Агуулах, түгээлтийн ажилтны үүрэг, хариуцлагыг журамд хэрхэн тусгах вэ?
Агуулах, түгээлтийн ажилтны үүрэг, хариуцлагыг хөдөлмөрийн дотоод журам, ажлын байрны тодорхойлолт, эд хөрөнгийн хариуцлагын гэрээнд хэрхэн зөв тусгах практик заавар, хууль зүйн үндэслэл.
Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.
Оршил
Агуулах, түгээлтийн ажилтны үүрэг, хариуцлагыг журамд тусгахын тулд ажлын байрны тодорхойлолт, хөдөлмөрийн дотоод журам, эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлагын гэрээ гэсэн гурван баримт бичгийг зохицуулан боловсруулж, ажилтны төлөөлөгчийн саналыг харгалзан баталж, ажилтанд танилцуулж, харагдахуйц газар байршуулах шаардлагатай. Энэ нь маргаан, дутагдал, сахилгын зөрчил гарсан үед ажил олгогчийн байр суурийг хууль зүйн хувьд баталгаажуулж, ажилтны эрхийг мөн хамгаалдаг.
Агуулах, түгээлтийн ажилтан — нярав, хадгалагч, жолооч, түгээгч — нь байгууллагын бараа материал, мөнгөн хөрөнгө, эд хөрөнгийг шууд хариуцдаг тул тэдний үүрэг, хариуцлагыг "амаар" биш, бичгээр, тодорхой, хэмжигдэхүйц байхаар тусгах нь онцгой чухал. Доорх нийтлэлд хууль зүйн үндэслэл, практик алхам, шүүхийн практикийг нэгтгэн тайлбарлав.
Хууль зүйн үндэслэл
1. Ажилтны үндсэн үүрэг — журмын суурь
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 42-т зааснаар ажилтан ажил үүргээ биечлэн, үнэнчээр, ур чадвар, боломжоо дайчлан гүйцэтгэх, хөдөлмөрийн дотоод хэм хэмжээг дагаж мөрдөх, техник, технологийн горим баримтлах, аюултай нөхцөл үүссэн тохиолдолд ажил олгогч, шууд удирдах албан тушаалтанд нэн даруй мэдээлэх, ажил үүргээ гүйцэтгэх явцад олж мэдсэн нууцыг задруулахгүй байх зэрэг үндсэн үүрэгтэй. Эдгээр нь агуулах, түгээлтийн ажилтны журмын нийтлэг суурь болно.
2. Ажил олгогчийн үүрэг — журмыг батлах эрх зүйн үндэслэл
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 43-т зааснаар ажил олгогч ажилтны төлөөлөгчийн саналыг харгалзан хөдөлмөрийн дотоод хэм хэмжээг тогтоож мөрдүүлэх эрхтэй бөгөөд ажилтныг ажил үүргээ гүйцэтгэхэд шаардлагатай тоног төхөөрөмж, багаж хэрэгсэл, баримт бичгээр хангах, зааварчилгаа өгөх, ажлын байрны тодорхойлолт, хөдөлмөрийн гэрээний хувийг баталгаажуулж өгөх үүрэгтэй. Журам батлах эрх нь ажил олгогчид байгаа ч, ажилтны төлөөлөгчийн саналыг заавал харгалзах ёстойг анхаарах хэрэгтэй.
3. Хөдөлмөрийн дотоод журам — заавал батлах баримт бичиг
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 122-т зааснаар ажил олгогч тухайн аж ахуйн нэгж, байгууллагын хэмжээнд үйлчлэх хөдөлмөрийн дотоод журмыг баталж мөрдүүлнэ. Шинээр баталсан, нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан тохиолдолд нийт ажилтанд танилцуулж, харагдахуйц газар байршуулах үүрэгтэй. Мөн хөдөлмөрийн гэрээг цуцлах үндэслэл, хөдөлмөрийн сахилгын зөрчлийг журманд тусгайлан заана.
