Тогтоол №26848

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Ч.Э- нь “ТФ” ХХК-тай үл хөдлөх хөрөнгө түрээслэх гэрээ байгуулж, 18 500 000 төгрөгийг урьдчилан төлсөн боловч түрээсийн гэрээ Улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй бөгөөд хариуцагч түрээсийн объектыг ашиглуулаагүй тул төлсөн мөнгөө буцаан нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Ч.Э-, хүчин төгөлдөр бус түрээсийн гэрээний дагуу урьдчилан төлсөн 18 500 000 төгрөгийг буцаан гаргуулах. - **Хариуцагч**: “ТФ” ХХК, түрээсийн гэрээ хүчин төгөлдөр бус боловч нэхэмжлэгч объектыг 1 сар ашигласан тул 3 000 000 төгрөгийг суутгаж, үлдэх 15 500 000 төгрөгийг буцаан төлөхийг зөвшөөрчээ. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-18, **Дугаар**: 102/ШШ2019/03096 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 15 500 000 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэлийн 3 000 000 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 492.1.1-д зааснаар гэрээ хүчин төгөлдөр бус боловч нэхэмжлэгч түрээсийн объектыг 2017 оны 12 дугаар сарын 23-наас 2018 оны 1 дүгээр сар дуустал ашигласан гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2020-01-20, **Дугаар**: 210/МА2020/00078 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Түрээсийн гэрээ хэрэгжээгүй, хариуцагч объектыг ашиглуулаагүй байхад 3 000 000 төгрөгийг суутгасан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зохигчдын хооронд байгуулагдсан үл хөдлөх хөрөнгө түрээслэх гэрээ нь Иргэний хуулийн 318.3, 318.4-т заасан Улсын бүртгэлд бүртгүүлэх шаардлагыг хангаагүй тул хүчин төгөлдөр бус хэлцэл мөн. - Хариуцагч түрээсийн гэрээ хүчин төгөлдөр бус гэдгийг зөвшөөрч байгаа хэрнээ 3 000 000 төгрөгийг суутгах үндэслэлээ "гэрээ цуцлахдаа 1 сарын өмнө мэдэгдэх үүрэгтэй" гэж тайлбарласан нь хууль зүйн үндэслэлгүй. Хүчин төгөлдөр бус гэрээг цуцлах тухай ойлголт үүсэхгүй. - Нэхэмжлэгч түрээсийн объектыг ашиглах боломжгүй байсан гэж тайлбарласан, хариуцагч нэхэмжлэгчийг 1 сарын турш объектыг ашигласан гэдгээ нотолж чадаагүй тул анхан шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлгүй. - Иргэний хуулийн 56.5-д зааснаар хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн талууд уг хэлцлээр шилжүүлсэн бүх зүйлээ харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй. - Иймд хариуцагч “ТФ” ХХК-иас 18 500 000 төгрөгийг бүхэлд нь гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох нь Иргэний хуулийн 56.5, 492.1.1, 493.1-д нийцнэ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь түрээсийн гэрээний төлбөр болон алданги шаардсан. Хариуцагч нь гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгож, төлсөн мөнгөө буцаан авахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас түрээсийн төлбөрийн тодорхой хэсгийг гаргуулж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн гомдлоор хэргийг хянан үзэж, гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоож, анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Түрээсийн гэрээ нь улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй, улмаар Иргэний хуулийн заалтыг зөрчсөн тул хүчин төгөлдөр бус байна. Хүчин төгөлдөр бус гэрээний дагуу төлсөн мөнгийг харилцан буцаан өгөх үүрэгтэй. Шүүх гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоосон боловч талуудын төлбөр тооцооны маргааныг хууль болон баримтад тулгуурлан шийдвэрлэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй, давагдашгүй нөхцөл байдал үүссэн гэх үндэслэлээр хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгож, төлсөн мөнгөө буцаан гаргуулахыг шаардсан. Хариуцагч нь нэхэмжлэгч хөрөнгийг ашигласан тул мөнгө буцаан төлөх үндэслэлгүй гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Талуудын хооронд байгуулагдсан түрээсийн гэрээг Иргэний хуулийн дагуу хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцож, хариуцагчаас нэхэмжлэгчид мөнгө гаргуулах, зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч анхан шатны шийдвэрийн зарим хэсэгт гомдол гаргаж, нэхэмжлэлийн шаардлагын бүх хэсгийг хангахуйц өөрчлөлт оруулахыг хүссэн. Хариуцагч давж заалдах гомдол гаргаагүй. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулагдсан түрээсийн гэрээ нь улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй тул хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцогдоно. Гэвч хүчин төгөлдөр бус гэрээний дагуу үүссэн хөрөнгө ашигласны төлбөрийг зохих ёсоор тооцож, нэхэмжлэгч бусдын хөрөнгийг үнэ төлбөргүй ашиглах эрхгүй тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Л.Х нь Б.Б-тэй үйлчилгээний зориулалттай талбайн түрээсийн гэрээ байгуулж, 21.000.000 төгрөгийн урьдчилгаа төлбөр төлсөн боловч гэрээг Иргэний хуулийн шаардлага хангаагүй, хүчин төгөлдөр бус гэж үзэн төлсөн мөнгөө буцаан нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, 21.000.000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь эс зөвшөөрч, гэрээ хүчин төгөлдөр, нэхэмжлэгч тал гэрээгээ цуцалсан тул төлбөрөө буцаан нэхэмжлэх үндэслэлгүй. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - Талууд 2020 оны 02 дугаар сарын 18-ны өдөр түрээсийн гэрээ байгуулж, нэхэмжлэгч Л.Х нь 21.000.000 төгрөгийг шилжүүлсэн. - Гэрээний зүйл нь өмчлөх эрхийн гэрчилгээтэй, үл хөдлөх эд хөрөнгө болох нь тогтоогдсон. - Гэрээний 7.8-д "Үл хөдлөх эд хөрөнгийг бүтнээр нь түрээслэж байгаа тохиолдолд Иргэний хуулийн 318.3, 318.4-т зааснаар түрээсийн гэрээг үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газарт бүртгүүлснээр хүчин төгөлдөр болно" гэж заасан. - Хариуцагч нь нэхэмжлэл гаргаснаас хойш 2020 оны 05 дугаар сарын 25-ны өдөр гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн. - Нэхэмжлэгч Л.Х нь түрээсийн талбайг 2020 оны 03 дугаар сарын 01-нээс 2020 оны 04 дүгээр сарын 15-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд эзэмшил, ашиглалтад байлгасан. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: [yyyy-mm-dd], **Дугаар**: [210/МА2025/00XXX] - Талуудын хооронд 2020 оны 02 дугаар сарын 18-ны өдөр байгуулагдсан түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэл гэж үзэж, хариуцагч Б.Б-с 00000 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Л.Х-д олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 0000 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын байгуулсан түрээсийн гэрээ нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн түрээслэх гэрээ байсан тул Иргэний хуулийн 318.3-т зааснаар улсын бүртгэлд бүртгүүлснээр хүчин төгөлдөр болох ёстой. - Гэрээг бүртгүүлээгүй нь Иргэний хуулийн 318.4-т зааснаар хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцох үндэслэлтэй. - Нэхэмжлэгч нь түрээсийн зүйлийг 2020 оны 03 дугаар сарын 01-нээс 2020 оны 04 дүгээр сарын 15-ны өдрийг хүртэл эзэмшиж, ашигласан тул үндэслэлгүй хөрөнгөжихөөс урьдчилан сэргийлэх үүднээс ашигласан хугацааны төлбөрийг тооцож, үлдэгдэл мөнгийг буцаан олгох ёстой. - Иргэний хуулийн 492.1.1-д заасныг баримтлан, хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагаврыг шийдвэрлэхдээ нэхэмжлэгчийн ашигласан хугацааны төлбөрийг хасаж тооцон төлбөрийг гаргуулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Л нь Б тэй байгуулсан түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, 21,000,000 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Л нь түрээсийн гэрээг бүртгүүлэх боломжгүй байсан тул гэрээг анхнаасаа хүчин төгөлдөр бусд тооцож, төлсөн төлбөрийг буцаан авахыг хүссэн. - **Хариуцагч**: Б нь түрээсийн гэрээг бүртгүүлэх эрх нь хоёр талд нээлттэй байсан бөгөөд өөрөө гэрээний хугацаанд бүртгүүлсэн тул гэрээ хүчин төгөлдөр гэж үзсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-23, **Дугаар**: 101/ШШ2020/02633 - **Шийдвэр**: Түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэл гэж үзэж, Б ээс 15,633,318 төгрөг гаргуулж Л д олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.3, 318.4, 492.1.1. Түрээсийн гэрээг үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газарт бүртгүүлээгүй нь хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-09, **Дугаар**: 1906 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч, түүний өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль зүйн үндэслэлгүй. Гэрээг хугацаанд нь улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн тул хүчин төгөлдөр. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Анхан шатны шүүхийн дүгнэлт хууль зүйн үндэслэлтэй байна. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-29, **Дугаар**: 001/ХТ2022/00881 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь үндэслэлгүй, гэрээг хугацаанд нь бүртгүүлсэн тул хүчин төгөлдөр гэж үзэх ёстой. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн өмгөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зохигчийн хооронд байгуулагдсан түрээсийн гэрээг үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газарт бүртгүүлснээр хүчин төгөлдөр болохоор тохиролцсон нь Иргэний хуулийн 318.3-т нийцсэн. - Гэрээг бүртгүүлээгүй нь Иргэний хуулийн 318.4-т зааснаар хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэх үндэслэлтэй. - Нэхэмжлэгч Л шүүхэд нэхэмжлэл гаргах үед буюу 2020-04-16-ны өдөр түрээсийн гэрээ улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй байсан. - Хариуцагч Б нь нэхэмжлэл гаргаснаас хойш буюу 2020-05-25-ны өдөр гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн нь гэрээний хүчин төгөлдөр бус байдлыг өөрчлөхгүй. - Хоёр шатны шүүх гэрээний хүчин төгөлдөр байдалд хэрэгт авагдсан баримтад тулгуурлан зөв дүгнэлт хийсэн. - Шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчөөгүй, зохигчийн хооронд үүссэн маргааны үндэслэлд хэрэглэвэл зохих хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн.