Тогтоол №26066

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Т ХХК нь А ХХК-д 30 тэрбум төгрөгийн зээл олгосон бөгөөд зээлдэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул зээлийн үндсэн, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. Хариуцагч нар зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тодорхой хэсгийг эс зөвшөөрч, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Т ХХК, А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах. - **Хариуцагч**: А ХХК, А ХХК, Х.Б, Х ХХК, А ХХК, Т.Ц нарыг хариуцагчаар татаж, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн 9,093,710,205 төгрөгийг зөвшөөрөхгүй, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, барьцаа хөрөнгөө чөлөөлүүлэх. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-05, **Дугаар**: 181/ШШ2023/02691 - **Шийдвэр**: Хариуцагч А ХХК-аас 33,856,016,952.9 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг даалгаж, 6,289,513,200.63 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, батлан даалтын болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.2, 453.1 дэх хэсэг, 458.1 дэх хэсэгт зааснаар зээлийн гэрээний үүрэг үүссэн, хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй тул барьцаагаар хангуулах үндэслэлтэй. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад дурдсан гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-11-15, **Дугаар**: 210/МА2023/01995 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагаас 6,289,513,200.63 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон, нэмэгдүүлсэн хүү тооцох үндэслэлгүй гэж дүгнэсэн, батлан даагчийн хариуцлагыг тодорхой бус гэж үзсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, хариуцагч А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлдэгч нь гэрээний хугацаанд зээлийн мөнгөн хөрөнгийг хүүгийн хамт буцаан төлөх үүргээ биелүүлээгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 26.2-т зааснаар нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагыг ихэсгэх эрхтэй бөгөөд хариуцагч үүргийн зөрчил гаргасан тул хэтэрсэн хугацааны хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүргээс чөлөөлөгдөхгүй. - Зээлийн гэрээний 2.1.4, 2.1.5-д заасан тохиролцоогоор зээлдэгч гэрээний хугацаанд зээлээ төлөөгүй нөхцөлд зээлийг төлөгдөж дуустал хүүгийн хэмжээгээр нэмэгдүүлсэн хүү төлөхөөр тохиролцсон нь Иргэний хуулийн 452.2, 453.1-д нийцнэ. - Анхан шатны шүүх зээлийн гэрээний хэтэрсэн хугацааны хүү, түүнд тооцогдох нэмэгдүүлсэн хүүг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэл муутай байх тул хариуцагч А ХХК-аас хэтэрсэн хугацааны хүү 12,969,868,593 төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 890,868,963 төгрөг, нийт 13,860,737,556 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгох нь хуульд нийцнэ. - Батлан даалтын гэрээний 3.2.1-д "үндсэн үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгээгүй тохиолдолд банкны шаардлагаар түүний үүргийг бүрэн хариуцаж, энэ гэрээний 2.1.2-т заасан хөрөнгөөс төлбөрийг бүрэн барагдуулна" гэж заасан нь Иргэний хуулийн 198.1-д зааснаар батлан даагч нөхөх хариуцлага хүлээхээр тохиролцсон гэж үзэх үндэслэлтэй. - Барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний дагуу төлөгдөөгүй үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг хүссэн. Хариуцагч нь гэрээний дагуу төлбөр хийх боломжгүй болсон, төлсөн мөнгөө зээлээс хасаагүй зэрэг үндэслэлээр нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрсөн. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэр биелэгдээгүй тохиолдолд барьцаа хөрөнгийг албадан худалдаанд оруулахыг даалгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр хариуцагчийн ноцтой зөрчлийг хангалтгүй үнэлж, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг буруу тооцсон гэж гомдол гаргасан. Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрсөн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх гэрээний зөрчлийн шинж чанар, зарим хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг тооцох байдал, Засгийн газрын тогтоолоос үүссэн нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж, анхны шийдвэрийн зарим хэсгийг өөрчилж, барьцааны хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Г.Мөнхтулга нь хариуцагч Н.Гансүхэд 2014 оны 4 дүгээр сарын 20-ны өдөр 7.070.000 төгрөгийг сарын 8 хувийн хүүтэйгээр зээлүүлсэн боловч эргэн төлөгдөөгүй тул үндсэн зээл болон хүүг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Мөнхтулга нь Н.