4. Ажлын байрны тодорхойлолт — гэрээний зайлшгүй нөхцөл
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 49-т зааснаар хөдөлмөрийн гэрээнд ажлын байрны нэр, ажлын байрны тодорхойлолтод заасан гүйцэтгэх ажил үүрэг, ажил үүрэг гүйцэтгэх байршил, цалин хөлсний хэмжээ, хөдөлмөрийн нөхцөлийг заавал тусгана. Мөн ажил үүргийн онцлогтой холбоотойгоор эд хөрөнгийн хариуцлагын, нууцын, сургалтын, үл өрсөлдөх зэрэг нэмэлт нөхцөлийг харилцан тохиролцож гэрээнд тусгах, эсхүл дагалдах тусгайлсан гэрээ байгуулж болно.
5. Хөдөлмөрийн гэрээнд тусгаагүй ажил үүрэг гүйцэтгүүлэхийг хязгаарлах
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 53-т зааснаар ажилтан зөвшөөрөөгүй, эсхүл хуульд тусгайлан зааснаас бусад тохиолдолд ажил олгогч хөдөлмөрийн гэрээнд тусгаагүй ажил үүрэг гүйцэтгэхийг ажилтнаас шаардаж болохгүй. Тиймээс агуулах, түгээлтийн ажилтны бүх үүргийг тодорхойлолт, журамд бүрэн тусгах нь ажил олгогчийн өөрийн эрх ашигт ч нийцнэ.
6. Эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлага — агуулахын ажилтны гол хэрэгсэл
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 75-т зааснаар ажил олгогчийн эд хөрөнгийг захиран зарцуулах, бусдад шилжүүлэх шийдвэр гаргах, эсхүл эд хөрөнгийн бүрэн бүтэн байдлыг хамгаалах, хадгалах чиг үүрэг бүхий ажилтантай харилцан тохиролцож эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлагын нэмэлт нөхцөлийг гэрээнд тусгах, эсхүл дагалдах гэрээ байгуулж болно. Захиран зарцуулах эрх мэдлийн хэмжээ, хязгаар, хамгаалах, хадгалах эд хөрөнгө, түүний байршлыг гэрээнд тусгайлан тусгах бөгөөд ажил олгогч эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлага бүхий ажлын байрны жагсаалтыг батална.
7. Хариуцлагын төрөл, хязгаар
- Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 129: ажил үүргээ гүйцэтгэх үед өөрийн буруугаас эд хөрөнгийн хохирол учруулсан ажилтанд сахилгын, зөрчлийн, эрүүгийн хариуцлага ногдуулсан эсэхийг харгалзахгүйгээр эд хөрөнгийн хариуцлага хүлээлгэж болно. Энэ нь нэг сарын дундаж цалин хөлснөөс хэтэрч болохгүй хязгаарлагдмал хариуцлага.
- Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 130: онцгой нөхцөл бүхий хөдөлмөрийн гэрээтэй ажилтан өөрийн буруугаас учруулсан хохирлыг зургаан сарын дундаж цалин хөлснөөс хэтэрэхгүй хэмжээгээр хариуцан арилгах үүрэгтэй.
- Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 131: ажилтны хохирол учруулсан үйлдэл нь гэмт хэрэг болохыг шүүхийн шийдвэрээр тогтоосон, эсхүл эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлагын гэрээ байгуулсан, эсхүл хөдөлмөрийн гэрээнд энэ тухай тусгайлан тохирсон тохиолдолд эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлага хүлээнэ.
8. Нууц хадгалах, сахилгын шийтгэл
- Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 74: ажил олгогч онцгой нөхцөл бүхий, эсхүл шаардлагатай гэж үзсэн ажилтантай харилцан тохиролцож нууц хадгалах нэмэлт нөхцөлийг гэрээнд тусгах, эсхүл дагалдах гэрээ байгуулж болно. Аж ахуйн нэгжийн нууц хадгалах, нууцтай харьцах журмыг ажил олгогч баталж болно.
- Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 123: хууль, гэрээ, дотоод хэм хэмжээ, ажлын байрны тодорхойлолтыг зөрчсөн ажилтны буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг сахилгын зөрчилд тооцно. Шийтгэлийн төрөл, ногдуулах хугацаа, тайлбар авах журам зэргийг энэ зүйлээр зохицуулна.
