Тогтоол №15217

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас орон сууц худалдан авахаар гэрээ байгуулан төлбөрийг бүрэн төлсөн боловч орон сууцыг шилжүүлж өгөөгүй, өөр хүн амьдарч эхэлсэн тул өмчлөгчөөр тогтоолгох, улсын бүртгэлд бүртгүүлэхэд шаардлагатай бичиг баримтыг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Оюунчимэг нь Дундговь аймгийн Сайнцагаан сумын Залуус хорооллын 2 тоот, 45м2 орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоолгох, хариуцагч Б.Мөнхбаатарт холбогдуулан орон сууцны өмчлөх эрхийг улсын бүртгэлд бүртгүүлэхэд шаардагдах бичиг баримтыг гаргуулж өгөхийг даалгуулах. - **Хариуцагч**: Б.Мөнхбаатар нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөөгүй, харин Б.Бат-Эрдэнэ нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-06-04, **Дугаар**: 139/ШШ2021/00185 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч Г.Оюунчимэгийг маргаан бүхий орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоож, хариуцагч Б.Мөнхбаатарт үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг улсын бүртгэлд бүртгүүлэхэд шаардагдах баримт бичгийг гаргаж өгөхийг даалгасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 112.1, 123.2-т зааснаар нэхэмжлэгч орон сууцны үнийг бүрэн төлсөн, өмчлөх эрх үүссэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2021-07-09, **Дугаар**: 210/МА2021/00252 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Б.Мөнхбаатарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч. - **Гомдлолын шалтгаан**: Маргаан бүхий орон сууцанд өөр иргэн түрүүлж эзэмшилдээ авч амьдарч байгаа тул Иргэний хуулийн 250.1-д зааснаар түүнийг өмчлөгчөөр тогтоох ёстой, анхан шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтад Иргэний хуулийн 243.1 гэж өөрчлөлт оруулан, бусад хэсгийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 243.1-д заасан худалдах-худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн. Нэхэмжлэгч гэрээний үүргээ бүрэн биелүүлж орон сууцны үнийг төлсөн нь тогтоогдсон. - Хариуцагч Б.Мөнхбаатар гэрээнд заасан хугацаанд орон сууцыг нэхэмжлэгчийн өмчлөлд шилжүүлэх үүргээ биелүүлээгүй. - Иргэний хуулийн 250.1-д заасан “түрүүлж эзэмшилдээ авсан” гэх үндэслэл нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрх улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй тохиолдолд хамаарахгүй. Иргэн Ч. нь маргаан бүхий орон сууцыг өмчлөлдөө бүртгүүлээгүй тул өмчлөгч гэж үзэхгүй. - Иргэний хуулийн 109.1-д зааснаар худалдан авагч тал орон сууцны өмчлөгчийг тогтоолгох шаардах эрхтэй. - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 112, 123 дугаар зүйлийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн боловч талуудын хооронд байгуулагдсан эрх зүйн харилцааг тодорхойлоогүй нь шийдвэр хууль ёсны байх шаардлагад нийцээгүй тул хууль хэрэглээний өөрчлөлт оруулсан. - Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэл Иргэний хуулийн 109, 112, 123 дугаар зүйлд заасан өмчлөх болон шаардах эрхийн үндсэн дээр үндэслэлтэй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчтай орон сууц худалдах-худалдан авах тухай амаар тохиролцсон бөгөөд хариуцагч нь төлбөрөө бүрэн төлөөгүй тул гэрээнээс татгалзан, орон сууцыг албадан нүүлгэж, өмчлөлийн эд хөрөнгийг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхээр шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Канад Улсын иргэн Фан Иен Юн Чи нь Ж.Бямбажаргалыг гэр бүл, эд хөрөнгийн хамт орон сууцнаас албадан нүүлгэж, өмчлөлийн эд хөрөнгийг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхийг хүссэн. - **Хариуцагч**: Ж.