Баян-Өлгий аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Нийгмийн даатгалын маргаан — өндөр насны тэтгэвэр тогтоох эрх татгалзсан. Малчин ажилтан нийгмийн даатгалын шимтгэл төлсөн хугацаа болон малчнаар ажилласан жил нь хангалтгүй гэж үзэн, тэтгэвэр тогтоохгүй байгаа нь хууль бус гэж маргасан. Хариуцагч байгууллага нь тухайн ажилтны ажилласан хугацааг нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгдсөн байдлаар нь тооцох ёстой гэж үзэн тэтгэвэр тогтоохоос татгалзсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Малчнаар ажилласан хугацаа нь иргэний хэргийн шүүхийн шийдвэрээр тогтоогдсон тул тэтгэвэрт тооцогдох ёстой, мөн сайн дурын даатгалаар төлсөн шимтгэлийг малчны ажиллагаа гэж үзэх ёстой гэж үзэн тэтгэвэр тогтоохыг шаардсан.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд заасан шимтгэл төлсөн хугацаа нь хангалтгүй, тухайн ажилтан малчнаар ажилласан жилүүдэд нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгдөөгүй тул тэтгэвэр тогтоох шаардлага хангаагүй гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангах шийдвэр гаргасан.

• Нэхэмжлэгч нь малчнаар ажиллаж байх хугацаандаа сайн дурын даатгалаар нийгмийн даатгалын шимтгэл төлсөн баримт (А дансны лавлагаа, мал тооллогын бүртгэл) байсан тул энэ хугацааг малчнаар ажиллаж нийгмийн даатгалын шимтгэл төлсөн гэж үзнэ.
• Сайн дурын даатгалаар төлсөн хугацааг нийт малчны ажиллагааны хугацаанд нэмж тооцоход нийт 15 жил 6 сар болж, хуульд заасан 15 настай дөхөх малчны ажилласан жилийн шаардлагыг хангасан тул тэтгэвэр тогтоох эрх бүрдсэн гэж үзлээ.
• Тэтгэвэр тогтоох өргөдлийг 2024 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдрөөс биш, харин 2025 оны 01 дүгээр сарын 22-ны өдөр маргаан хянан шийдвэрлэх салбар зөвлөлд бичгээр гомдол гаргасан өдрөөс эхлэн тогтоох ёстой, учир нь тэтгэвэр тогтоох өргөдлийг нийгмийн даатгалын байгууллага хүлээн авсан өдрөөс эхлэн олгоно гэсэн заалттай (Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хууль 10.1).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Малчнаар ажиллаж байх хугацаанд сайн дурын даатгалаар нийгмийн даатгалын шимтгэл төлсөн бол тухайн хугацааг малчнаар ажиллаж шимтгэл төлсөн хугацаанд тооцох ёстой (Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль 23.1.2).
• Өндөр насны тэтгэвэр тогтоох өргөдлийг нийгмийн даатгалын байгууллага хүлээн авсан өдрөөс эхлэн олгоно (Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хууль 10.1).
• Малчны журмаар өндөр насны тэтгэвэр тогтоох эрх нь нийт ажилласан жил болон малчнаар ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлсөн хугацаа зэрэг хуульд заасан нөхцөлийг бүрэн хангасан байх ёстой (Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хууль 5.1.6).