9. Хөдөлмөрийн гэрээний онцгой хэлбэрүүд
Агуулах, түгээлтийн ажилтны ажлын зохион байгуулалт нь дараах хэлбэртэй байж болохыг журмаа боловсруулахдаа анхаарна:
- ХӨДӨЛМӨРИЙН ТУХАЙ /Шинэчилсэн найруулга/, 62 — дагалднаар ажиллах хөдөлмөрийн гэрээ (шинэ ажилтныг дадлагажуулах).
- ХӨДӨЛМӨРИЙН ТУХАЙ /Шинэчилсэн найруулга/, 66 — ажлын бүтэн бус цагаар ажиллуулах гэрээ (түгээлтийн улирлын ачаалал).
- ХӨДӨЛМӨРИЙН ТУХАЙ /Шинэчилсэн найруулга/, 67 — гэрээсээ ажиллах ажилтны гэрээ.
- ХӨДӨЛМӨРИЙН ТУХАЙ /Шинэчилсэн найруулга/, 68 — зайнаас ажиллах ажилтны гэрээ (захиалга боловсруулах, бүртгэл хөтлөх).
Практик алхамууд
Дараах дарааллаар журмын багц баримт бичгийг боловсруулна.
Алхам 1 — Ажлын байрны шинжилгээ хийх
Агуулах, түгээлтийн ажилтны өдөр тутмын бодит үйл ажиллагааг жагсааж, дараах асуултад хариулна:
- Ямар эд хөрөнгө, бараа материал, мөнгөн хөрөнгийг хариуцах вэ?
- Хэдэн шаттай хүлээн авах, хадгалах, олгох, түгээх процесс вэ?
- Ямар баримт бичиг (тооллогын баталгаа, хүргэлтийн хуудас, акт) үүсгэх, гарын үсэг зурах вэ?
- Ямар эрсдэл, аюултай нөхцөл байж болох вэ?
Алхам 2 — Ажлын байрны тодорхойлолт боловсруулах
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 49-д нийцүүлэн дараах хэсгийг тусгана:
- Ажлын байрны нэр, харьяалал — нярав, хадгалагч, түгээгч, жолооч гэх мэт.
- Гүйцэтгэх ажил үүрэг — бараа хүлээн авах, шалгах, бүртгэх, хадгалах, олгох, түгээх, тооллого хийх, тайлагнах.
- Хариуцах эд хөрөнгийн хүрээ — аль агуулах, ямар бараа, ямар үнэ цэнийн хязгаар.
- Тайлагнах, хүлээлгэн өгөх журам — хэзээ, хэнд, ямар хэлбэрээр.
- Аюулгүй байдал, нууцлалын шаардлага.
- Хариуцлагын хэмжээ — хязгаарлагдмал, онцгой, бүрэн эсэх.
Алхам 3 — Хөдөлмөрийн дотоод журамд тусгах
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 122-т нийцүүлэн журамд дараах хэсгийг оруулна:
- Ерөнхий хэсэг — зорилго, хамрах хүрээ, хариуцах албан тушаалтан.
- Бараа материал хүлээн авах, хадгалах, олгох журам — алхам алхмын дараалал, баримт бичгийн загвар.
- Тооллого хийх журам — давтамж, оролцогч, баталгаажуулалт, дутагдал илэрвэл авах арга хэмжээ.
- Тайлагнах, хүлээлгэн өгөх журам — ажлаас чөлөөлөгдөх, ээлж солигдох үеийн журам.
- Сахилгын зөрчлийн жагсаалт — ямар үйлдэл сахилгын зөрчилд тооцогдох, ямар шийтгэл хүлээх.
- Аюулгүй байдал, нууцлал — Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 74-т нийцүүлэн нууц хадгалах журам.
Алхам 4 — Эд хөрөнгийн хариуцлагын гэрээ байгуулах
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 75-д нийцүүлэн:
- Ажил олгогч эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлага бүхий ажлын байрны жагсаалтыг батална.
