Тогтоол №28670

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч түрээсийн төлбөр, үйлчилгээний зардал гаргуулах, талбай чөлөөлүүлэх, хариуцагч барьцаа төлбөр гаргуулах шаардлагатай. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагчаас тогтоолгосон мөнгийг нэхэмжлэгчид олгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулагдсан түрээсийн гэрээний дагуу засварын зардлыг түрээсийн төлбөрт тооцсон, төлбөрийн баримт, тооцоо нийлсэн акт зэргийг харгалзан үзэж, түрээсийн төлбөрийг нэхэмжилсэн дүнг өөрчилсөн. Цахилгааны төлбөрийн баримт байхгүй тул уг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг гэрээний заалтыг үндэслэн хэрэгсэхгүй болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч орон сууц хөлслүүлэгчээс барьцаа төлбөр буцаан гаргуулахаар шаардсан. Хариуцагч нь орон сууц хөлслүүлэгч гэрээнээс үндэслэлгүй татгалзсан тул засвар хийсний зардлыг нэхэмжилсэн. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэгчийн зардлын нэг хэсгийг гаргуулж, хариуцагчийн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч анхан шатны шийдвэрийн зарим хэсгийг эс зөвшөөрч, орон сууцны доголдолтой байдлыг үндэслэл болгон гэрээг цуцалсан нь хуульд нийцсэн, харин засвар хийсний зардлыг хохиролд тооцож гаргуулсан нь буруу гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд орон сууц хөлслөх гэрээ байгуулагдсан. Нэхэмжлэгч нь гэрээний дагуу орон сууцны нөхцөл байдал шаардлага хангахгүй тул гэрээг цуцалж, төлсөн барьцаа төлбөрөө буцаан авахаар шаардсан. Хариуцагч нь нэхэмжлэгчийн тавьсан шаардлагын дагуу засвар хийсэн хэмээн нэхэмжилсэн. Шүүх нь орон сууцны доголдолтой байдал, нэхэмжлэгчийн гэрээнээс татгалзсан нь үндэслэлтэй гэж үзсэн. Харин хариуцагчийн орон сууцанд хийсэн засвар нь гэрээ байгуулахаас өмнө хийгдсэн нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж, түүнийг хохирол хэмээн нэхэмжлэгчээс гаргуулах нь буруу гэж дүгнэн, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "М" зам нийгэмлэг болон "М" ТББ хооронд түрээсийн гэрээний үүрэг болон түрээсийн талбайд хийсэн засан сайжруулалтын зардлын талаар маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: "М" зам нийгэмлэг, хариуцагчаас түрээсийн төлбөр болон алдангид нийт 4 061 103 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: "М" ТББ, түрээсийн гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалсан тул засан сайжруулалтад оруулсан 5 268 000 төгрөгөөс түрээсийн төлбөрийг хасаж 2 560 598 төгрөгийг нэхэмжлэгчээс гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-20, **Дугаар**: 102/ШШ2020/00602 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 2 180 000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсэг болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 289.1.2, 289.2.6, 227.1. Түрээсийн гэрээ хугацаанаас өмнө цуцлагдсан тул алданги шаардах эрхгүй. Засан сайжруулалтын талаар гэрээнд заасан нөхцөлүүдийг хариуцагч биелүүлээгүй тул зардал нэхэмжлэх эрхгүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2020-04-22, **Дугаар**: 210/МА2020/00732 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх гэрээ цуцлагдсан үндэслэлийг буруу дүгнэсэн, салгаж үл болох тохижилтын зардлыг хариуцагчаас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь буруу. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 318.1-д заасан түрээсийн гэрээний харилцаа үүссэн нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч 2018 оны 12 дугаар сарын 06-ны өдрийн албан бичгээр их засварын улмаас түрээсийн талбайг чөлөөлөхийг мэдэгдсэн нь гэрээг цуцлах үндэслэл болсон. - Хариуцагчийн 2018 оны 12 дугаар сарын түрээсийн төлбөрөөс 6 хоногийн төлбөрийг хасч тооцсон нь үндэслэлтэй. - Нэхэмжлэгч түрээсийн гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалсан тул гэрээний нэмэлт үүрэг мөн адил цуцлагдсан, иймд алданги шаардах эрхгүй. - Сөрөг нэхэмжлэлийн хувьд, гэрээний 5.3, 5.4, 5.6-д зааснаар салгаж үл болох засан сайжруулалт хийхдээ нэхэмжлэгчид урьдчилж мэдэгдэж, харилцан зөвшилцөн бичгээр баталгаажуулаагүй нь хэргийн