Эцэг тогтоолгоход ДНХ-ийн шинжилгээ заавал шаардлагатай юу: Нотлох баримт ба журам
Эцэг тогтоолгоход ДНХ-ийн шинжилгээ заавал хийлгэх шаардлагатай эсэх, шүүхийн болон захиргааны журам, шаардагдах баримтуудын тухай хууль зүйн тайлбар.
Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.
Оршил
Эцэг тогтоолгоход ДНХ-ийн шинжилгээг бүх тохиолдолд заавал хийлгэх шаардлагагүй бөгөөд эцэг хүүхдээ сайн дураараа хүлээн зөвшөөрсөн нөхцөлд улсын бүртгэлийн байгууллагад захиргааны журмаар шууд тогтоолгож болно. Харин эцэг болох этгээд хүүхдээ хүлээн зөвшөөрөхгүй маргасан, эсхүл эцэг нь тодорхойгүй үед шүүхэд хандаж, хэргийн нөхцөл байдлаас шалтгаалан ДНХ буюу шүүх эмнэлгийн шинжилгээ хийлгэдэг.
Хүүхдийн эрх ашгийг хамгаалах, тэжээн тэтгэх үүргийг бий болгоход эцэг, эхийг албан ёсоор тогтоох явдал суурь үндэс болдог. Энэхүү нийтлэлээр эцэг тогтоолгох захиргааны болон шүүхийн журам, ямар баримтууд шаардагддаг, ДНХ-ийн шинжилгээ ямар үед зайлшгүй шаардлагатай болдог талаар дэлгэрэнгүй авч үзнэ.
Хууль зүйн үндэслэл
Монгол Улсын гэр бүлийн эрх зүйд эцэг, эх, хүүхдийн харилцааг тодорхой хуульчилсан байдаг.
1. Эцэг, эх, хүүхдийн хооронд эрх, үүрэг үүсэх үндэслэл
Гэр бүлийн тухай, 21 дүгээр зүйлд зааснаар:
- Хүүхэд төрснөөр эцэг, эх, хүүхдийн хооронд эрх, үүрэг үүснэ.
- Хүүхдийн эцэг, эх нь гэрлэлтээ бүртгүүлсэн бол гэрлэлтийн гэрчилгээг үндэслэнэ.
- Хэрэв гэрлэлтээ бүртгүүлээгүй бол хуульд заасны дагуу захиргааны буюу шүүхийн журмаар эцэг, эхийг тогтоосон шийдвэрийг үндэслэн эрх зүйн харилцаа үүснэ.
- Гэрлэлтээ бүртгүүлээгүй хүмүүсийн дундаас төрсөн хүүхэд нь албан ёсны гэр бүлээс төрсөн хүүхдийн адил эрх эдэлж, үүрэг хүлээнэ.
Эцэг тогтоогдоогүй бол Гэр бүлийн тухай, 24 дүгээр зүйлийн 24.4 дэх хэсэгт заасны дагуу хүүхэд эхийн нэрээр овоглодог.
2. Захиргааны журмаар эцэг тогтоох (ДНХ шинжилгээ шаардлагагүй)
Хоёр тал сайн дураараа эцэг, эх мөн болохоо хүлээн зөвшөөрсөн нөхцөлд шүүхэд хандах, ДНХ-ийн шинжилгээ хийлгэх шаардлагагүй. Гэр бүлийн тухай, 22 дугаар зүйлийн 22.1-д заасны дагуу гэрлэлтээ бүртгүүлээгүй эцэг, эх хамтарч, эсхүл хүүхдийн эцэг, эх болох нь тогтоогдоогүй эцэг буюу эх өөрөө өргөдөл гаргасан бол улсын бүртгэлийн байгууллага захиргааны журмаар бүртгэж тогтооно.
3. Шүүхийн журмаар эцэг тогтоох ба нотлох баримт
Хэрэв эцэг нь хүүхдээ хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа бол шүүхийн журмаар шийдвэрлүүлнэ. Гэр бүлийн тухай, 23 дугаар зүйлд зааснаар:
- Хүүхдийн эцэг, эх, асран хамгаалагч, төрөл садангийн хүн, хүүхдийн эрх ашгийг хамгаалах байгууллага болон 14 нас хүрсэн хүүхэд шүүхэд өргөдөл гаргаж болно.
