Дорноговь аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Гэрээний үүрэг биелүүлэлт хугацаа хэтрүүлсэн тул урьдчилгаа төлбөр болон алданги гаргуулж өгөх маргаан. Захиалагч тал үйлчилгээний талбайн урьдчилгаа төлбөр болон гэрээнд заасан хугацаа хэтэрсэн хугацааны алдангийг нэхэмжилсэн бол хариуцагч тал цар тахлын нөхцөл байдал, хүнд нөхцөл байдал үүссэн тул гэрээний үүргээ биелүүлж чадаагүй гэж үзэн алданги төлөхөөс татгалзсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Гэрээнд заасан хугацаанд байрыг хүлээлгэж өгөөгүй тул урьдчилгаа төлбөр болон гэрээний дагуу тооцсон алдангийг гаргуулна гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Цар тахлын улмаас хүнд нөхцөл байдал үүссэн, хөл хорио тогтоогдсон тул гэрээний үүргээ биелүүлэх боломжгүй болсон, иймд алданги төлөх үүрэг хүлээхгүй гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг харгалзан үзэж, урьдчилгаа төлбөр болон алдангийг гаргуулж олгосон. Давж заалдах шат анхан шатны шийдвэрийг өөрчилж, алдангийг хэрэгсэхгүй болгосон тул хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангаж шийдвэрлэв. Учир нь хариуцагч тал цар тахлын нөхцөл байдлын улмаас хүнд нөхцөл байдал үүссэн гэж үзэж байгаа боловч гэрээ байгуулсан үед хөдөлгөөн хэвийн болж, ачаа тээвэрлэлт нэмэгдсэн байсан тул энэ нь гэрээний үүргээ биелүүлж чадаагүй хүндэтгэн үзэх онцгой нөхцөл байдал биш тул алдангиас бүрэн татгалзах үндэслэлгүй байсан; харин нэхэмжлэгч тал гэрээний дагуу нэмэлт хугацаа шаардахгүйгээр гэрээг цуцлах эрхтэй байсан тул гэрээг цуцалсан гэж үзэх нь зүйтэй, мөн нэхэмжлэгч тал хохирлыг арилгах эрхтэй боловч хохирлыг нотлох баримт авч чадаагүй тул алдангийг нэхэмжлэх үндэслэлгүй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Ажил гүйцэтгэгч нь гэрээний дагуу үүргээ биелүүлж чадаагүй, хугацаа хэтрүүлсэн тохиолдолд захиалагч тал нэмэлт хугацаа шаардахгүйгээр гэрээг цуцалж, эрхээ хамгаалах эрхтэй (Иргэний хууль 225, 226, 355.2).
• Гэрээний аль нэг тал үүргээ ноцтой зөрчсөн бол нөгөө тал нь гэрээг цуцалж, учирсан хохирлоо нөхөн төлүүлэхээр шаардах эрхтэй (Иргэний хууль 355.1).
• Нэхэмжлэгч тал хохирлыг арилгах, гэм хорыг сэргээлгэх эрхтэй боловч хохирлыг нотлох баримтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн заалтын дагуу нотлох үүрэгтэй (Иргэний хууль 228, 229).