээг бууруулсан. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-03-21, **Дугаар**: 210/МА2022/00521 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх гэрээний хугацааг буруу тогтоосон, алдангийн хэмжээг үндэслэлгүй бууруулсан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх түрээсийн гэрээг эд хөрөнгө хөлслөх гэрээ гэж дүгнэсэн нь буруу боловч, гэрээний зүйл нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн нэг хэсэг байсан тул улсын бүртгэлд бүртгүүлэх боломжгүй бөгөөд гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзнэ. Энэ нь шийдэлд нөлөөлөөгүй. - Хариуцагч гэрээг цуцлах талаар удаа дараа мэдэгдэж, талууд гэрээний хугацааг сунгаагүй болох нь тогтоогдсон. Иймд гэрээний хугацаа дууссанаас хойших түрээсийн төлбөрийг шаардах үндэслэлгүй. - Шүүх цар тахлын нөхцөл байдал болон нэхэмжлэгч түрээсийн зүйлийг ашиглуулаагүй зэргийг харгалзан алдангийн хэмжээг бууруулсан нь Иргэний хуулийн 232.8-д нийцсэн. - Илүү ашигласан 150 м.кв талбайн түрээсийн төлбөр гаргуулах шаардлагыг нотлох баримтгүй тул хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1-д нийцсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: М нь Д-тэй үйлдвэр, үйлчилгээний зориулалттай байрыг түрээслэхээр 2016 оны 01 дүгээр сарын 19-ний өдрийн №16/02 тоот гэрээ байгуулсан. Д нь гэрээний хугацаа дуусахаас өмнө байрыг чөлөөлсөн тул М түрээсийн төлбөр болон алданги нэхэмжилсэн. Д нь гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: М нь Д-ээс түрээсийн төлбөр 49,812,133 төгрөг, алданги 24,906,066 төгрөг, нийт 74,718,199 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Д нь түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгох, ашиглаагүй хугацааны төлбөр төлөхгүй байх. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-03-01, **Дугаар**: 101/ШШ2018/00727 - **Шийдвэр**: Д-ээс 35,600,131 төгрөг гаргуулан М-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдсэн хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 492.1.1, 318.4. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-04-27, **Дугаар**: 1001 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Д - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-07-27, **Дугаар**: 00727 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Д - **Гомдлолын шалтгаан**: Түрээсийн зүйлийг ашиглаагүй хугацааны төлбөр 31,740,131 төгрөгийг төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй тул Иргэний хуулийн 318.4-т нийцүүлэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж дүгнэсэн нь зөв. - Хүчин төгөлдөр бус хэлцлээр шилжүүлсэн зүйлийг харилцан буцааж өгөх боловч, үл хөдлөх эд хөрөнгийг эзэмшиж, ашиглаж байсан байдлыг биет байдлаар буцаах боломжгүй тул Иргэний хуулийн 492.1.1-д заасны дагуу ашигласан хугацааны төлбөрийг тооцсон нь үндэслэлтэй. - Хариуцагч үл хөдлөх эд хөрөнгийг 2017 оны 08 дугаар сарын 10-ны өдөр нэхэмжлэгчид хүлээлгэж өгсөн нь баримтаар тогтоогдсон бөгөөд хариуцагч үүнийг няцааж чадаагүй. - Шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулж, Иргэний хуулийн холбогдох заалтуудыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн байна.