- Шүүх юуг үндэслэх вэ: Тус зүйлийн 23.2-т "Эцэг, эхийг тогтооход хариуцагч хүүхдийн эцэг, эхтэй эр, эмийн харилцаатай байсныг нотлох баримт, эмнэлгийн шинжилгээ, бусад баримтыг үндэслэнэ" гэж заасан.
Эндээс харахад хууль тогтоогч зөвхөн шинжилгээ биш, харин "эр, эмийн харилцаатай байсныг нотлох баримт", "бусад баримт"-ыг хамтад нь үнэлэхээр заажээ. Гэвч хариуцагч эцэг мөн болохоо эрс үгүйсгэж байгаа үед шүүхээс шинжээч томилж генетикийн (ДНХ) шинжилгээ хийлгэх нь хамгийн маргаангүй нотолгоо болдог.
4. Хүүхдийн эрх, үүрэг ба тэжээн тэтгэх харилцаа
Эцэг тогтоогдсоноор эцэг хүүхдээ өсгөн хүмүүжүүлэх эрх, үүрэг үүснэ (Гэр бүлийн тухай, 26). Мөн хүүхдийн эрх, ашиг сонирхлыг ялгаварлан гадуурхахыг хуулиар хориглодог (Гэр бүлийн тухай, 25).
Эцэг тогтоолгох нэхэмжлэлтэй хамт хүүхдийн тэтгэлэг гаргуулах асуудал ихэвчлэн шийдвэрлэгддэг:
- Гэр бүлийн тухай, 38 дугаар зүйлийн 38.1-д зааснаар эцэг, эх нь хүүхдээ тэжээн тэтгэх үүрэгтэй.
- Гэр бүлийн тухай, 40 дүгээр зүйлийн 40.1-д зааснаар тэтгэлгийг хүүхдийн наснаас хамааран амьжиргааны доод түвшингийн 50 хувь эсхүл 100 хувиар тогтоодог.
Эцэг тогтоох үйл явцын дараалал
Практик алхамууд
Хэрэв та эцэг тогтоолгох асуудлаар хандах гэж байгаа бол дараах дарааллаар ажиллана.
Алхам 1: Сайн дурын зөвшилцлийг тодруулах
Эцэг хүүхдээ өөрийн нэр дээр бүртгүүлэхийг зөвшөөрч байгаа эсэхийг лавлана. Зөвшөөрч байвал шүүхээр явах шаардлагагүй.
- Хамтдаа харьяа улсын бүртгэлийн хэлтэст очно.
- Эцэг, эхийн иргэний үнэмлэх, хүүхдийн төрсний гэрчилгээ (эсхүл эмнэлгийн төрөлтийн тодорхойлолт)-ийг бүрдүүлж, хамтарсан өргөдөл гаргана.
Алхам 2: Нотлох баримтаа цуглуулах (Шүүхэд хандах үед)
Хэрэв эцэг хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа бол хариуцагчийн оршин суугаа газрын анхан шатны шүүхэд нэхэмжлэл гаргана. Үүнд дараах баримтуудыг бүрдүүлнэ:
- Хүүхдийн төрсний гэрчилгээний хуулбар (нотариатаар гэрчлүүлсэн).
- Хамтран амьдарч байсан, дотно харилцаатай байсныг нотлох баримтууд (зураг, зурвас, хамт амьдарч байсан тухай хороо, багийн тодорхойлолт, гэрчүүдийн мэдүүлэг).
- Жирэмсэн үед болон төрсний дараа эргэж тойрч байсан, санхүүгийн тусламж үзүүлж байсан дансны хуулга зэрэг бусад баримт.
Алхам 3: Шүүхэд шинжээч томилуулах хүсэлт гаргах
Хэрэв хариуцагч эцэг мөн болохоо үгүйсгэж, маргаж байвал шүүх хуралдааны өмнө болон хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад шүүх эмнэлгийн биологийн шинжилгээ (ДНХ) томилуулах хүсэлт гаргана.
Алхам 4: Шинжилгээ өгөх ба шүүхийн шийдвэр гарах
Шүүгчийн захирамжаар шинжээч томилогдон, эцэг, эх, хүүхдээс биологийн дээж (цус, шүлс г.м.) авч шинжилгээ хийнэ. ДНХ-ийн шинжилгээгээр 99.9%-ийн магадлалтай хариу гардаг бөгөөд энэхүү дүгнэлтийг үндэслэн шүүх эцэг тогтоох, тэтгэлэг гаргуулах шийдвэрийг гаргана.
