Сөрөг нэхэмжлэл гаргах хугацаа, үндсэн нэхэмжлэлтэй хамт шийдвэрлэх нөхцөл
Иргэний хэрэгт сөрөг нэхэмжлэл гаргах хуулийн хугацаа, тавигдах шаардлага, улсын тэмдэгтийн хураамж болон үндсэн нэхэмжлэлтэй хамт шийдвэрлэх нөхцөл.
Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.
Оршил
Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд хариуцагч зөвхөн нэхэмжлэлийн шаардлагыг үгүйсгэж татгалзан мэтгэлцэхээс гадна нэхэмжлэгчийн эсрэг бие даасан шаардлага гаргах эрхтэй. Хариуцагч сөрөг нэхэмжлэлийг хэргийг анхан шатны шүүх хуралдаанаар хянан шийдвэрлэхээс өмнө гаргах бөгөөд шаардлага нь үндсэн нэхэмжлэлтэй тооцогдох шинжтэй байвал шүүх заавал хамтатган шийдвэрлэдэг.
Шүүхэд дуудагдсан иргэн, хуулийн этгээд сөрөг нэхэмжлэлийг хэдийд гаргах, ямар баримт бүрдүүлэх, хөөн хэлэлцэх хугацаа хэрхэн тоологдохыг мэдээгүйгээс шаардлагаа шүүхээр хамгаалуулж чадахгүй байх эрсдэл түгээмэл гардаг. Энэхүү нийтлэлээр сөрөг нэхэмжлэл гаргах хугацаа, тавигдах шаардлага болон үндсэн нэхэмжлэлтэй хамтатган шийдвэрлүүлэх нөхцөлийг тайлбарлаж байна.
Тусгайлсан журмын 7 хоногийг эвлэрэл, зөвшөөрлөөр дуусах хялбаршуулсан ажиллагаатай андуурахгүй. Таны хэрэг 75¹ дүгээр зүйлд заасан тусгайлсан журмаар явж байгаа эсэхийг шүүхийн мэдэгдэл, захирамжаас шалгана. Хураамжийн чөлөөлөлт, хөнгөлөлт болон төлөх хугацааны онцгой нөхцөл байвал тусад нь хэрэглэнэ.
Хууль зүйн үндэслэл
Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэл гаргах эрхийг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 26 дугаар зүйлийн 26.3-т хариуцагчийн эдлэх үндсэн эрх болгон баталгаажуулсан байдаг. Сөрөг нэхэмжлэлтэй холбоотой гол зохицуулалтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 73 дугаар зүйлээр дараах байдлаар тодорхойлсон:
- Гаргах хугацаа: Үндсэн нэхэмжлэлтэй хамт шийдвэрлүүлэхийн тулд хэргийг шүүх хуралдаанаар хянан шийдвэрлэхээс өмнө хариуцагч сөрөг нэхэмжлэл гаргах эрхтэй (73.1 дэх хэсэг).
- Тусгайлсан журмаар шийдвэрлэх хэрэгт: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 75⁵ дугаар зүйлийн 75⁵.2-т зааснаар хариуцагч нэхэмжлэлийг гардаж авснаас хойш 7 хоногийн дотор сөрөг нэхэмжлэл гаргах үүрэгтэй.
- Хамт шийдвэрлэх нөхцөл: Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагатай тооцогдох байвал шүүх сөрөг нэхэмжлэлийг үндсэн нэхэмжлэлтэй хамт шийдвэрлэнэ. Бусад тохиолдолд тэдгээрийг хамтруулан шийдвэрлэх эсэхийг шүүх шийдвэрлэнэ (73.2 дахь хэсэг).
- Бүрдүүлбэр болон хураамж: Сөрөг нэхэмжлэл нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 62 дугаар зүйлд заасан бүрдүүлбэрийг хангасан байх бөгөөд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 57 болон Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 7 дугаар зүйлийн дагуу улсын тэмдэгтийн хураамжийг урьдчилан төлсөн байна.
