Тогтоол №24473

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нар түрээслэсэн байрныхаа засварын зардлыг хариуцагчаас нэхэмжилсэн бол хариуцагч түрээсийн төлбөр, алданги, хохирлыг сөрөг нэхэмжлэлээр нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Б.А, Н.Б нар түрээсийн байрны засан сайжруулалтын зардал 16,066,571 төгрөг гаргуулахыг хүссэн. - **Хариуцагч**: Д.Ц түрээсийн төлбөр, алданги, хохиролд 39,747,442 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2024-01-17, **Дугаар**: 135/ШШ2024/00081 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийн 12,285,988 төгрөгийг хангаж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.5, 56.6, 492.1.1, 493.1. Түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй тул хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзсэн бөгөөд нэхэмжлэгч нар үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж дүгнэсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2024-03-28, **Дугаар**: 209/МА2024/00021 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх засан сайжруулалтыг хохирол гэж үзэх боломжгүй гэж дүгнэн хангахаас татгалзсан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, хариуцагчаас 3,597,100 төгрөгийг нэхэмжлэгч нарт олгож, нэхэмжлэгч нараас 12,285,988 төгрөгийг хариуцагчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.8, 56.5, 56.6, 492.1.1, 493.1, 493.9. Гэрээг бүртгүүлээгүйд талууд адилхан буруутай тул засан сайжруулалтын зардлын 50%-ийг хариуцагчаас гаргуулсан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2024-07-03, **Дугаар**: 001/ШХТ2024/00647 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч, Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх засварыг засан сайжруулалт гэж үзсэн ч барилгын стандартын дагуу хийгдсэн эсэхийг тогтоохгүйгээр үнэлгээний 50 хувийг гаргуулсан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгч нарын гомдлын зарим хэсгийг хангаж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд үүссэн түрээсийн гэрээг Иргэний хуулийн 318.3-т заасан шаардлагыг хангаагүй тул 56.1.8-д зааснаар хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзсэн нь зөв. - Нэхэмжлэгч нар түрээсийн талбайг шударгаар эзэмшиж байхдаа засан сайжруулалт хийсэн зардлыг шаардах эрхтэй. - Нэхэмжлэгч нарын хийсэн засварыг хариуцагч зөвшөөрсөн нь тогтоогдсон тул зөвшөөрөлгүй засвар хийсэн гэх хариуцагчийн тайлбар үндэслэлгүй. - Шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон засан сайжруулалтын зардлаас салгаж болох хувцасны шкафын зардлыг хасч, 6,298,200 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгч нарт олгох нь зүйтэй. - Нэхэмжлэгч нар үл хөдлөх эд хөрөнгийг эзэмшиж, ашигласны үнийн зарим хэсгийг төлөөгүй тул 12,285,988 төгрөгийг хариуцагчид төлөх үүрэгтэй гэсэн хоёр шатны шүүхийн дүгнэлт хуульд нийцжээ. - Нэхэмжлэгч нарын хийсэн засвар барилгын стандартын дагуу хийгдсэн эсэх талаарх дүгнэлт байхгүй, уг сайжруулалтыг цаашид ашиглах боломжгүй гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул хариуцагчийн гомдлыг хангах үндэслэлгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Л.Н нь Д.Д-д холбогдуулан эмнэлгийн зориулалттай ажлын байрны түрээсийн төлбөр, алданги, хэрэглээний төлбөр, шүүх хуралдааны зардалд нийт 51,708,515 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч Д.Д нь засан сайжруулалт болон салгаж үл болох хөрөнгийн зардалд 50,250,000 төгрөг гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Түрээсийн төлбөр, алданги болон бусад зардалд нийт 51,708,515 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Засан сайжруулалт болон салгаж үл болох хөрөнгийн зардалд 50,250,000 төгрөг гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-12-09, **Дугаар**: 142/ШШ2021/01232 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 32,598,516.48 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсгийг болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 232.4, 232.8, 147.1-д заасныг баримтлан түрээсийн төлбөр, алданги, ашиглалтын зардлыг тооцсон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2022-03-17, **Дугаар**: 