Бямбажаргал нь орон сууцыг 220,000,000 төгрөгөөр худалдан авахаар тохиролцсон бөгөөд 184,909,000 төгрөгийг төлсөн тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-01-14, **Дугаар**: 181/ШШ2020/00182 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Ж.Бямбажаргалын эзэмшлээс орон сууцыг гаргуулж, нэхэмжлэгч Фан Иен Юн Чи-д олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 101.1-д зааснаар талуудын хооронд худалдах-худалдан авах гэрээний эрх зүйн харилцаа үүссэн бөгөөд худалдан авагч төлбөрийг бүрэн төлөөгүй тул худалдагч гэрээнээс татгалзсан нь хууль зөрчөөгүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-03-16, **Дугаар**: 577 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх зохигчийн гэрээнээс татгалзсан үр дагаврыг хуульд зааснаар шийдвэрлэлгүй орхигдуулсан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөн, орон сууцыг хариуцагчийн эзэмшлээс гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох, нэхэмжлэгчээс 80,000,000 төгрөгийг гаргуулж хариуцагчид олгох. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1-д заасныг баримтлан, гэрээнээс татгалзсантай холбоотойгоор төлбөрийг буцаан олгох ёстой. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-18, **Дугаар**: 00515/2020 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хууль буруу хэрэглэсэн, хэргийн оролцогчийн эрхийг зөрчсөн, маргааны үйл баримтыг үндэслэлгүй тогтоосон. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зохигчдын хооронд орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээний эрх зүйн харилцаа үүссэн талаарх хоёр шатны шүүхийн дүгнэлт Иргэний хуулийн 243.1-д нийцсэн. - Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг гэрээний үүргээ биелүүлээгүй үндэслэлээр гэрээнээс татгалзсан нь хууль зөрчөөгүй. - Хариуцагч орон сууцны үнэд 80,000,000 төгрөгийг төлсөн нь нотлогдсон бөгөөд бусад төлбөрийг байрны үнэд шилжүүлсэн нь тогтоогдоогүй. - Нэхэмжлэгчийн гэрээнээс татгалзсантай холбоотойгоор Иргэний хуулийн 205.1-д заасны дагуу гэрээний гүйцэтгэлийг харилцан буцаах үүрэгтэйг үндэслэн давж заалдах шатны шүүх 80,000,000 төгрөгийг нэхэмжлэгчээс гаргуулж хариуцагчид олгосон нь зөв. - Хариуцагчийн төлсөн 100,000,000 төгрөгийг зээл төлөх зорилгоор шилжүүлсэн нь баримтаар нотлогдсон. - Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгчийн итгэмжлэл хуулийн шаардлагыг хангасан тул шүүх хуралдааныг үргэлжлүүлсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 105.1-д нийцсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц захиалгын гэрээгээр байр худалдан авагч нэхэмжлэгч, гүйцэтгэгч хариуцагч талууд байртай холбоотой үүргээ биелүүлэх шаардлагаар маргажээ. Нэхэмжлэгч гэрээний үнийг бүрэн төлсөн гэж, хариуцагч төлбөрийг хугацаандаа төлөөгүй, улмаар үүссэн нөхцөл байдлын улмаас гэрээг цуцалсан гэж тус тус тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Хариуцагч талд орон сууцыг нэхэмжлэгчийн өмчлөлд шилжүүлэхийг даалгаж, улсын тэмдэгтийн хураамж гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хуулийн зүйл заалтыг буруу хэрэглэсэн, эрх бүхий этгээд бус компанид өмчлөлийг шилжүүлэхийг даалгасан, өмчлөх эрхийг тодруулж амжаагүй байх зэрэг үндэслэлээр эс зөвшөөрч, шийдвэрийг хүчингүй болгон буцааж өгөхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын байгуулсан гэрээ нь худалдах, худалдан авах гэрээний агуулгад илүү нийцэж байсан. Гүйцэтгэгч тал хугацаандаа байрыг хүлээлгэн өгөөгүйн улмаас худалдан авагч үлдэгдэл төлбөрөө төлөхөөс татгалзсан нь хуульд нийцсэн. Гэрээний зүйл болох орон сууцны өмчлөх эрхийн асуудлыг нотлох баримт хэрэгт авагдаагүй тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн зарим хэсгийг өөрчлөн, хуулийн зүйл заалтыг зөв хэрэглэж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг залруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Н.