Мөн сөрөг нэхэмжлэлийн хувьд тухайн шаардах эрхэд хамаарах хөөн хэлэлцэх хугацаа ердийн журмаар үйлчилдэг. Иргэний хуулийн 74 дүгээр зүйлд зааснаар эрх зөрчигдсөн үеэс эхлэн хөөн хэлэлцэх хугацаа тоологдох бөгөөд сөрөг нэхэмжлэл гаргах үед хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан бол үүрэг гүйцэтгэгч татгалзах эрхтэй болдог (Иргэний хууль, 75, Иргэний хууль, 76, Иргэний хууль, 82).
Практик алхамууд
Хариуцагч сөрөг нэхэмжлэл гаргахдаа дараах дарааллыг баримтална:
1-р алхам: Хугацааг тооцоолох
- Ердийн ажиллагаа: Иргэний хэрэг үүсгэснээс хойш шүүх хуралдаан эхлэхээс өмнө сөрөг нэхэмжлэлээ гаргаж өгнө (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 71, 73.1).
- Тусгайлан шийдвэрлэх ажиллагаа: Нэхэмжлэлийн хувийг гардан авснаас хойш 7 хоногийн дотор гаргах шаардлагатай (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 75⁵).
2-р алхам: Шаардлагын холбоо хамаарлыг тодорхойлох
Сөрөг нэхэмжлэл нь үндсэн нэхэмжлэлтэй дараах байдлаар холбогдож болно:
- Үндсэн шаардлагыг бүхэлд нь эсвэл хэсэгчлэн тооцох боломжтой (жишээ нь, харилцан өр төлбөр тооцох).
- Сөрөг нэхэмжлэлийг хангаснаар үндсэн нэхэмжлэлийг хангах үндэслэл үгүйсгэгдэх (жишээ нь, нэхэмжлэгчийн шаардаж буй гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах).
3-р алхам: Нэхэмжлэлийн бүрдүүлбэрийг хангах
Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 62 дугаар зүйлд заасны дагуу:
- Шүүхийн нэр, зохигчдын овог, нэр, хаяг;
- Сөрөг нэхэмжлэлийн үндэслэл, шаардлага, нотлох баримтууд;
- Сөрөг нэхэмжлэлийн үнийн дүнг тодорхой тусгах.
4-р алхам: Улсын тэмдэгтийн хураамжийг төлөх
Сөрөг нэхэмжлэл нь үнэ төлбөргүй ажиллагаа биш. Шаардаж буй дүнд тохирох улсын тэмдэгтийн хураамжийг Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 7 дугаар зүйлд заасан хувь хэмжээгээр тооцон төлж, баримтыг хавсаргана. Хэрэв хураамж төлөөгүй эсвэл бүрдүүлбэр дутуу бол шүүгч хүлээн авахаас татгалзаж болно (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 65).
Шүүхийн практик
Сөрөг нэхэмжлэл гаргахад түгээмэл тохиолддог хууль зүйн алдаа болон шүүхийн хандлагыг дараах шийдвэрүүдээс харж болно:
1. Сөрөг нэхэмжлэл гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан байх
Тогтоол #3544 тогтоолоор П.Н- нь зээл, барьцааны гэрээг дуусгавар болгохоор үндсэн нэхэмжлэл гаргахад хариуцагч "Х" ХХК нь зээлийн үлдэгдэл 14 сая төгрөг гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. Гэвч зээлийн гэрээний үүрэг шаардах хөөн хэлэлцэх гурван жилийн хугацаа 2009 онд дууссан атал хариуцагч 2017 онд сөрөг нэхэмжлэл гаргасан байв. Шүүх Иргэний хуулийн 75.2.1, 82.1-д заасныг үндэслэн хариуцагч шаардах эрхээ алдсан гэж үзэж сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгожээ.
