Увс аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Нийгмийн даатгалын маргаан — тэтгэвэр тогтоох хэмжээг шинэчлэн тооцож, хохирлыг нөхөх. Нэхэмжлэгч нь өндөр насны тэтгэвэр тогтоохдоо ажилласан жил болон дундаж цалингийн хэмжээг буруу тооцсон, түүний улмаас тэтгэврийн хэмжээ бага гарсан гэж үзэн, тэтгэврийг шинэчлэн тогтоож, хохирлыг нөхөх шаардлага гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Тэтгэвэр тогтоохдоо ажилласан жил болон цалингийн тодорхойлолтыг дутуу авсан, мөн хүүхдийн тоогоор нэмэгдэх хугацааг тооцоогүй тул тэтгэвэр бага гарсан гэж үзэн, тэтгэврийг 60 хувиар тогтоох ёстой гэж шаардаж байна.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Тэтгэвэр тогтоохдоо дараалсан 5 жилийн дундаж цалингийн хэмжээг тооцож шинэчлэн бодсон боловч тооцоолсон дүн нь Засгийн газраас тогтоосон тэтгэврийн доод хэмжээнээс бага байгаа тул доод хэмжээгээр тогтоосон нь зөв гэж үзэж байна.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. Нэхэмжлэгч хүүхдийн тоогоор нэмэгдэх хугацааг тооцоогүй гэж маргасан боловч тухайн хуулийн зохицуулалт нь 2020 оноос эхлэн мөрдөгдөхөөр заасан тул нэхэмжлэгчийн шаардлага үндэслэлгүй байна. Тэтгэвэр шинэчлэн тооцохдоо дараалсан 5 жилийн дундаж цалингийн хөдөлмөрийн хөлсийг тооцож бодсон тул Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хууль 20.1, 29.3-ын дагуу шинэчлэн бодох эрх хэрэгжсэн байна. Мөн нэхэмжлэгч хортой нөхцөлд ажилласан тул тэтгэврийг 60 хувиар тогтоох ёстой гэж маргасан боловч өндөр насны тэтгэвэр тогтоолтын хувь хэмжээгээр холбоотой хуулийн зохицуулалт байхгүй тул түүний энэхүү тайлбар хүлээн авах боломжгүй юм.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Тэтгэвэр тогтоолгох сарын дундаж цалин хөлсийг тодорхойлохдоо даатгуулагчийн шимтгэл төлсөн сүүлийн 20 жилийн доторх дараалсан 5 жилийн цалингийн нийлбэрийг 60-д хувааж бодно (Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хууль 20.1).
• Хуулийн зохицуулалтын хэрэгжилтийн хугацааг заасан заалтыг (Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хууль 2018.11.02-ны өөрчлөлт) мөрдөхгүй тооцоолол хийх нь хууль бус байна.
• Тэтгэвэр шинэчлэн тооцох эрх нь хуульд заасан нөхцөлийг хангасан тохиолдолд нэг удаа хэрэгжих боломжтой (Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хууль 29.3).