баримтаар тогтоогдоогүй. - Иргэний хуулийн 289.2.5-д заасны дагуу хариуцагчид салгаж үл болох засан сайжруулалтын зардлыг нэхэмжлэгчээс шаардах эрх үүсээгүй. - Иргэний хуулийн 289.2.6-д заасны дагуу салгаж болох засан сайжруулалтыг хариуцагч буцаан авах боломжтой. - Анхан шатны шүүх хэрэгт авагдсан нотлох баримтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.2-т заасны дагуу үнэлж, зөв дүгнэлт хийсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь танхим түрээсэлсний төлбөрт барьцааны үлдэгдэл, ажлын хөлс, дутуу ажилласан хугацааны хөлс гаргуулахаар, хариуцагч нь түрээсийн төлбөр, эвдрэл гэмтлийн зардлыг гаргуулахаар тус тус нэхэмжилжээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагч Д...ээс 283,030 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч С...т олгож, нэхэмжлэлийн ихэнх хэсгийг болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгожээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч С... нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй, үлдсэн барьцааны мөнгөө гаргуулах шаардлагатай гэж гомдол гаргав. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх нь талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээг хууль ёсны шаардлага хангахгүй, хүчин төгөлдөр бус гэж үзэн, нэхэмжлэгчийн гаргасан зардлыг түрээсийн төлбөрт тооцсон хэсгийг хасаад үлдэх зардлыг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь хуульд нийцсэн байна. Давж заалдах гомдлыг үндэслэлгүй гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээв.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Ө.С нь хариуцагч Б.Б-тэй байгуулсан түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, урьдчилгаа, түрээсийн төлбөр, засвар, барьцааны нийт 36,883,400 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч Б.Б нь гэрээ хүчин төгөлдөр гэж татгалзаж, нэхэмжлэгчээс түрээсийн төлбөр болон хадгалалтын хөлс нийт 4,200,000 төгрөг гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Ө.С, 36,883,400 төгрөг гаргуулах, гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах. - **Хариуцагч**: Б.Б, нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, Ө.Саас 4,200,000 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-03-02, **Дугаар**: 102/ШШ2022/00726 - **Шийдвэр**: Ө.Сын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, Б.Бийн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.1, 56.5-д заасан үндэслэлгүй тул түрээсийн гэрээ хүчин төгөлдөр бус биш, мөн 318.1, 289.1.2, 219.1-д заасан үндэслэлээр сөрөг нэхэмжлэл үндэслэлгүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-06-06, **Дугаар**: 210/МА2022/00726 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлэх ёстой байсан, засварын зардлыг гаргуулах ёстой байсан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, хариуцагчаас 14,239,700 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд байгуулагдсан түрээсийн гэрээ нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн тодорхой хэсгийг түрээсэлсэн тул Иргэний хуулийн 318.3, 318.4-т заасан улсын бүртгэлд бүртгүүлэх шаардлага хамаарахгүй. - Нэхэмжлэгч түрээсийн байрыг ашигласан тул түрээсийн төлбөр төлөх үндэслэлтэй бөгөөд гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцох үндэслэлгүй. Иймд түрээсийн төлбөр болон урьдчилгааг буцаан шаардах эрхгүй. - Гэрээний 3.4-т зааснаар түрээслэгч засвар тохижилт хийсэн тохиолдолд зардлыг нэхэмжлэхгүй гэж тохиролцсон тул Иргэний хуулийн 289.2.5-д заасан үндэслэл үүсэхгүй. - Гэвч нэхэмжлэгч нь түрээсийн гэрээ байгуулагдахаас өмнө буюу 2018 оны 11 дүгээр сард байранд засвар хийж, нийт 14,293,700 төгрөгийн зардал гаргасан нь гэрчийн мэдүүлэг, ажил гүйцэтгэх гэрээ, зарлагын баримтаар тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 496.2-т зааснаар нэхэмжлэгч нь хариуцагчийн хөрөнгөнд сайн дураар зардал гаргаж, хариуцагч үүний улмаас хөрөнгөжсөн тул зардлаа шаардах эрхтэй. - Сөрөг нэхэмжлэлийн талаар зохигчдын аль аль нь давж заалдах гомдол гаргаагүй тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн энэ хэсгийг хэвээр үлдээсэн.