Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: "Э****" ТӨҮГ-ын 2016-2018 оны татварын ногдуулалт, төлөлтийн байдалд хийсэн шалгалтаар зэсийн баяжмалд агуулагдах дагалдах бүтээгдэхүүн болох төмрийн баяжмалд Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр ногдуулаагүй гэх зөрчилд 8,466,721,138.91 төгрөгийн нөхөн татвар, торгууль, алданги ногдуулсан.
• Нэхэмжлэгч: "Э****" ТӨҮГ нь дээрх төлбөрөөс 6,308,555,687.83 төгрөгийг хүчингүй болгуулахыг шаардсан. Гомдол гаргагч нь зэсийн баяжмалд агуулагдах төмөр нь бүтээгдэхүүн бус, дагалдах элемент тул борлуулалтын үнэлгээг цэвэр жингээр тооцох ёстой гэж маргасан.
• Хариуцагч: Татварын ерөнхий газрын улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын улсын байцаагч нар. Зэсийн баяжмалд агуулагдах төмрийн хэмжээг нийт баяжмалын хуурай жингээр тооцох нь зөв гэж үзсэн.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2024-12-18, Дугаар: 128/ШШ2024/1052
• Шийдвэр: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, оногдуулсан төлбөрийн хэмжээг 6,308,555,687.83 төгрөгөөр хасаж багасгасан.
• Үндэслэл: Ашигт малтмалын тухай хуулийн 47.1, 47.3, 47.3.2.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2025-03-12, Дугаар: 221/МА2025/0183
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагч нарын давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.
• Үндэслэл: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль зүйн үндэслэлтэй байна.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2025-05-06, Дугаар: 001/ШХТ2025/0206
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Шүүхийн шийдвэр, магадлал нь хууль буруу тайлбарлан хэрэглэсэн, хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой тул хүчингүй болгох.
• Шийдвэр: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээсэн.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Маргаан нь зэсийн баяжмалд агуулагдах дагалдах бүтээгдэхүүн болох төмрийн хэмжээг хэрхэн тооцох буюу тооцооллын алдаатай холбоотой.
• Талууд төмөр нь дагалдах бүтээгдэхүүн болох талаар маргаагүй.
• Татварын ерөнхий газрын даргын 2010 оны 322 дугаар тушаалаар батлагдсан "Уул уурхайн экспортын бүтээгдэхүүний борлуулалтын үнэлгээг тооцох аргачлал" нь хяналт шалгалт хийх үед хүчин төгөлдөр байсан.
• Аргачлалын 2.3-т бүтээгдэхүүний нэгж үнэлгээг тодорхойлох, 2.5, 2.7-д тухайн нэгж үнэлгээг юунд (аль жинг харгалзан үзэх) хэрэглэж болохыг заасан.
• Хариуцагч татварын улсын байцаагч нь зэсийн баяжмалд агуулагдах төмрийн борлуулалтын үнэлгээг тооцохдоо нийт баяжмалын хуурай жинг үндэслэн тооцоо хийсэн нь аргачлалын 2.7-д заасан "дагалдах үнэт металл, эрдэс бүтээгдэхүүн тус бүрийн хэмжээг тооцож, борлуулалтын үнэлгээг энэхүү аргачлалын дагуу тооцно" гэсэн шаардлагад нийцээгүй.
• Нэхэмжлэгчээс төмрийг зэсийн баяжмалын дагалдах элемент гэж үзэн, борлуулалтын үнэлгээг цэвэр жингээр, тухайн зэсийн баяжмал дахь төмрийн агуулгын хувь дээр тулгуурлан тооцсон нь аргачлалын 2.7 болон 2.5-д нийцэж байна.
• Хариуцагчийн "төмрийн үнэ нь бирж дээр 60%-ийн агуулгатай баяжмалын хэлбэрээр зарлагддаг тул энэ үнийг шууд зэсийн баяжмалд хамааруулж тооцох боломжтой" гэх тайлбар нь төмөр нь зэсийн баяжмалын үндсэн бүтээгдэхүүн биш тул үндэслэлгүй байна.
• Татварын тооцооны зөрүү нь аргачлалыг буруу хэрэглэснээс үүссэн тул анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрүүдийг хэвээр үлдээх нь зүйтэй.