Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Зээлийн гэрээний хүчин төгөлдөр бус байдлын тухайд маргаан үүссэн. Нэхэмжлэгч байгууллага хариуцагч нартай зээлийн гэрээ байгуулж, түүний дагуу төлбөр нэхэмжилсэн боловч хариуцагч нар нь гэрээг дүр эсгэж хийсэн гэж үзэн төлбөр төлөхөөс татгалзсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Зээлдэгч нар гэрээний нөхцөлийг зөрчсөн тул нэг талын санаачилгаар гэрээг цуцалж, үндсэн зээл болон хүүгийн үлдэгдлийг гаргуулж авах шаардлагатай гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Нэхэмжлэгч байгууллага нь банк бус санхүүгийн үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөлгүй тул гэрээ хүчин төгөлдөр бус, дүр эсгэж хийсэн хэлцэл гэж үзэн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй болсон.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хүлээн зөвшөөрч, хариуцагч нараас зээлийн үлдэгдэл болон хүүг гаргуулж олгох шийдвэр гаргасан бөгд доод шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээв. Нэхэмжлэгч байгууллага банкнаас бусад этгээд хадгаламж, зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөлтэй байх ёстой боловч тусгай зөвшөөрөлгүй байсан тул талуудын хооронд байгуулсан зээлийн гэрээ нь хуульд заасан зохих этгээдийн зөвшөөрөлгүй хийсэн хэлцэл буюу хүчин төгөлдөр бус хэлцэл байна (Иргэний хууль 56.1.8). Хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн талууд уг хэлцлээр шилжүүлсэн бүх зүйлээ харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй тул хариуцагч нар өмнө нь төлсөн төлбөрүүдийг хасаж, үлдэгдэл мөнгөн дүнг гаргуулж өгөх ёстой (Иргэний хууль 56.5).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Зохих этгээдийн тусгай зөвшөөрөлгүй хийсэн хэлцэл нь хүчин төгөлдөр бус байдаг (Иргэний хууль 56.1.8).
• Банк бус санхүүгийн үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөлгүйгээр хийсэн хэлцэл нь хууль ёсны дагуу хүчин төгөлдөр бус байх ёстой (Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хууль 15.3.1, 15.3.4).
• Хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн талууд шилжүүлсэн зүйлээ харилцан буцаан өгөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 56.5).