Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Татварын маргаан — татвар ногдох орлогоос зардлыг хасах, ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр ногдуулах. Татварын байгууллага хяналт шалгалт хийж, аж ахуйн нэгжийн хуулийн үйлчилгээний зардал болон гадаад зээлийн хүүгийн орлогод ногдуулсан татварыг татвар ногдох орлогоос хасаж тооцсон үйлдлийг буруу гэж үзэн, мөн ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг дагалдах бүтээгдэхүүнд ногдуулаагүй гэх үндэслэлээр шийтгэл оноосон байна.

Талуудын байр суурь

• Гомдол гаргагч: Хуулийн үйлчилгээний зардал нь бусдад учруулсан хохирлын нөхөн төлбөр биш, харин бусдаар гүйцэтгүүлсэн ажил үйлчилгээний хөлс тул орлогоос хасагдах ёстой; мөн ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг дагалдах бүтээгдэхүүнд ногдуулахгүй байсан нь буруу гэж үзэн шийтгэлийн хуудсыг хүчингүй болгохыг шаардсан.
• Хариуцагч: Хуулийн үйлчилгээний зардал болон бусад зардлууд нь татвар ногдох орлогоос хасагдах зардлын жагсаалтад тусгагдаагүй тул орлогоос хасах боломжгүй; мөн татварын ногдуулалт нь хууль тогтоомжийн дагуу хийгдсэн гэж үзэн гомдлыг хэвээр үлдээх байр суурьтай байв.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх гомдлын шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөртэй холбоотой зөрчлийн шийтгэлийн хуудсыг хүчингүй болгосон. Шүүх ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг дагалдах бүтээгдэхүүнд ногдуулахгүй байсан нь буруу гэж үзсэн тул шийдвэрлэв. Харин татварын ногдох орлогоос хасагдах зардлын асуудлаар: Монгол Улсад байрладаггүй албан татвар төлөгчийн төлөх ёстой татварыг аж ахуйн нэгж өмнөөс нь төлж, түүнийгээ өөрийн орлогоос хасаж тайлагнасан нь хуульд заагаагүй үндэслэл тул татвар ногдох орлогоос хасагдахгүй (Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль 12, 17.2.9, 21.5, 31), мөн хуулийн дагуу татвар ногдох орлогоос хасагдах зардлын жагсаалтад бусдын өмнөөс төлсөн татварыг зардалд тооцож хасах тухай заалт байхгүй байсан тул хасаж тооцох боломжгүй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Хуульд тусгайлан заагаагүй, татвар ногдох орлогоос хасагдах зардлын жагсаалтад ороогүй зардлыг татвар ногдох орлогоос хасах боломжгүй (Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль 12, 31).
• Монгол Улсад байрладаггүй албан татвар төлөгчийн төлөх ёстой татварыг аж ахуйн нэгж өмнөөс нь төлсөн тохиолдолд уг төлбөрийг өөрийн татвар ногдох орлогоос хасаж тооцох эрхгүй (Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль 17.2.9, 21.5).
• Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг дагалдах бүтээгдэхүүнд ногдуулахгүй байх нь хууль бус (Ашигт малтмалын тухай хууль 47.1).