Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Нийгмийн даатгалын шимтгэл, алданги тооцох эрх зүйн үндэслэл болон хууль хоорондын зохицуулалтын асуудлаар маргаан үүссэн. Ажил олгогч компани нь тодорхой хугацааны туршид нийгмийн даатгалын шимтгэлийг дутуу төлсөн тул даатгалын байгууллага шимтгэл болон алданги гаргуулах шаардлага гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Ажил олгогч компани нь нийгмийн даатгалын шимтгэл, алдангийг хугацаанд нь төлөөгүй тул нийт ойролцоогоор 91 сая төгрөгийн өр, алданги гаргуулна гэж шаардсан.
• Хариуцагч: Шимтгэлийн өр үүссэн үед мөрдөгдөж байсан хуулийн дагуу алданги тооцох эрх байхгүй, мөн алдангийн хэмжээг нотлохгүй тул алдангаас чөлөөлүүлэх шаардлагатай гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн хангах шийдвэр гаргасан бол давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. Шимтгэлийн өр нь 2021-2023 онуудад үүссэн тул хууль хооронд шилжих үеийн алдангийн тооцоог анхан шатны шүүх буруу тайлбарласан тул алдангийн хэсгийг хязгаарлан өөрчилсөн, учир нь 2024 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс хойш шинэчилсэн Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль хүчин төгөлдөр үйлчилж эхэлсэн тул алдангийг тухайн хуулийн дагуу тооцох ёстой. Мөн нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөх үүрэгт Зөрчлийн тухай хуулийн дагуу алданги шаардсан нь үндэслэлгүй, учир нь хэрэгт авсан баримтаас харахад шимтгэл төлөх үүрэгт хамаарах зөрчлийг шалгаж, улсын байцаагч акт тогтоосон нөхцөл байдал тогтоогдоогүй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Ажил олгогч нь нийгмийн даатгалын шимтгэлийг тогтоосон хугацаанд төлөх үүрэгтэй тул дутуу төлсөн тохиолдолд үндсэн өр төлбөрийг төлөх ёстой (Нийгмийн даатгалын тухай хууль 17.1, Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль 30.1.2).
• Шимтгэлийн өр үүссэн хугацаанаас хамааран холбогдох хууль, алдангийн тооцох аргачлалыг ялгаж тогтоох ёстой, учир нь хууль шинэчлэгдсэн тохиолдолд шинэ хууль хүчин төгөлдөр үйлчилж эхэлсэн хугацаанаас хойшх үйл явдалд шинэ хуулийн зохицуулалтыг баримтална (Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль 44.1.2).
• Нийгмийн даатгалын шимтгэлийг хугацаанд төлөөгүй тохиолдолд Зөрчлийн тухай хуулийн дагуу алданги шаардах нь үндэслэлгүй, учир нь тухайн зөрчлийг шалгаж акт тогтоосон баримт байхгүй бол алданги тооцох эрх үүсэхгүй (Зөрчлийн тухай хууль 10.17).