Тогтоол №10405·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Г нь өөрийн эзэмшил газар, сууцанд харилцаа хамааралгүй иргэдийг албадан нүүлгүүлэхээр нэхэмжилсэн. Хариуцагч Д, Х нар болон гуравдагч этгээд Р нь Г, Р нарын хооронд байгуулсан үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулахаар сөрөг нэхэмжлэл, бие даасан шаардлага гарган маргажээ.
- **Нэхэмжлэгч**: Г. Өөрийн эзэмшлийн газар, хувийн сууцанд харилцаа хамааралгүй иргэдийг албадан нүүлгүүлэх. Р-ээс Ё-д олгосон итгэмжлэлийн дагуу газар, хувийн сууцыг худалдан авсан тул хууль ёсны өмчлөгч.
- **Хариуцагч**: Д, Х. Нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, Р, Г нарын байгуулсан үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. Г нь Б болон "Б" ХЗХ-оос Р зээл авсныг халхавчлах зорилгоор, дүр үзүүлэн гэрээ хийсэн.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2023-06-21, **Дугаар**: 184/ШШ2023/02548
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч Г-ийн үндсэн нэхэмжлэлийг хангаж, хариуцагч Д, Х болон гуравдагч этгээд Р нарын сөрөг нэхэмжлэл, бие даасан шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1, 106.1. Г нь маргаан бүхий газар, сууцыг хууль зөрчиж өмчлөлдөө авсан гэх байдал тогтоогдоогүй, шаардах эрхтэй. Р, Х, Б.Золзаяа нарын хооронд хуульд заасан хэлбэрийн шаардлага хангасан худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2023-10-06, **Дугаар**: 210/МА2023/01839
- **Гомдлол гаргагч**: Гуравдагч этгээд Р.
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх маргаан бүхий газар, хувийн сууцыг худалдах хүсэл зориг Р-д байгаагүй гэж дүгнэн, бие даасан шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь алдаатай.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1 дэх заалтыг өөрчлөн, үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг Р-ийн нэр дээр шилжүүлэн бүртгэхийг улсын бүртгэлийн байгууллагад даалгаж, нэхэмжлэгчийн үндсэн нэхэмжлэл болон хариуцагч нарын сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.1, 56.1.2, 56.5. Р, Г нарын хооронд байгуулсан үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээ нь дүр үзүүлж хийсэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл ба хууль зөрчсөн хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэлд хамаарна.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2024-02-01, **Дугаар**: 210/МА2023/01839
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Э.Батжаргал, гуравдагч этгээдийн өмгөөлөгч Б.Оюунгэрэл.
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, нотлох баримтыг үнэлэх журам зөрчсөн, нэхэмжлэлийн шаардлагын хүрээнээс хэтэрсэн.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал болон анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, гуравдагч этгээдийн өмгөөлөгч нарын хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхисон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Анхан шатны шүүх хэрэгт авагдсан баримтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.2-т зааснаар харьцуулан үнэлж чадаагүйгээс нэхэмжлэгч Г-г Иргэний хуулийн 106.1 дэх хэсэгт зааснаар шаардах эрхтэй гэж дүгнэн үндсэн нэхэмжлэлийг хангаж, бие даасан шаардлага гаргасан гуравдагч этгээдийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон алдааг давж заалдах шатны шүүх залруулсан нь зөв.
- Хариуцагч нарын гаргасан сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн анхан шатны шүүхийн шийдэл зөв хэдий ч бие даасан шаардлага гаргасан гуравдагч этгээдийн шаардлагад хамааруулан дүгнэлт хийсэн нь буруу.
- Давж заалдах шатны шүүх сөрөг нэхэмжлэлийг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 73.2 дахь хэсэгт зааснаар үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагатай тооцогдохгүй гэж дүгнэсэн нь зөв боловч тогтоох хэсэгт хууль хэрэглээгүй алдаа гаргасныг хяналтын шатны шүүхээс залруулсан.
- Давж заалдах шатны шүүх Р, Г нарын хооронд 2020-08-31-ний өдөр байгуулсан гэрээг дүр үзүүлж хийсэн хүчин төгөлдөр байх хэлцэл гэж зөв дүгнэсэн боловч хууль зөрчсөн хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэл гэж тайлбарлан, үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгохдоо хэрэглэх ёсгүй хуулийг буюу Иргэний хуулийн 56.1.1-д заасныг хэрэглэснийг хяналтын шатны шүүхээс залруулсан.
- Иргэний хуулийн 56.1.1, 56.1.2-т заасан нөхцөлүүд давхцах боломжгүй тус тусдаа хуульчлагдаж тайлбарлагддаг гэсэн гомдол үндэслэлтэй боловч магадлалын шийдлийг хүчингүй болгох үндсэн нөхцөл биш юм.