Гансүхээс нийт 12.726.000 төгрөг (үндсэн зээл 7.070.000, 10 сарын хүү 5.656.000) гаргуулахыг хүссэн. - **Хариуцагч**: Н.Гансүх нь 4.680.000 төгрөгийн үлдэгдэл зээлийг төлөхийг зөвшөөрсөн боловч 2014 оны 4 дүгээр сарын 20-ны өдрийн гэрээгээр мөнгө аваагүй, хүү тооцсон нь үндэслэлгүй тул нийт 8.046.000 төгрөгийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2016-01-13, **Дугаар**: 101 - **Шийдвэр**: Н.Гансүхээс 11.170.600 төгрөг гаргуулж Г.Мөнхтулгад олгож, 1.555.400 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. Барьцааны зүйл болох монетон цаг, монетон бөгжийг дуудлага худалдаагаар худалдаж үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 282.1, 232.4, 232.6, 159.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2016-05-13, **Дугаар**: 84 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөх. - **Шийдвэр**: Н.Гансүхээс зээл, зээлийн хүү бүгд 5.120.600 төгрөг гаргуулж Г.Мөнхтулгад олгож, үлдэх 7.605.400 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэрийн бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 282.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2016-06-21, **Дугаар**: 84 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийн заалтыг буруу тодорхойлж, 7.070.000 төгрөгийн зээлийг үгүйсгэсэн, нотлох баримтгүйгээр төлбөрөөс хассан, алданги тооцоогүй нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч 2014 оны 4 дүгээр сарын 20-ны өдрийн гэрээний дагуу 7.070.000 төгрөг хүлээлгэн өгсөн баримтыг шүүхэд гаргаж өгөөгүй. - 2013 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдрийн гэрээгээр зээлүүлсэн мөнгөний үлдэгдэл 4.680.000 төгрөг дээр 2.390.000 төгрөг нэмж зээлүүлсэн гэх боловч нэмж мөнгө өгсөн тухай баримт хэрэгт байхгүй. - Хариуцагч 1.057.000 төгрөг төлсөн тухай гэрчийн мэдүүлэг болон нэхэмжлэгчийн өөрийн гараар бичсэн тооцоо зэрэг баримтуудаар нотлогдсон тул төлбөрөөс хассан нь Иргэний хууль, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нийцсэн. - Нэхэмжлэгч шүүхэд нэхэмжлэл гаргахдаа алданги шаардаагүй байхад анхан шатны шүүх алданги гаргуулсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115.2-ыг зөрчсөн. - Зохигчид 2013 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдрийн зээлийн гэрээний дагуу 6.000.000 төгрөг зээлүүлсэн тухай маргаагүй тул уг үйл баримтыг тогтоогдсон гэж үзсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 42.4-ийг зөрчөөгүй. - Зохигчдын хооронд Иргэний хуулийн 281 дүгээр зүйлд заасан зээлийн харилцаа үүссэн талаарх шүүхийн дүгнэлтийг буруутгах үндэслэлгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас зээлийн гэрээний үүрэг болон барьцаа хөрөнгөөс үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар нэхэмжилсэн. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулах, үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд барьцаалсан хөрөнгөөс хангуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хариуцагчаас гаргуулах мөнгөн дүнг үндэслэлгүй бууруулсан, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг буруу тооцсон гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хүлээн авч, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хяналтын шатны шүүхээс уг хэргийн материал ирээгүй байна. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлдэгч нь зээл, хүүгээ хугацаанд нь төлөөгүй тохиолдолд гэрээнд заасан хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг төлөх үүрэгтэй. Хууль, гэрээний дагуу тооцсон хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг хасах нь хууль, гэрээний заалтанд нийцээгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний үүрэг болон алданги шаардсан. Хариуцагч нь зээлийн хүүг хүлээн зөвшөөрч, алдангийг хүлээн зөвшөөрөөгүй. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас үндсэн зээл, хүү болон зарим алданги гаргуулж, үлдэх алдангыг хэрэгсэхгүй болгож, барьцааны хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангахыг шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль буруу хэрэглэсэн, хэргийн бодит байдлыг үнэлээгүй хэмээн гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлийн гэрээнд заасан алдангийн хэмжээ нь хуульд нийцсэн байхад анхан шатны шүүх алдангийг хэрэгсэхгүй болгосон нь буруу байна. Зээлийн үндсэн үүрэг болон хуульд нийцсэн алдангийг хариуцагчаас гаргуулж, шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.