Тогтоол №10403·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Э.А нь “ДТЧ” ХХК-тай орон сууц захиалгын гэрээ байгуулж, төлбөрөө бүрэн төлсөн боловч орон сууцыг хугацаанд нь хүлээж аваагүй, хариуцагч м.кв-ын үнэ нэмэгдсэн тул нэхэмжлэгчээс нэмэлт төлбөр шаардсан.
- **Нэхэмжлэгч**: Э.А нь орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоолгох, өмчлөх эрхийн баримт бичгийг гаргуулах, орон сууцыг хугацаанд нь хүлээлгэн өгөөгүй алданги, байрны түрээс, засварын зардал нийт 10,091,000 төгрөгийг гаргуулахыг шаардсан.
- **Хариуцагч**: “ДТЧ” ХХК нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, цар тахлын улмаас барилгын өртөг нэмэгдсэн тул орон сууцны м.кв-ын зөрүү үнэ болох 24,007,500 төгрөгийг Э.А-аас гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2023-07-27, **Дугаар**: 101/ШШ2023/03557
- **Шийдвэр**: Э.А-ийг орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоож, холбогдох баримт бичгийг “ДТЧ” ХХК-д даалгасан. Алданги, түрээсийн зардал, засварын зардал гаргуулах нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. Сөрөг нэхэмжлэлээс 10,690,000 төгрөгийг хангаж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 343.1-д заасан ажил гүйцэтгэх гэрээ гэж үзэн, нэхэмжлэгч гэрээний үүргээ бүрэн биелүүлсэн. Ковид цар тахлын улмаас хугацаа хэтэрсэн тул алданги болон бусад зардлыг хариуцагч буруугүй. Нэхэмжлэгч м.кв-ын үнийг 1,500,000 төгрөгөөр тооцохыг зөвшөөрсөн байсан.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2023-10-27, **Дугаар**: 210/МА2023/01882
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх талуудын хоорондын харилцааг буруу тодорхойлж, ажил гүйцэтгэх гэрээний зохицуулалтыг баримталсан нь буруу, мөн сөрөг нэхэмжлэлийг үндэслэлгүй хангасан.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөн, Э.А-ийг орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоож, холбогдох баримт бичгийг гаргахыг даалгасан, алданги болон бусад зардал гаргуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Талуудын хооронд худалдах, худалдан авах гэрээ үүссэн. Иргэний хуулийн 220.1-д заасан нөхцөл байдал өөрчлөгдсөн тохиолдолд гэрээний талууд гэрээг өөрчлөх шаардлага тавих эрхтэй боловч хариуцагч гэрээнээс татгалзах, цуцлах эрхээ хэрэгжүүлээгүй тул гэрээний гол нөхцөл хэвээр үлдэнэ.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2024-01-08, **Дугаар**: 001/ШХ2024/00028
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх эрх зүйн харилцааны төрөл, маргааны зүйлийг буруу тодорхойлж, хуулийг зөрүүтэй хэрэглэн, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндэслэлгүйгээр бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын тогтоох хэсгийн 1 дэх заалт, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, Э.А-ийг орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоож, үндсэн нэхэмжлэлийн 10,091,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Нэхэмжлэгч Э.А-аас 5,945,459 төгрөгийг гаргуулан “ДТЧ” ХХК-д олгож, сөрөг нэхэмжлэлийн үлдэх 18,062,041 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 343.1-д заасан ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулагдсан гэж анхан шатны шүүхийн дүгнэлт зөв.
- "Ковид-19" цар тахлын улмаас барилгын материал, ажиллах хүчний үнэ өсч, төсөвт өртөгт өөрчлөлт орсон нь Иргэний хуулийн 220.1-д заасан "өөрчлөгдсөн нөхцөл байдал" мөн. Учир нь талууд цар тахлын нөлөөллийг урьдчилан таамаглах боломжгүй байсан.
- "ДТЧ" ХХК нь өөрчлөгдсөн нөхцөл байдлын улмаас гэрээний үнэд өөрчлөлт оруулах шаардлага гаргах эрхтэй.
- Барилгын төсөвт өртөг нэмэгдсэнээр үүссэн эрсдэлийг талууд зохих үндэслэлээр, зохих хэмжээгээр хуваан хариуцах ёстой. Эрсдэлийн хэмжээг тооцохдоо гүйцэтгэгчийн анхны ашгийн хүлээлтийг хадгалж, үүн дээр өөрчлөгдсөн нөхцөл байдлын улмаас нэмэгдсэн өртгийг нэмэх нь зүйтэй.
- Гэрээ байгуулах үед захиалагч м.кв-ыг 947,091.50 төгрөгийн өртгөөр барихаар тооцож, 1,300,000 төгрөгөөр худалдахаар тохирсон. Өөрчлөгдсөн нөхцөл байдлын улмаас м.кв-ын өртөг 1,504,304.18 төгрөг болсон тул гүйцэтгэгчийн ашиг болох 352,908.50 төгрөгийг нэмбэл 1,857,212.68 төгрөг болно. Анхны үнээс зөрүү нь 557,212.68 төгрөг болж байна.
- Энэ эрсдэлийг хуваарилахдаа зохигчдын гэрээний харилцаанд оролцсон статус, эрсдэл хүлээх чадварын ялгааг харгалзан гүйцэтгэгч 80%, захиалагч 20%-ийг хариуцах нь шударга. Иймд захиалагч 53.35 м.кв-ын нийт талбайгаар тооцвол 5,945,459 төгрөгийн эрсдэлийг хариуцах нь зүйтэй.
- Гэрээний 3.2-т заасан "төгрөгийн гадаад валюттай харьцах ханш 10-аас дээш хувиар өссөн тохиолдолд орон сууцны үнэд өөрчлөлт орж болно" гэх заалт нь үнийг нэг талын санаачилгаар нэмэгдүүлэх үндэслэл болохгүй. Учир нь валютын ханшийн өөрчлөлт 10 хувьд хүрээгүй байна.
- Өмчлөгчөөр тогтоох шаардлагыг хангасан тохиолдолд үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээ гаргуулахад шаардлагатай баримт бичгийг гаргаж өгөхийг даалгуулах нь бие даасан нэхэмжлэлийн шаардлага бус, өмчлөгчөөр тогтоосон шийдвэрийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой зохион байгуулалтын арга хэмжээ юм.
ХуульTech