207/МА2022/00028 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1, 3 дугаар заалтуудыг өөрчилж, хариуцагчаас 13,098,516 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 232.4, 147.1-д заасан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-07-18, **Дугаар**: 001/ШХТ2022/00638 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, алдангиас 100 хувь чөлөөлсөн нь нэг талыг баримталсан гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулан, нэхэмжлэгчийн гомдлын зарим хэсгийг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх нотлох баримтыг үнэлэх хуульд заасан журмыг зөрчсөн. - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн боловч хариуцагчийн түрээсийн гэрээний үүрэгт төлөх төлбөрийн хэмжээг буруу тооцож алдаа гаргасан. - Хариуцагч нийт 19 сар түрээсэлсэн нь тогтоогдсон тул 57,000,000 төгрөг төлөх үүрэгтэйгээс 33,000,000 төгрөгийг төлсөн ба үлдэгдэл 24,000,000 төгрөгийг гаргуулах үндэслэлтэй. - Талуудын гэрээний дагуу алдангийг тооцохдоо Иргэний хуулийн 232.8-д заасныг хэрэглэн 4,500,000 төгрөг гаргуулах нь зөв. - Ашиглалтын зардалд 1,098,516.48 төгрөгийг гаргуулах нь гэрээнд заасан. - Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь талуудын хооронд байгуулсан гэрээ болон нотлох баримтад үндэслэгдсэн. - Иргэний хуулийн 318.1, 232.1-д заасныг үндэслэн хариуцагчаас түрээсийн төлбөрт 24,000,000 төгрөг, алдангид 4,500,000 төгрөг, ашиглалтын зардалд 1,098,516.48 төгрөг, нийт 29,598,516.48 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх шаардлага болох 22,109,998.52 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: С.Даа, Ц.Да нар үйлчилгээний зориулалттай байрыг түрээслэхээр гэрээ байгуулж, засварын зардал болон түрээсийн төлбөрийн талаар маргасан. С.Даа нь байрыг засварласан бөгөөд илүү гарсан зардлыг нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: С.Даа, засварын зардалд 2,800,000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ц.Да, С.Даагаас олох ёстой байсан түрээсийн төлбөрт 1,333,400 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-06-08, **Дугаар**: 102/ШШ2021/01501 - **Шийдвэр**: Засварын зардал 2,700,000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсгийг болон сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 205.1, 318.5, 287.1, 289.1.3, 289.2.5-д заасан үндэслэлтэй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2021-08-18, **Дугаар**: 210/МА2021/01073 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх гэрээний дуусгавар болсон байдлыг буруу үнэлж, хохирлыг буруу тооцоолсон, мөн хөрөнгийн үнэлгээний дүгнэлтийг үл харгалзсан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээг үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй тул Иргэний хуулийн 318.3, 318.4-т зааснаар хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. - Хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагаврыг арилгахдаа Иргэний хуулийн 492.1.1-д зааснаар талууд хэлцлийн дагуу хэн алиндаа шилжүүлсэн зүйлийг буцаан шаардах эрхтэйг баримталсан. Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 205.1-ийг баримталсан нь хууль хэрэглээний алдаатай байсан. - Нэхэмжлэгч бусдын эд хөрөнгийг 3 сарын хугацаагаар ашигласан тул тохиролцсон үнээр 3,000,000 төгрөг төлөх үүрэгтэй. - Түрээсийн гэрээний 3.8-д зааснаар 3,600,000 төгрөгийн засварын зардал гарсан талаар талууд тохиролцсон бөгөөд нэхэмжлэгчийн ашигласан хугацааны төлбөр 900,000 төгрөгийг хасч тооцвол хариуцагч 2,700,000 төгрөгийн хэмжээгээр үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн тул уг мөнгийг буцаан гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох нь Иргэний хуулийн 492.1.1-д нийцнэ. - Гэрээ хүчин төгөлдөр бус байх нөхцөлд гэрээнээс учирсан хохирол арилгах үүрэг үүсэхгүй тул Ц.