Шүүхийн практик ба анхаарах асуудлууд
Шүүхийн практикт хариуцагч эцэг "Би энэ хүүхдийн эцэг биш", "Шинжилгээ өгөхгүй" гэж зайлсхийх тохиолдол цөөнгүй гардаг. Ийм үед шүүх дараах байдлаар асуудалд ханддаг:
- Хариуцагч шинжилгээ өгөхөөс зайлсхийвэл: Шүүгчийн шинжээч томилсон захирамж гарсан байхад хариуцагч санаатайгаар шинжилгээ өгөхөөс татгалзах нь түүний эсрэг нотолгоо болох талтай. Шүүх хавтаст хэрэгт цугларсан бусад бичмэн нотлох баримтууд, гэрчүүдийн мэдүүлэг, хамтын амьдралтай байсан нөхцөл байдлыг цогцоор нь үнэлж, эцэг мөн болохыг тогтоох боломжтой.
- Тэтгэлгийг хамтатган шийдвэрлэх: Эцэг тогтоолгох нэхэмжлэл гаргахдаа ихэнх тохиолдолд Гэр бүлийн тухай, 38 дугаар зүйлийн 38.3, Гэр бүлийн тухай, 40 дүгээр зүйлийн 40.1-д заасан хүүхдийн тэтгэлгийг нэгэн зэрэг гаргуулахаар нэхэмжилдэг бөгөөд шүүх үүнийг нэг шийдвэрээр хамтатган шийдвэрлэдэг.
Түгээмэл асуултууд
Эцэг тогтоолгоход ДНХ-ийн шинжилгээг заавал хийлгэх шаардлагатай юу?
Үгүй, заавал шаардлагатай биш. Хэрэв эцэг нь хүүхдээ сайн дураар хүлээн зөвшөөрч байгаа тохиолдолд захиргааны журмаар буюу улсын бүртгэлд хамтарсан өргөдөл гарган шууд бүртгүүлэх боломжтой. Харин шүүх дээр маргаан үүсч, хариуцагч эцэг мөн болохоо үгүйсгэсэн тохиолдолд шинжээч томилж ДНХ шинжилгээ хийлгэдэг.
Эцэг тогтоолгох нэхэмжлэлийг хэн шүүхэд гаргах эрхтэй вэ?
Гэр бүлийн тухай, 23 дугаар зүйлийн 23.1-д зааснаар хүүхдийн эцэг, эх, асран хамгаалагч, төрөл садангийн хүн, хүүхдийн эрх ашгийг хамгаалах байгууллага болон 14 нас хүрсэн хүүхэд өөрөө шүүхэд өргөдөл гаргах эрхтэй.
Эцэг тогтоолгохтой хамт хүүхдийн тэтгэлэг гаргуулж болох уу?
Тийм, болно. Нэхэмжлэгч эцэг тогтоолгох нэхэмжлэлдээ хүүхдийн тэтгэлэг гаргуулах шаардлагыг хамтад нь гаргаж, шүүхээр шийдвэрлүүлэх бүрэн боломжтой.
Эцэг нь шинжилгээ өгөхөөс татгалзвал шүүх хэрхэн шийдвэрлэдэг вэ?
Шүүхээс шинжээч томилсон захирамж гарсан байхад хариуцагч хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр шинжилгээ өгөхөөс зайлсхийвэл шүүх хэрэгт цугларсан бусад бичмэн нотлох баримт, хамтын амьдралтай байсныг гэрчлэх баримтуудыг үндэслэн эцэг мөн болохыг тогтоох боломжтой.
Дүгнэлт
Эцэг тогтоолгох харилцаанд ДНХ-ийн шинжилгээ нь цорын ганц арга зам биш бөгөөд талууд харилцан тохиролцсон нөхцөлд улсын бүртгэлийн байгууллагад бүртгүүлэх замаар хялбар шийдвэрлэх боломжтой. Харин эцэг болох этгээд үүргээсээ зайлсхийсэн, хүүхдээ хүлээн зөвшөөрөөгүй нөхцөлд шүүхэд хандан харилцаатай байсныг нотлох бусад баримтууд болон шаардлагатай тохиолдолд шүүх эмнэлгийн ДНХ шинжилгээг хийлгэж, хүүхдийн хууль ёсны эрх, ашиг сонирхлыг хамгаалуулах нь зүйтэй юм.