Тогтоол №24157

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээгээр хамтран зээлдэгчээс зээл, хүүгийн төлбөр гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас зээлийн гэрээний үүрэгт тодорхой хэмжээний төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсэг болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдол гаргагч нь хамтран зээлдэгч гэрээний үүргээ хариуцах ёстой, зээлийн хүүг буруу тооцсон, гэрээний заалтыг буруу тайлбарласан гэж үзсэн. Хариуцагч нь нас барсны дараа зээлийн хүү тооцох, нэхэмжлэл гаргах хугацааг хэтрүүлсэн, гэрээний үндэслэлгүй гэж үзсэн. Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, зээлдэгчээс тодорхой хэмжээний үндсэн зээл гаргуулж, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсэг болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлдэгч нас барснаас хойш гэрээний дагуух үүрэг, хүү тооцох асуудал, хамтран зээлдэгчийн хариуцлага, банкнаас хүү шаардах эрх, татгалзах үндэслэл, хүү тооцох хугацаа, хуулийн зохицуулалт, гэрээний заалтыг хэрхэн хэрэглэх талаар шүүхээс дүгнэлт хийсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээг цуцлах, хариуцагчаас зээлийн үндсэн төлбөр болон хүү гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь зээл аваагүй, гэрээний зориулалтыг ойлгоогүй, гэрээг нас барснаар дуусгавар гэж үзэж, үүргийг хүлээхгүй хэмээн тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас зээлийн үндсэн төлбөрөөс тодорхой хэмжээний төгрөгийг гаргуулж, хүүгийн төлбөрийг хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийг тогтоосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч болон түүний өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгуулахаар гомдол гаргасан. Үүнд: зээлдэгч нас барснаар үүрэг дуусгавар болдог, хамтран үүрэг гүйцэтгэгч нь гэрээний нөхцөлөлийг хариуцахгүй, даатгалын гэрээг банк ашиглаагүй зэрэг үндэслэлүүдийг дурдсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх зээлдэгч нас барснаас үүрэг дуусгавар болдоггүй, хамтран үүрэг гүйцэтгэгч нь гэрээнд заасан эрх эдэлж, үүргийг бүрэн хүлээхээр байдаг, нэхэмжлэгчийг даатгалын гэрээг ашиглаагүй гэж буруутгах боломжгүй, хариуцагч өв хүлээн авсан эсэх нь хамааралгүй, мөн Иргэний хуулийн 242 дугаар зүйлийн 242.3-т заасны дагуу үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь алиныг ч шаардаж болох тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Зээлдэгч ******* нь Төрийн банкнаас авсан цалингийн зээлээ төлж байгаад нас барснаар зээлийн төлөлт зогссон. Хамтран зээлдэгч ******* нь зээлийн үүргийг хариуцахгүй гэж татгалзсан. - **Нэхэмжлэгч**: Төрийн банк ХХК-ийн Орхон салбар нь *******, ******* нараас зээлийн гэрээний үүрэгт 3,817,220 төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр болон бусад хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: ******* нь өөрийн цалин орлогыг барьцаалаагүй тул зээлийн гэрээний үүргийг хариуцахгүй, Иргэний хуулийн 240.1.2-т зааснаар үүрэг гүйцэтгэгч нас барсан тул үүрэг дуусгавар болсон гэж тайлбарласан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-26, **Дугаар**: 142/ШШ2020/00023 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1, 242.3, 240.1.2-т зааснаар үүрэг гүйцэтгэгчийн хувийн байдалтай салшгүй холбоотой үүрэг нь түүнийг нас барснаар дуусгавар болно гэж үзсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-13, **Дугаар**: 33 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль зүйн үндэслэлгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгийн гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-12-23, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Хамтран үүрэг гүйцэтгэгчийн эрх зүйн байдал, хүлээх үүргийн талаарх Иргэний хуулийн холбогдох зүйлийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүхүүд хамтран үүрэг гүйцэтгэгчийн эрх зүйн байдал, хүлээх үүргийн талаарх Иргэний хуулийн холбогдох зүйлийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - Иргэний хуулийн 242.1-д зааснаар ******* нь хамтран үүрэг гүйцэтгэгч бөгөөд зээлийн гэрээний 3.3-т "Хамтран зээлдэгч нь зээлдэгчийн нэг адил эрх эдэлж үүрэг хүлээнэ" гэж заасан. - ******* зээлийн гэрээнд гарын үсэг зурж, хамтран зээлдэгч болохоо илэрхийлсэн нь түүний өөрийн хүсэл зоригийн илэрхийлэл юм. - Зээлдэгч нас барсан нь зээлийн үүргийг түүний оролцоогүйгээр төлөх боломжгүй гэх нөхцөл байдал үүсээгүй тул Иргэний хуулийн 240.1.2-т заасан үүрэг дуусгавар болох үндэслэл болохгүй. - Цалингийн барьцаат зээлийн гэрээний барьцааны зүйл нь цалингаас гадна гэр бүлийн бүх хөдлөх хөрөнгө, цахилгаан бараа, бусад хогшил байх тул үүргийн гүйцэтгэлийг эдгээрээс хуульд заасан журмын дагуу хангуулах боломжтой. - ******* нь хамтран зээлдэгчийн хувьд зээлийн гэрээний үүргийг хамтран хариуцах үүргээс чөлөөлөгдөх үндэслэлгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "Х Б" ХХК нь Б.С-д холбогдуулан зээлийн гэрээг хугацаанаас нь өмнө цуцалж, 23.376.503,35 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Б.С нь 2017 оны 03 дугаар сарын 22-ны өдөр зээлийн гэрээ байгуулж, 19,994,849,07 төгрөгийг жилийн 19,2 хувийн хүүтэй, 48 сарын хугацаатай, цалингийн зээлийн зориулалтаар зээлсэн бөгөөд зээлийн барьцаанд цалингийн орлогоо барьцаалсан. Зээлдэгч нь зээлийн төлбөрийг 357 хоног хэтрүүлсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Зээлийн гэрээг хугацаанаас нь өмнө цуцалж, 23.376.503,35 төгрөгийг Б.С-ээс гаргуулж өгнө үү. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Өмнө нь нэхэмжлэлээ татан авсан тул дахин нэхэмжлэл гаргах эрхгүй. Мөн зээлийн гэрээний дагуу зээлийн мөнгийг хүлээж аваагүй, зээл олгосон данс нь миний данс биш тул зээлийн гэрээ байгуулагдсан гэж үзэхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-09-27, **Дугаар**: 1025 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 240.1.2-т зааснаар зээлдэгчийн хувийн байдалтай салшгүй холбоотой цалингийн зээлийн гэрээний үүрэг зээлдэгч нас барснаар дуусгавар болсон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-10-31, **Дугаар**: 114 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.2, 453.1, 242.1, 242.3-т зааснаар талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээг цуцалж, хариуцагчаас 23.376.503,35 төгрөг гаргуулах үндэслэлтэй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-12-06, **Дугаар**: 01538 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн, хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн өмгөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлийн гэрээ Иргэний хуулийн 451.2-т заасан шаардлагыг хангасан, хүчин төгөлдөр гэрээ байна. - Зээлдүүлэгч гэрээнд заасны дагуу зээлдэгч нарт мөнгөн хөрөнгийг шилжүүлсэн нь тогтоогдсон. - Зээлдэгч нар гэрээгээр тохирсон хугацаанд төлөлт хийгээгүй, үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгээгүй. - Нэхэмжлэгч зээлдэгч нарт үүргээ биелүүлэхийг удаа дараа сануулсан боловч биелүүлээгүй тул Иргэний хуулийн 225.1-д зааснаар гэрээг цуцалсан нь хууль зөрчөөгүй. - Зээлдэгч Д.Цогтсайхан, Б.С нар гэр бүл бөгөөд өрхийн хэрэглээний зориулалтаар зээл олгохыг хүсч, зээлийг хамтран хариуцах, цалингийн орлогоо барьцаалах тухай хүсэлт гаргаж, гэрээг байгуулсан. - Зээлдэгч Д.Цогтсайхан нас барсан хэдий ч Б.С нь Иргэний хуулийн 242.1-д зааснаар зээлийг хариуцах үүрэгтэй. - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглэсэн, хуулиар тогтоосон хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчөөгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч ХХК зээлийн гэрээний дагуу үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, нотариатын хөлс шаардсан. Хариуцагч нь зээлдэгч нас барснаас хойш үүрэг дуусгавар болсон, хамтран зээлдэгч эрхээ эдэлж үүрэг хүлээгээгүй тул төлөх үүргээс чөлөөлөгдөх ёстой гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нийт 17,043,118.04 төгрөгийг гаргуулж, хамтран зээлдэгчийн гэрээний хэсгийг хүчин төгөлдөр бусад тооцуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, зээлдэгч нас барснаар гэрээний үүрэг дуусгавар болсон, хамтран зээлдэгчийг эрхээ эдлүүлэлгүй үүрэг хүлээлгэсэн нь буруу гэж гомдол гаргав. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлдэгч нас барснаар цалин барьцаалсан зээлийн гэрээний үүрэг нь Иргэний хуулийн 240.1.2-т заасны дагуу салшгүй холбоотой байдлаас үүдэн дуусгавар болсон. Хамтран зээлдэгчийг зээлдэгчийн эрх эдэлж, үүрэг хүлээгээгүй, санхүүгийн чадварын баримт байхгүй нөхцөлд гэрээний бүх үүргийг хариуцуулах нь хууль бус.