Гэрч өмнөх мэдүүлгийн алдааг засуулах хүсэлт хэрхэн гаргах вэ?
Гэрч шүүх хуралд өгсөн мэдүүлгийнхээ алдааг засуулах хүсэлтийг хэрхэн, хэнд, ямар хугацаанд гаргах вэ? Шүүх хуралдааны тэмдэглэлтэй танилцах, засвар хийх, давтан мэдүүлэг өгөх журам, шүүхийн практик.
Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.
Шүүх хуралдаанд гэрчээр мэдүүлэг өгсний дараа таны хэлсэн зүйл шүүх хуралдааны тэмдэглэлд буруу, эсвэл огт өөр утгаар бичигдсэн болохыг олж мэдвэл шүүх хуралдаан дууссан өдрөөс хойш 3 хоногийн дотор тэмдэглэлтэй танилцаж, алдааг засуулах хүсэлтийг хэрэг хянан шийдвэрлэж буй шүүхэд гаргах шаардлагатай. Хамгийн гол нь — мэдүүлгийн алдааг үлдээх нь ноцтой эрсдэлтэй: худал мэдүүлэг өгсөнд тооцогдож, Эрүүгийн хуульд заасан хариуцлага хүлээх боломжтой. Тиймээс дараах журмыг мэдэж, цаг хугацаанд нь арга хэмжээ авах нь чухал.
Энэ нийтлэлд гэрч мэдүүлгийн алдааг засуулах хууль зүйн үндэслэл, практик алхам, шүүхийн практик жишээ, түгээмэл асуултуудыг дэлгэрэнгүй тайлбарлав.
Хууль зүйн үндэслэл
1. Гэрчийн үүрэг, хариуцлага
Гэрчээр дуудагдсан этгээд шүүхэд заавал хүрэлцэн ирэх ба үнэн зөв мэдүүлэг өгөх үүрэгтэй. Мэдүүлэг өгөхөөс татгалзах, зайлсхийх, зориуд худал мэдүүлэг өгвөл Эрүүгийн хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 43).
Эрүүгийн хуулиар гэрч, хохирогч үнэн зөв мэдүүлэг өгөхөө илэрхийлж, баталгаа гаргасны дараа зориуд худал мэдүүлэг өгсөн бол торгох, нийтэд тустай ажил хийлгэх, зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгэнэ. Бусдыг гэмт хэрэг үйлдсэн гэж зориуд худал мэдүүлсэн, гүтгэсэн бол илүү хүнд ял хүлээлгэнэ (Эрүүгийн хууль /шинэчилсэн найруулга/, 21.2). Иймээс алдаатай мэдүүлгийг цаг алдалгүй засуулах нь гэрчийн өөрийнх нь эрх ашигт шууд хамаатай.
2. Шүүх хуралдааны тэмдэглэл — алдааг илрүүлэх үндэс
Гэрчийн мэдүүлэг шүүх хуралдааны тэмдэглэлд бичигддэг. Тэмдэглэлд гэрчийн мэдүүлэг, нотлох баримтыг шинжилсэн байдал, шүүгчээс асууж тодруулсан байдал зэргийг тусгана (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 96).
Тэмдэглэлийг шүүх хуралдаан дууссан өдрөөс хойш 3 хоногийн дотор бэлэн болгож, шүүх хуралдаан даргалагч, нарийн бичгийн дарга гарын үсэг зурна. Хамгийн чухал заалт нь: шүүх хуралдааны тэмдэглэл алдаатай бичигдсэн бол шүүх хуралдаан даргалагч буюу шүүх хуралдааны оролцогчийн хэн нэгний санал болгосноор түүнд 3 хоногийн дотор засвар хийж, энэ тухай тэмдэглэлд тусгаж, шүүгч гарын үсэг зурж баталгаажуулна (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 96).
Мөн шүүх хуралдааны үед үйлдсэн тэмдэглэлийг оролцсон бүх хүн уншиж танилцах бөгөөд тэмдэглэлд засвар оруулахаар санал гаргах эрхтэй гэдгийг тэдэнд тайлбарлаж өгөх ёстой (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 51).
