Дорноговь аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах болон арилжааны гэрээ — үйлчилгээний талбайн захиалга гүйцэтгэх хугацаа хэтрүүлсэн, урьдчилгаа төлбөр болон алданги нэхэмжлэх. Захиалагч тал үйлчилгээний талбайн урьдчилгаа төлбөр болон гэрээнд заасан хугацаа хэтэрсэн хугацааны алдангийг нэхэмжилсэн. Хариуцагч тал цар тахлын нөхцөл байдал, хүнд нөхцөл байдал үүссэн тул гэрээний үүргээ биелүүлж чадаагүй гэж үзэн алданги төлөхөөс татгалзсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Гэрээнд заасан хугацаанд байрыг хүлээлгэж өгөөгүй тул урьдчилгаа төлбөр болон гэрээний дагуу тооцсон алдангийг гаргуулна гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Цар тахлын улмаас хүнд нөхцөл байдал үүссэн, хөл хорио тогтоогдсон тул гэрээний үүргээ биелүүлэх боломжгүй болсон, иймд алданги төлөх үүрэг хүлээхгүй гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг харгалзан үзэж, урьдчилгаа төлбөр болон гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувьтай тэнцэх алдангийг гаргуулж олгох шийдвэр гаргасан.

• Хариуцагч тал цар тахлын нөхцөл байдал, хүнд нөхцөл байдал үүссэн гэж үзэж байгаа боловч гэрээ байгуулсан үед хөдөлгөөн хэвийн болж, ачаа тээвэрлэлт нэмэгдсэн байсан тул энэ нь гэрээний үүргээ биелүүлж чадаагүй хүндэтгэн үзэх онцгой нөхцөл байдал биш тул алдангиас бүрэн татгалзах үндэслэлгүй байна.
• Хариуцагч тал хүнд нөхцөл байдал үүссэн гэх үндэслэлээр алдангиас татгалзахыг шаардсан боловч барилгын төсөв, зардал нэмэгдсэн талаар нотлох баримт гаргаж ирүүлээгүй тул хүнд нөхцөл байдлын нөлөөг тодорхой тогтоож чадаагүй байна.
• Гэрээний дагуу хугацаа хэтрүүлсэн нь баримттай тул алданги төлөх үүрэг үүсэх боловч, цар тахлын нөхцөл байдлыг харгалзан үзэх шаардлагатай тул Иргэний хууль 232.8-д заасан шүүхийн эрх мэдлийг ашиглан алдангийн хэмжээг гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувьд хязгаарлан тогтоосон.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээний тал хугацаа хэтрүүлсэн бол гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн хувь хэмжээгээр алданги төлөх үүрэг хүлээнэ (Иргэний хууль 232.6).
• Алдангийн хэмжээ нь илт их байвал хэргийн нөхцөл байдлыг харгалзан шүүх түүнийг багасгаж болох (Иргэний хууль 232.8).
• Гэрээний нэг тал үүргээ зөрчсөн бол нөгөө тал нь хохирлыг арилгуулахаар шаардах эрхтэй (Иргэний хууль 227.1, 227.3).