Да нь олох ёстой байсан орлого 1,333,400 төгрөгийг нэхэмжлэх эрхгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: " ****" ХХК нь Урт цагаан үйлчилгээний төвийн 2, 3 дугаар блокийн барилгад хийсэн засан сайжруулалтын зардлыг эд хөрөнгийг буцааж өгөх үеийн үнэлгээгээр 4,095,780,949 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: " ****" ХХК нь барилгын их засвар, засан сайжруулалтад оруулсан хөрөнгө оруулалтын зардлыг буцааж өгөх үеийн үнэлгээгээр шаардаж, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн түрээсийн төлбөрийг Захиргааны ерөнхий хуулийн дагуу хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. - **Хариуцагч**: **** **** **** **** нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндэслэлгүй гэж маргаж, 2013-2019 оны түрээсийн төлбөр, алданги нийт 1,129,405,500 төгрөгийг " ****" ХХК-аас гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-26, **Дугаар**: 181/ШШ2020/01239 - **Шийдвэр**: Хариуцагч **** **** **** хурлаас 477,304,107 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэлээс үлдэх 3,618,476,842 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Нэхэмжлэгч " ****" ХХК-аас 664,051,842 төгрөгийг гаргуулж, сөрөг нэхэмжлэлийн үлдэх шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 289.2.5, 232.6. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-07, **Дугаар**: 1900 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь нэхэмжлэлийн шаардлагын үнийн дүнг дутуу тооцсон, сөрөг нэхэмжлэлийг буруу шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн нэхэмжлэлийн шаардлагын үнийн дүнг 2,010,683,200 төгрөг болгон өөрчилж, холбогдох хуулийн зүйл заалтуудыг Иргэний хуулийн 94.4 болгон өөрчилсөн. Мөн шинжээчийн ажлын хөлс, улсын тэмдэгтийн хураамжийг талуудад хуваарилсан байдлыг өөрчилсөн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 94.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-01-20, **Дугаар**: 00257/ИХШ2021/00021 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч болон Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч нь давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн хангаагүй, сөрөг нэхэмжлэлийг Захиргааны ерөнхий хуулийг зөрчиж шийдвэрлэсэн гэж үзсэн. Хариуцагч нь давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийн 94.4-ийг буруу тайлбарлан хэрэглэж, нэхэмжлэлийн шаардлагын үнийн дүнг хэтрүүлэн нэмэгдүүлсэн гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Хариуцагчийн гомдлыг хангаж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх нь хэрэгт авагдсан баримтаас хэргийн үйл баримтыг зөрүүтэй тогтоосны улмаас Иргэний хуулийн 94.4-т заасан зохицуулалтыг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - Нэхэмжлэгч нь түрээсийн зүйлийг засан сайжруулахад гарсан зардлыг Иргэний хуулийн 289.2.5-д заасны дагуу гэрээ дуусгавар болсноор хариуцагчаас шаардах эрхтэй. - Анхан шатны шүүх нь талуудын хооронд үүссэн маргааныг хэрэгт цугларсан баримтыг үнэлж, үйл баримтын талаар үндэслэл бүхий дүгнэлт хийсэн. - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 318.1-д заасан түрээсийн гэрээ байгуулагдсан бөгөөд уг гэрээ Иргэний хуулийн 294.1.1, 294.1.2-т заасны дагуу дуусгавар болсон. - Хариуцагч нь Иргэний хуулийн 318.1, 2008-03-03-ны өдрийн түрээсийн гэрээний 2.3, 4.7-д зааснаар түрээсийн төлбөрийг шаардах эрхтэй. - Анхан шатны шүүх нь түрээсийн төлбөрийн хэмжээг хүчин төгөлдөр шүүхийн шийдвэрт тусгагдсанаар тогтоосон нь үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх нь хэрэгт авагдсан нотлох баримтад үндэслэж бодит байдалд нийцсэн дүгнэлт хийсэн, зохигчийн хоорондох эрх зүйн маргаанд хэрэглэгдэх хуулийн зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгчид түрээсийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, байрны засварт зарцуулсан болон илүү төлсөн мөнгөө гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь гэрээ байгуулаагүй, өмчлөлийн бус талбайг түрээсэлсэн гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, талуудын хооронд үүссэн нөхцөл байдлыг зөв дүгнээгүй, талуудын эрх ашгийг зөрчсөн шийдвэр гарсан гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээ байгуулах эрхгүй этгээдтэй байгуулсан гэрээ, гэрээний үүргийн харилцаа үүсээгүй, түрээсийн төлбөр нь компанийн дансанд ороогүй зэрэг үндэслэлээр нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон анхан шатны шүүхийн дүгнэлтийг хэвээр үлдээсэн.