3. Хэргийн оролцогчийн хүсэлт гаргах эрх
Хэргийн оролцогч гэрчээс мэдүүлэг авахуулах, нотлох баримтаас хасуулах, шүүх хуралдааныг хойшлуулах тухай хүсэлт гаргах эрхтэй (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 25). Хэрэг хянан шийдвэрлэхтэй холбогдсон асуудлын талаар гаргасан хүсэлтийг бусад оролцогчийн саналыг сонсмогц шүүх бүрэлдэхүүн буюу шүүгч даруй шийдвэрлэнэ (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 105).
4. Мэдүүлгийг давтан авах, нэмж тодруулах боломж
Шүүгч гэрчээс мэдүүлгийг урьдчилан авах, эсхүл давтан асууж болно (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 109). Нотлох баримт шинжлэн судалсны дараа шүүх хуралдаан даргалагч нэмж тодруулах зүйл байгаа эсэхийг зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгчөөс асууна (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 112).
Гэрчүүдийн мэдүүлэгт ноцтой зөрүү байвал тэдгээрийг нүүрэлдүүлэн мэдүүлэг авч болно. Мэдүүлэг өгсний дараа шүүгч гэрчүүдэд асуулт тавьж болно (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 43).
5. Нотлох баримтыг үнэлэх зарчим
Шүүх нотлох баримтыг тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлнэ. Шүүхэд урьдаас хөдөлбөргүй үнэн гэж тогтоогдсон ямар ч нотлох баримт байж болохгүй (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 40). Энэ нь алдаатай мэдүүлэг эцсийн бөгөөд өөрчлөшгүй үнэн биш гэдгийг баталж байна.
Практик алхамууд
Доорх диаграмм нь гэрч мэдүүлгийн алдааг засуулах ерөнхий урсгалыг харуулав.
Алхам 1: Мэдүүлгээ тэмдэглэлтэй тулган шалгах
Шүүх хуралдаан дууссаны дараа тэмдэглэл бэлэн болсон эсэхийг асууж, хэргийн материалтай танилцана. Хэргийн оролцогч хэргийн материалтай танилцах, түүнээс тэмдэглэл хийх эрхтэй (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 25). Өөрийн мэдүүлгийн хэсгийг үг үсгээр нь тулган шалгаж, дараах зүйлд анхаарна:
- Таны хэлээгүй зүйл бичигдсэн эсэх;
- Тоо, огноо, нэр, хаяг зэрэг баримт буруу бичигдсэн эсэх;
- Асуулт, хариултын утга гажуудсан эсэх.
Алхам 2: Засварын хүсэлтээ бичгээр боловсруулах
Хүсэлтийг бичгээр гаргах нь илүү найдвартай. Хүсэлтэд дараахь зүйлийг тусгана:
- Хүсэлт гаргаж буй этгээдийн нэр, хаяг;
- Аль хэрэг, ямар шүүх хуралдааны, ямар огнооны тэмдэглэлд хамаарах;
- Тэмдэглэлийн аль хэсэг, ямар мэдүүлэг буруу бичигдсэн;
- Хэрхэн зөв байх ёстойг тодорхой заах;
- Хүсэлтийн шаардлага — тэмдэглэлд засвар хийхийг хүсч буй тухай.
Алхам 3: Хүсэлтээ шүүхэд гаргаж, бүртгүүлэх
Хүсэлтээ тухайн хэргийг хянан шийдвэрлэж буй шүүхэд гаргаж, хүлээн авсан тухай тэмдэглэл (тамга, огноо, дугаар) авна. Хүсэлтийг бусад оролцогчийн саналыг сонсмогц шүүх даруй шийдвэрлэх ёстой (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 105).
Алхам 4: Шүүгчийн засварыг баталгаажуулах
Шүүх хүсэлтийг хангасан тохиолдолд тэмдэглэлд засвар хийж, энэ тухай тэмдэглэлд тусгаж, шүүгч гарын үсэг зурж баталгаажуулна (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 96). Засвар хийгдсэн тэмдэглэлийн хувийг авч, хадгална.