Ц нь хариуцагч Д.Б-оос орон сууц худалдан авч, өмчлөх эрхээ шилжүүлэн авсан боловч хариуцагч орон сууцыг чөлөөлж өгөхгүй байгаа тул албадан чөлөөлүүлэхээр нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээний дагуу байрыг өөрийн нэр дээр бүртгүүлсэн тул байрыг чөлөөлүүлэхийг хүссэн. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэгч нь орон сууцны үнийн үлдэгдэл 25,000,000 төгрөгийг төлөөгүй тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2016-09-22, **Дугаар**: 101/ШШ2016/05925 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч Н.Ц-гийн өмчлөлийн орон сууцыг хариуцагч Д.Б-ын хууль бус эзэмшлээс албадан чөлөөлж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг хариуцагчаас гаргуулж олгох. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 110.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2017-05-10, **Дугаар**: 1107 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Д.Б - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2017-08-07, **Дугаар**: 210/МА2017/00735 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч Х.Сэргэлэнбат - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч нь орон сууцны үнийг бүрэн төлөөгүй байхад шүүх хуулийг буруу хэрэглэж, хариуцагчийн өмчлөх эрхийг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн өмгөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зохигчид орон сууцыг 30,000,000 төгрөгөөр худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулж, Н.Ц-гийн нэр дээр өмчлөх эрхийг шилжүүлсэн. - Гэрээний үнэ 50,000,000 төгрөгөөр тохиролцсон боловч гэрээнд 30,000,000 төгрөг гэж заасан. Нэхэмжлэгч 25,000,000 төгрөгөөс гадна 8,600,000 төгрөг төлсөн нь баримтаар нотлогдсон. - Гэрээний зүйлийн үнийг бүрэн төлснөөр өмчлөх эрх шилжих талаар зохигчид тохиролцоогүй. Харин өмчлөх эрхийг шилжүүлснээс хойш үлдэгдэл төлбөрийг төлөхөөр тохиролцсон гэж үзэхээр байна. - Нэхэмжлэгч орон сууцыг чөлөөлж өгөхийг шаардах эрхтэй бөгөөд эд хөрөнгийг шилжүүлэн авсны дараа үлдэгдэл төлбөрийг төлөх эрхтэй. - Нэхэмжлэгчийг үлдэгдэл төлбөрөө төлсөн тохиолдолд эд хөрөнгийг шилжүүлнэ гэх хариуцагчийн тайлбар баримтаар нотлогдоогүй, талуудын тохиролцоогоор үгүйсгэгдсэн. - Хоёр шатны шүүх Иргэний хуулийн 209.1, 106.1-д заасан зохицуулалтад нийцүүлэн хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг орон сууцнаас албадан гаргаж, СӨХ-ны төлбөр гаргуулах, хариуцагч нь гэрээнээс татгалзаж урьдчилгаа төлбөрөө буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлтэй. АНХАН ШАТ: Хариуцагчийг орон сууцнаас албадан гаргах, СӨХ-ны төлбөрийг хэрэгсэхгүй болгох, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамж гаргуулах шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөн, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаах, эсхүл гомдлыг хангахгүй орхих тухай гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулагдсан орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээний үүрэг хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусгавар болсон тул гэрээний дагуу харилцан шаардах боломжгүй. Нэхэмжлэгч нь орон сууцны хууль ёсны өмчлөгч болох нь тогтоогдсон тул албадан чөлөөлүүлэх шаардлагыг хангасан. Хариуцагч нь гэрээний урьдчилгаа төлбөр төлснөө нотлоогүй тул сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. Анхан шатны шүүхийн хууль хэрэглээ, улсын тэмдэгтийн хураамж хуваарилалтыг өөрчилж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхив.