Тогтоол №27857

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: С.Баатар нь Б.Бямбаагийн ажлын байрыг 2013 оноос түрээсэлж ашигласан бөгөөд 2018 оноос хойш гэрээгүйгээр үргэлжлүүлэн эзэмшиж, түрээсийн төлбөр болон ашиглалтын зардлыг төлөөгүй. - **Нэхэмжлэгч**: Б.Бямбаа нь 2019 оны 5-11 сарын түрээсийн төлбөр 14,000,000 төгрөг, ашиглалтын зардал 436,000 төгрөгийг гаргуулж, ажлын байрыг чөлөөлүүлэхийг шаардсан. - **Хариуцагч**: С.Баатар нь гэрээгээ Үл хөдлөх эд хөрөнгийн газар бүртгүүлээгүй тул хүчин төгөлдөр бус гэж үзэн, ажлын байрыг чөлөөлж өгөх үндэслэлгүй гэж нэхэмжлэлийг эсэргүүцсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-13, **Дугаар**: 181/ШШ2019/02602 - **Шийдвэр**: Хариуцагч С.Баатараас ажлын байрыг чөлөөлүүлж, үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн 14,000,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, ашиглалтын зардал 436,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 492.1.1, 492.3. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-21, **Дугаар**: 451 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бус, үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтын Иргэний хуулийн 492.3-г 106.1 болгон өөрчилж, бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-12-09, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.Мядагбадам - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийдвэр, магадлал нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий гарсангүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн 451 дүгээр магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зохигчийн хооронд байгуулсан ажлын байрны түрээсийн гэрээ нь Иргэний хуулийн 318.3-т заасан үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газарт бүртгүүлэх шаардлагыг хангаагүй тул хүчин төгөлдөр бус гэрээ гэж шүүхүүд зөв дүгнэсэн. - Хариуцагч нь гэрээний үндсэн дээр бусдын эд хөрөнгийг эзэмшиж байгаа гэж үзэх үндэслэлгүй, харилцан тохиролцсон гэрээ хэлцэлгүйгээр үл хөдлөх эд хөрөнгийг эзэмшилдээ байлгаж, ашигласан нь тогтоогдсон. - Шүүх хариуцагчийг гэрээгүйгээр хөрөнгө ашигласан гэж дүгнэн, 14,000,000 төгрөгийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь Иргэний хуулийн 492.1.1-д нийцсэн. - Нэхэмжлэгч нь түрээсийн хөрөнгө ашиглалтын зардал 436,000 төгрөг гаргуулах шаардлагаа нотлоогүй тул шүүх энэ шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв. - Анхан шатны шүүх хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс байраа чөлөөлүүлэх шаардлагыг хангахдаа Иргэний хуулийн 492.3 дахь хэсгийг баримталсныг 106.1 дэх хэсэг болгон өөрчилсөн давж заалдах шатны шүүхийн магадлал зөв байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Баянзүрх дүүрэгт 150 м² хагас подвалыг караоке паб зориулалтаар 3 жил түрээслэх гэрээ, төлбөр төлөөгүй тул нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: О.О – 14 809 500 төгрөгийн түрээсийн төлбөр гаргуулах. - **Хариуцагч**: А.Г, Ц.У – гэрээ хүчин төгөлдөр бус, 10 586 500 төгрөгийн эд хөрөнгө гаргуулах сөрөг нэхэмж. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-04-06, **Дугаар**: 181/ШШ2018/00788 - **Шийдвэр**: А.Г, Ц.У тус бүрээс 4 500 000 төгрөг гаргуулж, 6 000 000 төгрөгийн эд хөрөнгө гаргуулж, үлдсэнийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 319.1 – гэрээ хүчинтэй, төлбөрийн үүрэг биелүүлээгүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-06-15, **Дугаар**: - **Гомдол гаргагч**: А.Г - **Гомдолын шалтгаан**: Гэрээ бүртгэлгүй, зөвшөөрөл өгөөгүй тул хүчин төгөлдөр бус. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхиж шийдвэрлэв. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Түрээсийн гэрээ Иргэний хуулийн 318.1-ээр хүчинтэй үүссэн, 150 м² хэсэг тул 318.3-ын бүртгэл шаардлагагүй. - Нэхэмжлэгч тусгай зөвшөөрөл шилжүүлэх үүрэггүй, хариуцагч нар үйл ажиллагаа явуулаагүйг нотлоогүй. - Хариуцагч нар 318.5, 292.4-ээр хөлс төлөх үүргээс чөлөөлөгдөхгүй, 9 сая төгрөгийг хувааж төлөх. - Сөрөг нэхэмжлэл 25.2.2, 38.1-ээр баримт дутуу, 7 837 000 төгрөгийн эд хөрөнгө гаргуулах.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "Г.Э " ХХК нь "С.М.Г " ХХК-ийн талбайг түрээсэлсэн бөгөөд түрээсийн төлбөр болон илүү ашигласан талбайн төлбөрийг төлөөгүй гэх маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: "С.М.Г " ХХК нь түрээсийн гэрээний үүрэгт 186,008,618 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: "Г.Э " ХХК нь гэрээ хүчин төгөлдөр бус, төлбөрөө бүрэн төлсөн, нэмэлт талбай ашиглаагүй, гэрээг цуцлах хүсэлтээ мэдэгдсэн тул нэхэмжлэлийг хүлээж аваагүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-12-06, **Дугаар**: 183/ШШ2021/02832 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас түрээсийн төлбөрт 12,293,418 төгрөг, алдангид 255,000 төгрөг, нийт 12,548,418 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн үлдсэн хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 287.1, 232.4, 232.8-д зааснаар хариуцагч нь гэрээний хугацаанд төлбөл зохих үүргээ биелүүлээгүй, цар тахлын нөхцөл байдал болон түрээсийн зүйлийг ашиглуулаагүйг харгалзан алдангийн хэмжээг бууруулсан. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-03-21, **Дугаар**: 210/МА2022/00521 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх гэрээний хугацааг буруу тогтоосон, алдангийн хэмжээг үндэслэлгүй бууруулсан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх түрээсийн гэрээг эд хөрөнгө хөлслөх гэрээ гэж дүгнэсэн нь буруу боловч, гэрээний зүйл нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн нэг хэсэг байсан тул улсын бүртгэлд бүртгүүлэх боломжгүй бөгөөд гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзнэ. Энэ нь шийдэлд нөлөөлөөгүй. - Хариуцагч гэрээг цуцлах талаар удаа дараа мэдэгдэж, талууд гэрээний хугацааг сунгаагүй болох нь тогтоогдсон. Иймд гэрээний хугацаа дууссанаас хойших түрээсийн төлбөрийг шаардах үндэслэлгүй. - Шүүх цар тахлын нөхцөл байдал болон нэхэмжлэгч түрээсийн зүйлийг ашиглуулаагүй зэргийг харгалзан алдангийн хэмжээг бууруулсан нь Иргэний хуулийн 232.8-д нийцсэн. - Илүү ашигласан 150 м.кв талбайн түрээсийн төлбөр гаргуулах шаардлагыг нотлох баримтгүй тул хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1-д нийцсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь түрээсийн гэрээний үүрэгт хариуцагчаас төлбөр гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, байрыг зориулалт бусаар ашигласан гэж нэхэмжлэгч гомдолтой байсан. Хариуцагч нь түрээсийн төлбөрийг буруу тооцсон, үйлчилгээ явуулах боломжгүй байрыг түрээслүүлсэн гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас 10,200,000 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамж болон бусад зардлыг шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь шүүх хуралдааны товыг мэдэгдээгүй, шийдвэрийг гардуулаагүй, шүүхэд мэтгэлцэх боломж олгоогүй гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй гэж үзэн, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Талууд гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, түрээсийн төлбөрийн үлдэгдэлтэй эсэхэд маргаагүй. Нэхэмжлэгч нь түрээслүүлэгчийн хувьд түрээсийн үлдэгдэл төлбөрийг шаардах эрхтэй. Хариуцагч нь төлбөр төлөөгүйгээ нотлож чадаагүй. Гэрээний дагуу 3 дугаар сарын түрээсийн төлбөрийг нэхэмжлэгч шаардах эрхгүй байсан ба анхан шатны шүүх энэ дүгнэлтийг зөв хийсэн. Хариуцагчийн шүүх хуралдааны товыг мэдэгдээгүй гэх гомдол нь үндэслэлгүй бөгөөд хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчид шүүх хуралдааны товыг утсаар мэдэгдсэн нь хуулийг зөрчөөгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Үл хөдлөх эд хөрөнгө түрээслүүлэх гэрээний үүрэг, алданги гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Түрээслэгчээс түрээсийн төлбөр болон алданги гаргуулах нэхэмжлэлийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэн хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөн, гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэж, түрээсийн төлбөр болон алдангийн зарим хэсгийг хариуцагчаас гаргуулах, зарим хэсгийг нь хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулагдсан түрээсийн гэрээ нь хуулийн хэлбэрийн шаардлагыг хангасан, улсын бүртгэлд бүртгүүлэх шаардлагагүй тул хүчин төгөлдөр гэж үзнэ. Гэрээ хүчин төгөлдөр учир талууд гэрээний дагуу үүргээ биелүүлэх, улмаар гэрээний зөрчлийн улмаас үүссэн алдангийг төлөх үүрэгтэй. Гэрээний нөхцөл байдал, талуудын үйлдлүүд нь гэрээний хугацааг тодорхойлсон. Алдангийн хэмжээг тооцоход гэрээнд байгаа хоёр өөр заалтыг Иргэний хуульд нийцүүлэн, талуудад ашигтайгаар тайлбарласан.