Алхам 5: Татгалзсан тохиолдолд давж заалдах
Хэрэв шүүх хүсэлтийг хангахаас татгалзвал, эсхүл тэмдэглэлийн алдаа нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн бол хуулиар олгогдсон гомдол гаргах эрхээ эдэлнэ. Шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгох үндэслэлд хэргийн болон шүүх хуралдаанд оролцогчийн хуулиар олгогдсон эрх ноцтой зөрчигдсөн, зохигчийн биечлэн оролцох эрхийг хангалгүй хэргийг хянан шийдвэрлэсэн зэрэг багтана (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 168).
Мөн шүүхийн шийдвэр гарах үед хэргийн оролцогчид мэдэгдээгүй буюу мэдэгдэх боломжгүй байсан нотлох баримт илэрвэл, эсхүл шийдвэр гаргах үндэслэл болсон нотлох баримт хуурамч болох нь тогтоогдвол шинээр илэрсэн нөхцөл байдлын улмаас шийдвэрийг хянуулах хүсэлт гаргаж болно. Хүсэлтийг үндэслэл байгааг мэдсэнээс хойш 30 хоногийн дотор гаргана (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 179, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 180).
Шүүхийн практик
Гэрчийн мэдүүлэг, түүнтэй холбоотой ажиллагааны зөрчил хэрхэн үнэлэгддэг талаар Улсын дээд шүүхийн хэд хэдэн тогтоол жишээ болно.
Гэрчийн мэдүүлгийг хуульд заасан журмаар аваагүй нь шийдвэрийг хүчингүй болгох үндэслэл болно. Улсын дээд шүүхийн нэгэн тогтоолоор анхан шатны шүүх гэрчийн мэдүүлэг авахдаа хуульд заасан журмыг зөрчсөн, мэтгэлцэх зарчим хэрэгжээгүй гэж үзэж, анхан шатны шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан (Тогтоол #3962).
Гэрчийн мэдүүлэг авах хүсэлтийг үндэслэлгүйгээр татгалзсан нь ноцтой зөрчил. Нэхэмжлэгчийн гэрчийн мэдүүлэг авахуулах хүсэлтийг хэргийн үйл баримттай шууд хамааралгүй гэж дүгнэсэн нь хуулийн 38.6 зүйлийг зөрчсөн гэж үзэж, анхан болон давж заалдах шатны шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан (Тогтоол #4157).
Гэрчийн мэдүүлэг таамаглалд үндэслэсэн бол нотлох баримтаар үнэлэгдэхгүй. Гэрчийн "өгсөн байх" гэх мэдүүлэг нь нотлох баримтыг үнэлэх шаардлагад нийцэхгүй, таамаглалд үндэслэсэн гэж үзсэн (Тогтоол #9931).
Шүүх хуралдааны тэмдэглэл хууль ёсны шаардлага хангаагүй нь шийдвэрийг хүчингүй болгоно. Шүүх хуралдааны тэмдэглэлд даргалагчийн гарын үсэг байхгүй, тэмдэглэлд дурдсан гэрчүүдийн мэдүүлэг аудио бичлэгт байхгүй зэрэг зөрчлүүд нь хэргийг шийдвэрлэхэд ач холбогдолтой гэж үзэж, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан (Тогтоол #9315).
Тушаал, шийдвэрийг танилцуулсан гэх баримт байхгүй бол хугацаа хэтрээгүй гэж үзнэ. Ажил олгогчийн тушаалыг танилцуулсан гэх бүртгэлийн тэмдэглэл, гэрчийн мэдүүлэг тушаалын огноотой зөрчилдөж, тушаалын хувийг гардуулсан баримт байхгүй байсан тул ажилтан хөөн хэлэлцэх хугацааг хэтрүүлээгүй гэж дүгнэсэн (Тогтоол #11111). Энэ дүгнэлт нь баримт бичгийг танилцуулсан, гардуулсан асуудалд баримт чухал болохыг харуулна.
