Тогтоол №28034

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "Х Б" ХХК нь Б.С-д холбогдуулан зээлийн гэрээг хугацаанаас нь өмнө цуцалж, 23.376.503,35 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Б.С нь 2017 оны 03 дугаар сарын 22-ны өдөр зээлийн гэрээ байгуулж, 19,994,849,07 төгрөгийг жилийн 19,2 хувийн хүүтэй, 48 сарын хугацаатай, цалингийн зээлийн зориулалтаар зээлсэн бөгөөд зээлийн барьцаанд цалингийн орлогоо барьцаалсан. Зээлдэгч нь зээлийн төлбөрийг 357 хоног хэтрүүлсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Зээлийн гэрээг хугацаанаас нь өмнө цуцалж, 23.376.503,35 төгрөгийг Б.С-ээс гаргуулж өгнө үү. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Өмнө нь нэхэмжлэлээ татан авсан тул дахин нэхэмжлэл гаргах эрхгүй. Мөн зээлийн гэрээний дагуу зээлийн мөнгийг хүлээж аваагүй, зээл олгосон данс нь миний данс биш тул зээлийн гэрээ байгуулагдсан гэж үзэхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-09-27, **Дугаар**: 1025 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 240.1.2-т зааснаар зээлдэгчийн хувийн байдалтай салшгүй холбоотой цалингийн зээлийн гэрээний үүрэг зээлдэгч нас барснаар дуусгавар болсон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-10-31, **Дугаар**: 114 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.2, 453.1, 242.1, 242.3-т зааснаар талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээг цуцалж, хариуцагчаас 23.376.503,35 төгрөг гаргуулах үндэслэлтэй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-12-06, **Дугаар**: 01538 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн, хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн өмгөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлийн гэрээ Иргэний хуулийн 451.2-т заасан шаардлагыг хангасан, хүчин төгөлдөр гэрээ байна. - Зээлдүүлэгч гэрээнд заасны дагуу зээлдэгч нарт мөнгөн хөрөнгийг шилжүүлсэн нь тогтоогдсон. - Зээлдэгч нар гэрээгээр тохирсон хугацаанд төлөлт хийгээгүй, үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгээгүй. - Нэхэмжлэгч зээлдэгч нарт үүргээ биелүүлэхийг удаа дараа сануулсан боловч биелүүлээгүй тул Иргэний хуулийн 225.1-д зааснаар гэрээг цуцалсан нь хууль зөрчөөгүй. - Зээлдэгч Д.Цогтсайхан, Б.С нар гэр бүл бөгөөд өрхийн хэрэглээний зориулалтаар зээл олгохыг хүсч, зээлийг хамтран хариуцах, цалингийн орлогоо барьцаалах тухай хүсэлт гаргаж, гэрээг байгуулсан. - Зээлдэгч Д.Цогтсайхан нас барсан хэдий ч Б.С нь Иргэний хуулийн 242.1-д зааснаар зээлийг хариуцах үүрэгтэй. - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглэсэн, хуулиар тогтоосон хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчөөгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээг цуцлан, үндсэн зээл, хүү, зардал гаргуулах нэхэмжлэлтэй холбоотой маргаан. Зээлдэгч нас барсан нь гэрээний үүрэг болон төлбөрт хэрхэн нөлөөлөх нь гол асуудал болсон. АНХАН ШАТ: Зээлийн гэрээг цуцалж, зээлдэгчээс төлбөр гаргуулах нэхэмжлэлийг Иргэний хуулийн 240.1.2-т заасныг үндэслэн хэрэгсэхгүй болгосон. Учир нь үүрэг гүйцэтгэгч нас барсан тул үүрэг дуусгавар болсон гэж үзсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдол гаргагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, зээлдэгч нь төлбөр хийх үүргээ зөрчсөн, хамтран үүрэг гүйцэтгэгчээс шаардах эрхтэй гэж үзсэн. Мөн шүүх хариуцагчийн тайлбарыг хангалттай авч үзээгүй гэж гомдолд дурдсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 240.1.2-ыг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. Зээлийн гэрээ болон барьцааны гэрээнд хамтран үүрэг гүйцэтгэгч оролцсон байх тул Иргэний хуулийн 242.11-ийн дагуу үүрэг тэнцүү байх бөгөөд үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь аль ч үүрэг гүйцэтгэгчээс үүргийн гүйцэтгэлийг шаардах эрхтэй. Зээлдэгч нас барсан нь бусад хамтран үүрэг гүйцэтгэгчдийн үүргийг үүсгэхгүй. Хариуцагч нэхэмжлэлийн тал хувийг төлөхөөр хүлээн зөвшөөрсөн тул шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хамтран хариуцагч *******аас үндсэн зээлийн төлбөрийн үлдэгдлийн 50 хувийг гаргуулж шийдвэрлэв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээг цуцлах, хариуцагчаас зээлийн үндсэн төлбөр болон хүү гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь зээл аваагүй, гэрээний зориулалтыг ойлгоогүй, гэрээг нас барснаар дуусгавар гэж үзэж, үүргийг хүлээхгүй хэмээн тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас зээлийн үндсэн төлбөрөөс тодорхой хэмжээний төгрөгийг гаргуулж, хүүгийн төлбөрийг хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийг тогтоосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч болон түүний өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгуулахаар гомдол гаргасан. Үүнд: зээлдэгч нас барснаар үүрэг дуусгавар болдог, хамтран үүрэг гүйцэтгэгч нь гэрээний нөхцөлөлийг хариуцахгүй, даатгалын гэрээг банк ашиглаагүй зэрэг үндэслэлүүдийг дурдсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх зээлдэгч нас барснаас үүрэг дуусгавар болдоггүй, хамтран үүрэг гүйцэтгэгч нь гэрээнд заасан эрх эдэлж, үүргийг бүрэн хүлээхээр байдаг, нэхэмжлэгчийг даатгалын гэрээг ашиглаагүй гэж буруутгах боломжгүй, хариуцагч өв хүлээн авсан эсэх нь хамааралгүй, мөн Иргэний хуулийн 242 дугаар зүйлийн 242.3-т заасны дагуу үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь алиныг ч шаардаж болох тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний үндэслэлээр хариуцагчаас зээл болон хүү гаргуулахыг шаарджээ. Хариуцагч нь зээлээс ямар ч мөнгө аваагүй, зээлдэгч нь нас барсан тул үүрэг нь дуусгавар болсон гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь зээлээс ямар ч мөнгө аваагүй, зээлдэгч нас барснаар үүрэг дуусгавар болсон, анхан шатны шүүх банкны эрх ашгийг хамгаалсан гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлдэгч нь өөрийн цалингаа барьцаалж зээл авсан бөгөөд хамтран зээлдэгч нь өөрийн орлого барьцаалаагүй, зээлийн гэрээний үүргийг хамааруулах хууль зүйн үндэслэлгүй. Зээлдэгч нас барсан тохиолдолд үүрэг нь дуусгавар болдог. Анхан шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн тул шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлдэгч болон хамтран үүрэг гүйцэтгэгчээс зээлийн гэрээний дагуу төлөгдөөгүй зээлийн үндсэн төлбөр, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, нотариатын үйлчилгээний төлбөр гаргуулахаар нэхэмжилжээ. Хариуцагч нь зээлийн мөнгө аваагүй, хамтран үүрэг гүйцэтгэгчээр албадан гарын үсэг зуруулсан, үндсэн зээлдэгч нас барснаар үүрэг дуусгавар болно гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн зохицуулалтыг баримтлан хариуцагчаас нэхэмжлэл гаргасан бүх төлбөрийг гаргуулах шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч болон түүний өмгөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, үндсэн зээлдэгч нас барснаар үүрэг дуусгавар болсон, зээл авч ашиглаагүй, албадан гарын үсэг зуруулсан гэх үндэслэлээр гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Давж заалдах шатны шүүх нь хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг бүхэлд нь хүлээж аваагүй боловч нотариатын үйлчилгээний төлбөрийг зээлийн үүрэгт оруулан тооцсон нь үндэслэлгүй гэж үзэж, зарим тооцоо, хуулийн хэрэглээг өөрчилж шийдвэрийг өөрчлөн баталжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Тэтгэврийн зээл нь хувийн орлоготой салшгүй холбоотой боловч зээлдэгч нас барснаар зээлийн гэрээний үүрэг дуусгавар болох тохиролцоо гэрээнд байхгүй тохиолдолд хамтран үүрэг гүйцэтгэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлэх үүрэгтэй. Зээлдэгч нас барснаар тэтгэвэр авах эрх дуусгавар болсон нь зээлдэгч нас барснаар зээлийн гэрээний үүрэг дуусгавар болох гэсэн үг биш, учир нь зээл нь тэтгэврийн орлогоос гадна бусад орлогоос төлөгдөх боломжтой. Хамтран үүрэг гүйцэтгэгч нь зээлийг ашиглаагүй, албадан гарын үсэг зурсан гэх үндэслэлээр гэрээний үүргээс чөлөөлөгдөхгүй.