- Тухайн ажилтантай харилцан тохиролцож дагалдах гэрээ байгуулна.
- Гэрээнд захиран зарцуулах эрх мэдлийн хэмжээ, хязгаар, хамгаалах, хадгалах эд хөрөнгө, түүний байршил, талуудын бусад эрх, үүргийг тусгана.
- Хэрэв бүрэн хариуцлагын гэрээ байгуулаагүй бол Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 129-д заасан нэг сарын дундаж цалин хөлсөөр хязгаарлагдмал хариуцлага л хүлээлгэж болно гэдгийг санана.
Алхам 5 — Ажилтны төлөөлөгчийн саналыг авах, батлах
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 43, 122-т нийцүүлэн ажилтны төлөөлөгчийн саналыг харгалзан журмыг батална. Саналыг харгалзахгүйгээр баталсан журам нь маргаан гарсан үед ажил олгогчийн байр суурийг сулруулна.
Алхам 6 — Танилцуулах, гарын үсэг зурах
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 122-т нийцүүлэн журмыг нийт ажилтанд танилцуулж, харагдахуйц газар байршуулна. Ажилтан бүрээс танилцсаныг баталгаажуулсан гарын үсэг авч, хөдөлмөрийн гэрээний хувийг баталгаажуулж өгнө (Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 43).
Алхам 7 — Хяналт, шинэчлэл
Журмыг жил бүр, эсхүл үйл ажиллагаа, хууль тогтоомж өөрчлөгдсөн үед шинэчилж, өөрчлөлт бүрийг дахин танилцуулж, гарын үсэг авна.
Шүүхийн практик
Доорх шүүхийн шийдвэрүүд нь агуулах, түгээлтийн ажилтны үүрэг, хариуцлагыг журамд хэрхэн зөв тусгах ёстойг практик дээр харуулж байна.
1. Бүрэн хариуцлагын гэрээ, тооллогын баримт бичиг — шийдвэрлэх ач холбогдолтой
Тогтоол #9943 — "**** ****" ХХК нь агуулахын нярав ****гээс эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлагын гэрээний үүргээ зөрчиж, 24,577,315.24 төгрөгийн бараа материалын дутагдал гаргасан гэж нэхэмжилсэн. Хяналтын шатны шүүх дараах дүгнэлтийг хийсэн:
- Хөдөлмөрийн гэрээ болон эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлагын гэрээ байгуулагдсан нь тогтоогдсон;
- нягтлан бодох бүртгэлийн тухай хуулийн 12.2.3-т заасны дагуу хийсэн тооллогоор дутагдал гарсан нь тогтоогдсон;
- хариуцагч тооллогын баталгаанд гарын үсэг зурсан боловч дутагдлыг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэсэн тайлбарын үндэслэлээ нотолж чадаагүй;
- анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.
Практик сургамж: Бүрэн хариуцлагын гэрээ, тооллогын баталгаа, акт зэрэг баримт бичиг бүрэн, зөв хөтлөгдсөн тохиолдолд ажил олгогч шүүхэд дутагдлыг нотолж чаддаг.
2. Нярав, жолоочийн ажлын байрны тодорхойлолт, хариуцлагын хүрээ
Тогтоол #4379 — Дундговь аймгийн цэцэрлэгийн эрхлэгч нярав Ц-ийг 80 метр төмөр хашааг үрэгдүүлсэн гэсэн үндэслэлээр ажлаас чөлөөлсөн. Шүүх няравыг ажилд эгүүлэн тогтоож, ажилгүй байсан хугацааны олговрыг гаргуулсан. Практик сургамж: Няравт хамаарах эд хөрөнгийн хүрээ, түүний хариуцлагын хэмжээг тодорхойлолт, гэрээнд тодорхой тусгаагүй тохиолдолд ажил олгогчийн сахилгын шийтгэл шүүхэд тогтвортой байж чаддаггүй.