Дээрх жишээнээс харахад мэдүүлэг, тэмдэглэлтэй холбоотой аливаа зөрчлийг баримтаар нотлох нь шүүхэд хүсэлт гаргах, гомдол гаргах үндсэн нөхцөл болдог.
Түгээмэл асуултууд
1. Гэрч өмнөх мэдүүлгийн алдааг засуулах хүсэлтийг хэнд гаргах вэ?
Хүсэлтийг тухайн хэргийг хянан шийдвэрлэж буй шүүхэд, шүүх хуралдаан даргалагч эсвэл шүүгчид гаргана. Шүүх хуралдааны тэмдэглэлд алдаа гарсан бол тэмдэглэлтэй танилцсанаас хойш гурав хоногийн дотор засвар хийхийг санал болгоно.
2. Шүүх хуралдааны тэмдэглэлтэй хэзээ танилцах боломжтой вэ?
Шүүх хуралдаан дууссан өдрөөс хойш гурван хоногийн дотор тэмдэглэлийг бэлэн болгож, шүүх хуралдаан даргалагч, нарийн бичгийн дарга гарын үсэг зурна. Хэргийн оролцогч хэргийн материалтай танилцах, түүнээс тэмдэглэл хийх эрхтэй.
3. Гэрч мэдүүлгээ шүүх хуралдаан дээр өөрөө засах боломжтой юу?
Тийм. Гэрч мэдүүлэг өгсний дараа шүүгч түүнээс давтан асууж, урьдчилан мэдүүлэг авч болно. Мөн нотлох баримт шинжлэн судалсны дараа нэмж тодруулах зүйл байвал асууна. Ийм боломжийг ашиглан мэдүүлгээ тодруулж, залруулж болно.
4. Худал мэдүүлэг өгсөн гэж алдаатай бичигдсэн бол яах вэ?
Хэрэв мэдүүлэг таны хэлээгүй зүйлийг агуулж, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх эрсдэл үүсгэж байвал шүүхэд засвар хийх хүсэлт гаргахын зэрэгцээ давж заалдах болон хяналтын журмаар гомдол гаргах, шинээр илэрсэн нөхцөл байдлын улмаас шийдвэрийг хянуулах хүсэлт гаргах боломжтой.
5. Хүсэлтээ бичгээр гаргах уу, амаар хэлэх үү?
Хуульд хүсэлтийн хэлбэрийг тусад нь заагаагүй ч бичгээр гаргах нь илүү найдвартай. Бичгээр гаргахдаа ямар мэдүүлэг, аль хэсэг, ямар алдаатай бичигдсэнийг тодорхой зааж, хэрэгт хавсаргахыг хүсье.
Дүгнэлт
Гэрч өмнөх мэдүүлгийн алдааг засуулах нь зөвхөн өөрийн эрх ашгийг хамгаалах төдийгүй, шүүхэд үнэн зөв баримт хүргэх үүргийн нэг хэсэг юм. Дараахь зүйлийг санаарай:
- Шүүх хуралдааны тэмдэглэлтэй цаг алдалгүй танилцаж, өөрийн мэдүүлгийн хэсгийг үг үсгээр тулган шалга.
- Тэмдэглэл алдаатай бол 3 хоногийн дотор засвар хийх хүсэлтээ бичгээр хэрэг хянан шийдвэрлэж буй шүүхэд гарга.
- Шүүх хуралдаан дээр мэдүүлгээ давтан асуух, нэмж тодруулах боломжийг ашигла.
- Хүсэлтийг хангаагүй, эсхүл алдаа шийдвэрт нөлөөлсөн бол давж заалдах, шинээр илэрсэн нөхцөл байдлын улмаас хянуулах эрхээ эдэл.
- Аливаа зөрчлийг баримтаар нотлох нь шүүхийн практикт шийдвэрлэх ач холбогдолтой.
Хууль зүйн туслалцаа шаардлагатай бол мэргэжлийн өмгөөлөгчтэй зөвлөлдөж, хүсэлтийн агуулгыг хууль зүйн үүднээс зөв боловсруулах нь зүйтэй.