Үүнтэй ижил нөхцөл байдал Тогтоол #9967 тогтоолд гарсан бөгөөд орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээний маргаанд нэхэмжлэгч, хариуцагч хоёулаа гэрээний үүрэг шаардах 3 жилийн хугацааг хэтрүүлсэн байсан тул үндсэн нэхэмжлэл болон зээлийн 5 сая төгрөг гаргуулах хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хоёуланг нь хэрэгсэхгүй болгосон байна. Мөн Тогтоол #9968 хэрэгт хамтран ажиллах гэрээний ашгийн үлдэгдлийг сөрөг нэхэмжлэлээр шаардахдаа 3 жилийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан гэж дүгнэн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон байдаг.
2. Сөрөг нэхэмжлэлийг бие даасан шаардлага бус тайлбар гэж үзэх тохиолдол
Шүүхийн практикт хариуцагч нь үндсэн нэхэмжлэлийг үгүйсгэж буй үндэслэлээ "сөрөг нэхэмжлэл" гэж нэрлэн гаргах алдаа гардаг. Тогтоол #10627 шийдвэрт хувьцаа эзэмшигчдийн хурал зарлахыг даалгах шаардлага бүхий хэрэгт хариуцагч тал гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасныг шүүх бие даасан шаардлага бус, үндсэн нэхэмжлэлээс татгалзаж буй тайлбар гэж үзэн шийдвэрлэсэн байна.
Түгээмэл асуултууд
1. Сөрөг нэхэмжлэлийг хэзээ гаргах ёстой вэ?
Ердийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд сөрөг нэхэмжлэлийг шүүх хуралдаанаар хэргийг хянан шийдвэрлэхээс өмнө гаргана (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 73, 73.1). Харин тусгайлсан журмаар шийдвэрлэх хэрэгт нэхэмжлэлийг гардан авснаас хойш 7 хоногийн дотор гаргах хуулийн хугацаатай (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 75⁵, 75⁵.2).
2. Сөрөг нэхэмжлэлд улсын тэмдэгтийн хураамж төлөх үү?
Тийм, сөрөг нэхэмжлэл гаргахдаа ердийн нэхэмжлэлийн нэгэн адил нэхэмжлэлийн үнийн дүнд тохирсон улсын тэмдэгтийн хураамжийг урьдчилан заавал төлсөн байна (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 73, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 7).
3. Сөрөг нэхэмжлэлийг үндсэн нэхэмжлэлтэй ямар тохиолдолд заавал хамт шийдвэрлэдэг вэ?
Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага нь үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагатай тооцогдох байвал шүүх заавал хамтатган шийдвэрлэнэ (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 73, 73.2). Бусад тохиолдолд хамтатган шийдвэрлэх эсэхийг шүүх өөрийн бүрэн эрхийн хүрээнд шийдвэрлэнэ.
4. Сөрөг нэхэмжлэлд хөөн хэлэлцэх хугацаа хамаарах уу?
Тийм, сөрөг нэхэмжлэл нь бие даасан шаардлага тул гэрээний болон хуульд заасан хөөн хэлэлцэх хугацаа тоологддог (Иргэний хууль, 75). Хугацаа хэтэрсэн тохиолдолд хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэл хэрэгсэхгүй болох эрсдэлтэй (Иргэний хууль, 82).
Дүгнэлт
Сөрөг нэхэмжлэл нь хариуцагчийн хувьд өөрийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлоо нэхэмжлэгчтэй эн тэнцүү түвшинд шүүхээр хамгаалуулах гол хэрэгсэл юм. Гэвч сөрөг нэхэмжлэл гаргахдаа хуульд заасан хугацааг (анхан шатны шүүх хуралдаанаас өмнө, эсхүл тусгайлсан журмаар бол 7 хоногийн дотор) нарийн баримтлах шаардлагатай. Түүнчлэн бие даасан шаардлага тул улсын тэмдэгтийн хураамжийг хуулийн дагуу төлж, хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусаагүй болохыг урьдчилан шалгах нь маргааныг үр дүнтэй шийдвэрлүүлэх гол үндэс болно.