3. Үүрэг, хариуцлагыг тодорхой тусгахгүй байхын эрсдэл
Тогтоол #7706 — няравыг улсын байцаагчийн актаар хөрөнгө дутагдуулсан гэх үндэслэлээр ажлаас чөлөөлсөн боловч шүүх шинжээчийн дүгнэлт, гэрчийн мэдүүлгээр хохирол учруулаагүй, зөвхөн бүртгэлийн зөрчил тогтоогдсон гэж дүгнэж, ажилд эгүүлэн тогтоосон. Практик сургамж: "Хөрөнгө дутагдуулсан" гэх ерөнхий томьёолол хангалтгүй. Ямар үйлдэл, ямар үр дагавар нь сахилгын зөрчилд тооцогдохыг журамд тодорхой бичих ёстой.
4. Байнгын ажлын байранд хугацаатай гэрээ — түгээлтийн ажилтны асуудал
Тогтоол #7962 — "Суперпроб" ХХК-ийн Мөнгөнгүүр эмнэлэгт нярав, дараа нь жолоочоор ажиллаж байсан Д.Батбаярыг хөдөлмөрийн гэрээний хугацаа дууссан үндэслэлээр ажлаас чөлөөлсөн. Давж заалдах шатны шүүх байнгын ажлын байранд хөдөлмөрийн гэрээг хугацаагүй байгуулах үүрэгтэй бөгөөд талууд харилцан тохиролцсоноор л хугацаатай байгуулж болно гэж дүгнэж, ажилтныг эгүүлэн тогтоосон. Практик сургамж: Агуулах, түгээлтийн байнгын ажлын байранд хугацаатай гэрээ байгуулах бол зөвхөн хуульд заасан үндэслэлээр, харилцан тохиролцсоныг гэрээнд тусгах ёстой.
5. Эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлага, няравын ажлын байрны онцлог
Тогтоол #3342 — "УБЦТС" ТӨХК-д ажиллаж байсан Ч.Ц-ийг жирэмсний амралттай ажилтны оронд шилжүүлсэн тул ажлаас үндэслэлгүй халагдсан гэж үзжээ. Хяналтын шатны шүүх нярав /мөнгөн хөрөнгийн/ ажлын байранд эгүүлэн тогтоож, цалингийн зөрүүг гаргуулсан. Практик сургамж: Нярав, мөнгөн хөрөнгийн ажилтны ажлын байрны нэр, чиг үүргийг тодорхойлолтод зөв тусгахгүй бол шилжүүлэх, чөлөөлөх тушаал хууль зүйн алдаа гаргах эрсдэлтэй.
6. Сахилгын зөрчил, итгэл алдсан үйлдэл
Тогтоол #9943 болон бусад хэргээс үзэхэд нярав, агуулахын ажилтны "итгэл алдсан" үйлдлийг ажил олгогч маргаантай үед нотлох шаардлагатай байдаг. Энэ нь журамд ямар үйлдэл итгэл алдсанд тооцогдохыг тодорхой жагсааж бичих шаардлагатайг харуулна.
Түгээмэл асуултууд
Агуулахын няравтай эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлагын гэрээ байгуулахгүйгээр дутагдлыг гаргуулж болох уу?
Болохгүй. Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 131-д зааснаар бүрэн хариуцлага хүлээх үндэслэл нь бүрэн хариуцлагын гэрээ байгуулсан, эсхүл хөдөлмөрийн гэрээнд энэ тухай тусгайлан тохирсон байхыг шаарддаг. Ийм гэрээ байхгүй бол Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 129-д заасан нэг сарын дундаж цалин хөлсөөр хязгаарлагдмал хариуцлага л хүлээлгэж болно.
Эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлагын гэрээг аль ажилтнуудтай байгуулж болох вэ?
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 75-д зааснаар ажил олгогчийн эд хөрөнгийг захиран зарцуулах, бусдад шилжүүлэх шийдвэр гаргах, эсхүл эд хөрөнгийн бүрэн бүтэн байдлыг хамгаалах, хадгалах чиг үүрэг бүхий ажилтантай л харилцан тохиролцож байгуулж болно. Ажил олгогч эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлага бүхий ажлын байрны жагсаалтыг баталж, гэрээнд захиран зарцуулах эрх мэдлийн хэмжээ, хязгаар, хадгалах эд хөрөнгө, түүний байршлыг тусгах ёстой.
