Хүүхэд асрах чөлөөний хугацаанд өөр ажил эрхлэх: Гэрээ цуцлах үндэслэл болох уу?

Оршил

Монгол Улсын Хөдөлмөрийн тухай хуулиар хүүхэд асрах чөлөөтэй байгаа эх, эцэгт ажлын байрыг нь хадгалах, тэднийг ажлаас халахыг хориглох зэрэг хүчтэй хамгаалалтуудыг олгодог. Гэвч практикт ажилтан хүүхэд асрах чөлөөний хугацаандаа өөр байгууллагад ажил эрхлэх, орлого олох тохиолдол цөөнгүй гардаг. Энэ нь үндсэн ажил олгогчийн зүгээс "итгэл эвдсэн" эсвэл "гэрээний үүрэг зөрчсөн" гэж үзэн хөдөлмөрийн харилцааг цуцлах үндэслэл болж чадах уу?

Энэхүү нийтлэлээр хүүхэд асрах чөлөөний үе дэх давхар ажил эрхлэлт болон түүний эрх зүйн үр дагаврыг тайлбарлах болно.

Хууль зүйн үндэслэл

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгаар ажилтны давхар ажил эрхлэх эрхийг нээлттэй болгосон боловч тодорхой хязгаарлалт, мэдэгдэх үүргийг зааж өгсөн байдаг.

1. Хүүхэд асрах чөлөөний эрх: ХТ-ийн §139.1-д зааснаар 3 хүртэлх насны хүүхэдтэй эх, эцэг өөрөө хүсэлт гаргасан бол ажил олгогч хүүхэд асрах чөлөө олгох үүрэгтэй.
2. Ажлаас халахыг хориглох: ХТ-ийн §135.1-д жирэмсэн эмэгтэй, 3 хүртэлх насны хүүхэдтэй эхийг (эсвэл ганц бие эцгийг) ажил олгогчийн санаачилгаар ажлаас халахыг хориглодог.
3. Үл хамаарах тохиолдол: Дээрх хориглосон заалт нь ажилтан сахилгын ноцтой зөрчил гаргасан (ХТ-ийн §80.1.4), эсвэл ажилтан сахилгын зөрчлийг давтан гаргасан тохиолдолд хамаарахгүй.
4. Зэрэгцсэн хөдөлмөрийн гэрээ: ХТ-ийн §57.1-д зааснаар ажилтан үндсэн ажил олгогчоос өөр ажил олгогчтой зэрэгцсэн хөдөлмөрийн гэрээ байгуулж болох ч энэ тухайгаа үндсэн ажил олгогчдоо мэдэгдэх үүрэгтэй.

Практик алхамууд

Ажил олгогч хүүхэд асрах чөлөөтэй байгаа ажилтныг өөр ажил эрхэлсэн гэх үндэслэлээр ажлаас чөлөөлөхөөс өмнө дараах алхмуудыг хийх шаардлагатай:

1. Баримтжуулах

Ажилтан өөр газар ажиллаж байгааг нотлох баримт (нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн лавлагаа, өөр байгууллагын тушаал, цахим мэдээлэл гэх мэт)-ыг цуглуулах.

2. Дотоод хэм хэмжээг хянах

Байгууллагын "Хөдөлмөрийн дотоод журам" эсвэл "Хөдөлмөрийн гэрээ"-нд давхар ажил эрхлэхийг хэрхэн зохицуулсан, мэдэгдээгүй тохиолдолд "ноцтой зөрчил"-д тооцохоор заасан эсэхийг шалгах.

3. Тайлбар авах

Ажилтанд мэдэгдэх хуудас хүргүүлж, ямар шалтгаанаар мэдэгдэлгүй өөр ажил эрхэлсэн талаар нь бичгээр тайлбар авах. Энэ нь сонсгох ажиллагааны нэг хэсэг юм.

4. Сахилгын шийтгэл ногдуулах

Хэрэв ажилтны үйлдэл нь байгууллагын эрх ашигт сөргөөр нөлөөлсөн, эсвэл дотоод журамд заасан ноцтой зөрчил мөн бол сахилгын шийтгэл ногдуулна.

Анхааруулга: Зөвхөн "өөр ажил эрхэлсэн" гэдэг нь шууд ажлаас халах үндэслэл болохгүй. Энэ нь ажил олгогчид мэдэгдэх үүргээ зөрчсөн сахилгын зөрчил болох бөгөөд зөрчлийн шинж байдлаас хамаарч шийтгэлийн хэлбэрийг сонгоно.

Шүүхийн практик

Шүүхийн практикт хүүхэдтэй эхийг ажлаас халахыг хориглосон заалтыг маш чанд баримталдаг боловч ажилтан сахилгын зөрчил гаргасан тохиолдолд энэ хамгаалалт үйлчлэхгүй гэдгийг тодорхой болгосон.

Жишээ нь, Тогтоол #884-д шүүх: "Жирэмсэн, хүүхэдтэй эхийг ажлаас халахыг хориглох заалт нь сахилгын зөрчил гаргасан тохиолдолд хамаарахгүй" гэж дүгнэсэн байдаг. Энэ нь ажилтан хүүхэд асрах чөлөөтэй байхдаа хууль болон гэрээгээр хүлээсэн үүргээ (жишээ нь, мэдэгдэх үүрэг, нууц хадгалах үүрэг, өрсөлдөхгүй байх үүрэг) зөрчсөн бол хариуцлага хүлээх үндэслэл болно гэсэн үг юм.

Мөн Тогтоол #920-д жирэмсний болон амаржсаны амралттай байх хугацаанд албан тушаалыг хэвээр хадгалах үүргийг ажил олгогч хүлээх боловч, ажилтан өөрөө хууль бус үйлдэл гаргасан бол хамгаалалт хязгаарлагдмал болохыг сануулсан байдаг.

Дүгнэлт

Хүүхэд асрах чөлөөний хугацаанд өөр ажил эрхлэх нь ажилтны хувьд хуулиар нээлттэй эрх боловч ХТ-ийн §57.1-д заасан мэдэгдэх үүргийг заавал биелүүлэх ёстой.

• Ажил олгогчийн хувьд: Ажилтан мэдэгдэлгүй өөр ажил эрхэлсэн бол шууд халахаас илүүтэйгээр энэ нь дотоод журамд заасан "ноцтой зөрчил" мөн эсэхийг тогтоох нь чухал.
• Ажилтны хувьд: Үндсэн ажлын байраа хадгалж үлдэхийн тулд зэрэгцсэн хөдөлмөрийн гэрээ байгуулсан тухайгаа ажил олгогчдоо бичгээр мэдэгдэх нь эрсдэлээс сэргийлнэ.

Хэрэв танд энэ асуудлаар тодорхой маргаан үүссэн бол мэргэжлийн хуульчаас зөвлөгөө авч, баримт бичгийн бүрдүүлэлтээ хянахыг зөвлөж байна.