Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Худалдах, худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус болгох болон өмчлөх эрхийг буцаан шилжүүлэх маргаан. Нэхэмжлэгч нь өөрийн хөрөнгө мөнгөөр авсан орон сууцыг дүү болон түүний хамтран амьдрагч талуудад зээл авах зорилгоор дүр үзүүлэн шилжүүлсэн гэж үзэн, гэрээг хүчин төгөлдөр бус болгохыг шаардсан. Хариуцагч нь тухайн орон сууцыг худалдан авах үл хөдлөх эд хөрөнгийн төлбөрийг төлж, өмчлөх эрхтэй болсон гэж үзэн нэхэмжлэлийг эсэргүүцсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Орон сууцыг худалдан авахдаа өөрийн хөдөлмөрөөр олсон мөнгө ашигласан тул гэрээ нь дүр үзүүлэн хийсэн хэлцэл, мөн нөхрийн зөвшөөрөлгүй хийгдсэн тул хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Нэхэмжлэгчийн банкны болон бусад хувь хүн, ломбардын өр төлбөрийг төлж, худалдан авах гэрээний төлбөрийг бүрэн гүйцэтгэсэн тул өмчлөх эрхтэй гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг хангаж шийдвэрлэсэн. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон тушаалыг хэвээр үлдээв. Учир нь хариуцагч нь худалдах, худалдан авах гэрээний төлбөрийг бүрэн төлснийг нотлох баримт байхгүй байгаа тул нэхэмжлэгч нь өөрөө өмчлөх эрхээ хүлээлгэн өгөхөөс татгалзах эрхтэй (Иргэний хууль 209.1), мөн хариуцагч нь төлбөр төлөх үүргээ бүрэн гүйцэтгэж байгааг нотлоогүй тул нэхэмжлэгчийн эзэмшлийг хууль бус гэж үзэх үндэслэлгүй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Хоёр талын гэрээгээр үүрэг гүйцэтгэгч нэг тал нөгөө талынхаа өмнө үүргээ эхлэн гүйцэтгэхээс бусад тохиолдолд нөгөө тал хариу үүрэг гүйцэтгэхээс өмнө үүргээ гүйцэтгэхээс татгалзах эрхтэй (Иргэний хууль 209.1).
• Өмчлөгч нь хөрөнгийг бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй боловч хариуцагч нь гэрээний дагуу төлбөр төлөх үүргээ бүрэн биелүүлээгүй байх нь эзэмшлийг хууль бус гэж үзэх үндэслэл болно (Иргэний хууль 106.1).
• Хэлцэл нь хүчин төгөлдөр байх үндэслэлтэй болсон тул түүнийг хүчин төгөлдөр бус болгохын тулд гэрээний үндсэн үйлдэл болох төлбөр төлөх үүрэг гүйцэтгэгдээгүй байх ёстой (Иргэний хууль 56.1.2, 56.1.8).