Тогтоол №3421

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: “А Х” ХХК-ийн 2018 оны албан татварын ногдуулалт, төлөлтийн байдалд хяналт шалгалт хийж, 10,760,904,364 төгрөгийн төлбөр тогтоосон. Үүнд, 2018 онд экспортолсон 1,662,452 тонн төмрийн хүдрийн баяжмалаас 19,254 тонныг дагалдах бүтээгдэхүүн гэж тооцон, ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр ногдуулсан.
• Нэхэмжлэгч: Дагалдах металлд АМНАТ төлөх хуулийн зохицуулалт 2018 онд байхгүй байсан, борлуулаагүй, орлого олоогүй тул нөхөн ногдуулалтын актыг хүчингүй болгуулах.
• Хариуцагч: Гаалийн төв лабораторийн дүгнэлтэд үндэслэж, дагалдах металлд АМНАТ тооцсон, бүх төрлийн бүтээгдэхүүн, ашигт малтмалд АМНАТ төлөх хуулийн зохицуулалт 2018 онд үйлчилж байсан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2025-02-18, Дугаар: 128/ШШ2025/0140
• Шийдвэр: Нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, актаар тогтоосон төлбөрийг 10,593,934,896 төгрөгөөр бууруулсан.
• Үндэслэл: 2018 онд мөрдөгдөж байсан Засгийн газрын тогтоолоор дагалдах металлд төлбөр ногдуулах зохицуулалт байгаагүй, иргэн, хуулийн этгээдийн эрх зүйн байдлыг дордуулсан зохицуулалтыг буцаан хэрэглэхгүй.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2025-05-20, Дугаар: 221/МА2025/0334
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлгүй.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Нэхэмжлэгч нь экспортод гаргасан төмрийн хүдрийн баяжмалд агуулагдах дагалдах металл, эрдэст АМНАТ төлөх хуулиар хүлээсэн үүрэгтэй.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2025-09-11, Дугаар: 337
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах, хуулийг Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн.
• Шийдвэр: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулж, нөхөн ногдуулалтын актын дагалдах бүтээгдэхүүнд холбогдох хэсгийг 6 сарын хугацаагаар түдгэлзүүлж, дахин шинэ акт гаргахыг хариуцагчид даалгасан.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• 2018 онд хүчин төгөлдөр үйлчилж байсан Ашигт малтмалын тухай хуулийн 47.1-д зааснаар ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь олборлож худалдсан, эсхүл худалдахаар ачуулсан болон ашигласан бүх төрлийн бүтээгдэхүүний борлуулалтын үнэлгээнээс АМНАТ төлөх үүрэгтэй.
• АМНАТ нь орлого олсон эсэхээс үл хамаарч, эрдсийн хуримтлалыг байгалиас салгаж, олборлон эдийн засгийн эргэлтэд оруулсан үйлдэлд тооцогдох төлбөр юм.
• Улсын дээд шүүхийн 2025 оны 06 дугаар сарын 19-ний 62 дугаар тогтоолоор дагалдах бүтээгдэхүүнд АМНАТ төлөх агуулгаар эрх зүйн дүгнэлт хийж, хууль хэрэглээний нэгдмэл байдал тогтоосон.
• Анхан шатны шүүх Ашигт малтмалын тухай хуулийн заалтыг буруу тайлбарлаж, Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн нь буруу.
• Давж заалдах шатны шүүх дагалдах бүтээгдэхүүнд тооцох төлбөрийг хэрхэн тооцсон талаар эрх зүйн дүгнэлт хийлгүйгээр нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь буруу.
• Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.3.11-д заасны дагуу хэргийн нөхцөл байдлыг цаашид тодруулах шаардлагатай байгаа тул захиргааны актыг 6 сар хүртэл хугацаагаар түдгэлзүүлж, дахин шинэ акт гаргахыг даалгах нь зүйтэй.
• Хариуцагчаас дагалдах ашигт малтмалын агуулгад АМНАТ тооцохдоо “цэвэр бүтээгдэхүүн”-ий эсхүл “хүдэр”-ийн борлуулалтын үнэлгээгээр тооцсон нь тодорхойгүй, мөн дагалдах бүтээгдэхүүний жинг нийт төмрийн хүдрийн хэмжээнээс хасч тооцсон эсэх нь тодорхойгүй байна.
• Татварын ерөнхий газрын даргын 2010 оны 322 дугаар тушаалаар батлагдсан “Уул уурхайн экспортын бүтээгдэхүүний борлуулалтын үнэлгээг тооцох аргачлал”-ын 2.5, 2.7-д заасны дагуу борлуулалтын үнэлгээг тооцох аргачлал, үндэслэл тодорхойгүй байна.
• Хариуцагч дагалдах бүтээгдэхүүн тус бүрийн цэвэр жинг нийт төмрийн хүдрийн баяжмалын хуурай жинд хамааруулахгүйгээр зөвхөн дагалдах бүтээгдэхүүний цэвэр жингээс борлуулалтын үнэлгээг хуульд зааснаар тооцож, 6 сарын дотор дахин акт гаргах ёстой.