Агуулахын ажилтныг хөдөлмөрийн дотоод журмыг зөрчсөн бол ямар шийтгэл ногдуулж болох вэ?
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 123-т зааснаар ганцаарчилсан хаалттай сануулах, нийт ажилтанд нээлттэй сануулах, үндсэн цалинг гурван сар хүртэл хугацаагаар 20 хүртэл хувиар бууруулах, албан тушаал бууруулах, эсхүл хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцлах шийтгэл ногдуулж болно. Шийтгэл ногдуулахаас өмнө ажилтнаас тайлбар авч, шийдвэрийг бичгээр гаргах шаардлагатай. Эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлага хүлээх ажилтны хувьд сахилгын шийтгэл ногдуулах хугацаа нэг жил хүртэл байж болно.
Агуулахын ажилтны үүргийг зөвхөн хөдөлмөрийн гэрээнд тусгаж болох уу, эсвэл журамд тусгах шаардлагатай юу?
Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 49-д зааснаар ажлын байрны нэр, ажлын байрны тодорхойлолтод заасан гүйцэтгэх ажил үүргийг гэрээнд тусгах шаардлагатай. Гэхдээ өдөр тутмын үйл ажиллагааны нарийвчилсан үүрэг, хариуцлагыг ажлын байрны тодорхойлолт болон хөдөлмөрийн дотоод журамд тусгах нь зүйтэй. Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 122-т зааснаар журмыг ажилтны төлөөлөгчийн саналыг харгалзан баталж, нийт ажилтанд танилцуулж, харагдахуйц газар байршуулах үүрэгтэй.
Ажилтныг ажлын байрны тодорхойлолтод ороогүй ажил хийхийг шаардаж болох уу?
Болохгүй. Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 53-д зааснаар ажилтан зөвшөөрөөгүй, эсхүл хуульд тусгайлан зааснаас бусад тохиолдолд ажил олгогч хөдөлмөрийн гэрээнд тусгаагүй ажил үүрэг гүйцэтгэхийг ажилтнаас шаардаж болохгүй. Хэрэв ажилтан зөвшөөрвөл гүйцэтгэх ажил үүрэг, цалин хөлсийг урьдчилан тохиролцох ёстой.
Дүгнэлт
Агуулах, түгээлтийн ажилтны үүрэг, хариуцлагыг журамд тусгах нь зөвхөн ажил олгогчийн эрх ашгийг хамгаалах арга бус, ажилтны эрхийг тодорхой болгож, маргаан үүсэхээс сэргийлэх урьдчилан сэргийлэх хэрэгсэл юм. Дараах зөвлөмжийг баримтална:
- Гурван баримт бичгийг зохицуулан боловсруул — ажлын байрны тодорхойлолт, хөдөлмөрийн дотоод журам, эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлагын гэрээ.
- Ажилтны төлөөлөгчийн саналыг харгалз — Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 43, 122-ын шаардлага.
- Бүрэн хариуцлагын гэрээг зөвхөн хуульд заасан ажлын байранд байгуул — Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 75.
- Сахилгын зөрчлийг тодорхой жагсаа — Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 123-т нийцүүлэн.
- Тооллого, акт, тайлангийн баримт бичгийг бүрэн хөтөл — Тогтоол #9943-ын практик сургамж.
- Журмыг танилцуулж, гарын үсэг авч, харагдахуйц газар байршуул — Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 122.
- Жил бүр шинэчилж, өөрчлөлтийг дахин танилцуул.
Ингэснээр агуулах, түгээлтийн ажилтны үүрэг, хариуцлага тодорхой, хэмжигдэхүйц, хууль зүйн хувьд бат бөх суурьтай болж, ажил олгогч болон ажилтан хоёрын харилцаа ил тод, маргаангүй байх нөхцөл бүрдэнэ.
