Тогтоол №13710

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Л.Н нь Д.Д-д холбогдуулан эмнэлгийн зориулалттай ажлын байрны түрээсийн төлбөр, алданги, хэрэглээний төлбөр, шүүх хуралдааны зардалд нийт 51,708,515 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч Д.Д нь засан сайжруулалт болон салгаж үл болох хөрөнгийн зардалд 50,250,000 төгрөг гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Түрээсийн төлбөр, алданги болон бусад зардалд нийт 51,708,515 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Засан сайжруулалт болон салгаж үл болох хөрөнгийн зардалд 50,250,000 төгрөг гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-12-09, **Дугаар**: 142/ШШ2021/01232 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 32,598,516.48 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсгийг болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 232.4, 232.8, 147.1-д заасныг баримтлан түрээсийн төлбөр, алданги, ашиглалтын зардлыг тооцсон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2022-03-17, **Дугаар**: 207/МА2022/00028 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1, 3 дугаар заалтуудыг өөрчилж, хариуцагчаас 13,098,516 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 232.4, 147.1-д заасан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-07-18, **Дугаар**: 001/ШХТ2022/00638 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, алдангиас 100 хувь чөлөөлсөн нь нэг талыг баримталсан гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулан, нэхэмжлэгчийн гомдлын зарим хэсгийг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх нотлох баримтыг үнэлэх хуульд заасан журмыг зөрчсөн. - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн боловч хариуцагчийн түрээсийн гэрээний үүрэгт төлөх төлбөрийн хэмжээг буруу тооцож алдаа гаргасан. - Хариуцагч нийт 19 сар түрээсэлсэн нь тогтоогдсон тул 57,000,000 төгрөг төлөх үүрэгтэйгээс 33,000,000 төгрөгийг төлсөн ба үлдэгдэл 24,000,000 төгрөгийг гаргуулах үндэслэлтэй. - Талуудын гэрээний дагуу алдангийг тооцохдоо Иргэний хуулийн 232.8-д заасныг хэрэглэн 4,500,000 төгрөг гаргуулах нь зөв. - Ашиглалтын зардалд 1,098,516.48 төгрөгийг гаргуулах нь гэрээнд заасан. - Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь талуудын хооронд байгуулсан гэрээ болон нотлох баримтад үндэслэгдсэн. - Иргэний хуулийн 318.1, 232.1-д заасныг үндэслэн хариуцагчаас түрээсийн төлбөрт 24,000,000 төгрөг, алдангид 4,500,000 төгрөг, ашиглалтын зардалд 1,098,516.48 төгрөг, нийт 29,598,516.48 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх шаардлага болох 22,109,998.52 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь түрээсийн гэрээний барьцаа гаргуулах, хариуцагч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс учирсан хохирол гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргажээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, хариуцагчаас тодорхой мөнгө гаргуулах, бусад шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргав. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэртэй холбоотой талуудын гомдлыг хүлээн авч, шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулах нь зүйтэй гэж үзэв. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэв. Гэрээ цуцлагдсан хугацааны төлбөр, ашиглалтын зардлын талаарх маргааныг шийдвэрлэв. Хариуцагч Ц.О нь гэрээний оролцогч биш тул түүнийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй. Гэрээний дагуу гэрээ цуцлагдах хүртэлх хугацааны төлбөрийг төлөх үүрэгтэй. Ашигласан цахилгаан, усны төлбөрийг гэрээний нөхцөл, баримтын үндэслэлтэйгээр шийдвэрлэв. Харилцан тооцооны үндсэн дээр эцэст шийдвэрлэв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь түрээслүүлэгчээс байранд оруулсан засвар үйлчилгээ, барьцаа, ажилчдын хоолны зардлыг нэхэмжилжээ. Хариуцагч нь гэрээгээр ийм үүрэг хүлээгээгүй, засварын зардлыг хариуцах тохиролцоо байхгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэгчид тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулах ёстой гэсэн шийдвэр гаргажээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь барьцааны мөнгө болон зарим зардлыг буцаан авахаар гомдол гаргасан. Хариуцагч нь анхан шатны шийдвэрийг бүхэлд нь эсэргүүцэж, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг шаардсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх гэрээгээр тохиролцоогүй, зөвшөөрөл аваагүй засвар үйлчилгээний зардлыг хариуцагчаас гаргуулах үндэслэлгүй гэж дүгнэлээ. Мөн түрээслэгч нь түрээсийн төлбөрөө төлөөгүй тул барьцааны мөнгийг түрээсийн төлбөрт тооцсон нь үндэслэлтэй гэж үзэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгожээ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: " ****" ХХК нь Урт цагаан үйлчилгээний төвийн 2, 3 дугаар блокийн барилгад хийсэн засан сайжруулалтын зардлыг эд хөрөнгийг буцааж өгөх үеийн үнэлгээгээр 4,095,780,949 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: " ****" ХХК нь барилгын их засвар, засан сайжруулалтад оруулсан хөрөнгө оруулалтын зардлыг буцааж өгөх үеийн үнэлгээгээр шаардаж, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн түрээсийн төлбөрийг Захиргааны ерөнхий хуулийн дагуу хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. - **Хариуцагч**: **** **** **** **** нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндэслэлгүй гэж маргаж, 2013-2019 оны түрээсийн төлбөр, алданги нийт 1,129,405,500 төгрөгийг " ****" ХХК-аас гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-26, **Дугаар**: 181/ШШ2020/01239 - **Шийдвэр**: Хариуцагч **** **** **** хурлаас 477,304,107 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэлээс үлдэх 3,618,476,842 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Нэхэмжлэгч " ****" ХХК-аас 664,051,842 төгрөгийг гаргуулж, сөрөг нэхэмжлэлийн үлдэх шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 289.2.5, 232.6. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-07, **Дугаар**: 1900 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь нэхэмжлэлийн шаардлагын үнийн дүнг дутуу тооцсон, сөрөг нэхэмжлэлийг буруу шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн нэхэмжлэлийн шаардлагын үнийн дүнг 2,010,683,200 төгрөг болгон өөрчилж, холбогдох хуулийн зүйл заалтуудыг Иргэний хуулийн 94.4 болгон өөрчилсөн. Мөн шинжээчийн ажлын хөлс, улсын тэмдэгтийн хураамжийг талуудад хуваарилсан байдлыг өөрчилсөн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 94.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-01-20, **Дугаар**: 00257/ИХШ2021/00021 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч болон Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч нь давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн хангаагүй, сөрөг нэхэмжлэлийг Захиргааны ерөнхий хуулийг зөрчиж шийдвэрлэсэн гэж үзсэн. Хариуцагч нь давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийн 94.4-ийг буруу тайлбарлан хэрэглэж, нэхэмжлэлийн шаардлагын үнийн дүнг хэтрүүлэн нэмэгдүүлсэн гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Хариуцагчийн гомдлыг хангаж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх нь хэрэгт авагдсан баримтаас хэргийн үйл баримтыг зөрүүтэй тогтоосны улмаас Иргэний хуулийн 94.4-т заасан зохицуулалтыг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - Нэхэмжлэгч нь түрээсийн зүйлийг засан сайжруулахад гарсан зардлыг Иргэний хуулийн 289.2.5-д заасны дагуу гэрээ дуусгавар болсноор хариуцагчаас шаардах эрхтэй. - Анхан шатны шүүх нь талуудын хооронд үүссэн маргааныг хэрэгт цугларсан баримтыг үнэлж, үйл баримтын талаар үндэслэл бүхий дүгнэлт хийсэн. - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 318.1-д заасан түрээсийн гэрээ байгуулагдсан бөгөөд уг гэрээ Иргэний хуулийн 294.1.1, 294.1.2-т заасны дагуу дуусгавар болсон. - Хариуцагч нь Иргэний хуулийн 318.1, 2008-03-03-ны өдрийн түрээсийн гэрээний 2.3, 4.7-д зааснаар түрээсийн төлбөрийг шаардах эрхтэй. - Анхан шатны шүүх нь түрээсийн төлбөрийн хэмжээг хүчин төгөлдөр шүүхийн шийдвэрт тусгагдсанаар тогтоосон нь үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх нь хэрэгт авагдсан нотлох баримтад үндэслэж бодит байдалд нийцсэн дүгнэлт хийсэн, зохигчийн хоорондох эрх зүйн маргаанд хэрэглэгдэх хуулийн зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: “Ш” ХХК-ийн “И” эмнэлэг нь “А” ХХК-ийн байрыг түрээсэлсэн бөгөөд “А” ХХК нь “И” эмнэлгийн бизнест сөргөөр нөлөөлөх үйл ажиллагаа явуулсан тул түрээсийн гэрээг цуцалж, барьцааны мөнгөө буцаан авахыг хүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: "Ш" ХХК-ийн "И" эмнэлэг нь түрээсийн гэрээг цуцалж, барьцаалсан 840,000 төгрөгийг буцаан гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: "А" ХХК нь нэхэмжлэлийг эсэргүүцэж, гэрээний 8.3-т заасны дагуу "И" эмнэлгийг гэрээг дангаар цуцалсан гэж үзэн, үлдэх 10 сарын түрээсийн төлбөр болох 7,560,000 төгрөгийг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-03-15, **Дугаар**: 182/ШШ2018/00508 - **Шийдвэр**: Үндсэн нэхэмжлэлийг хангаж, 840,000 төгрөгийг "А" ХХК-иас гаргуулж, "И" эмнэлэгт олгосон. Сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 492.1.1, 318.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-05-11, **Дугаар**: 1105 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь гэрээний нөхцөл болон хуулийн заалтыг буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1, 2 дахь заалтыг нэгтгэн, "А" ХХК-иас 840,000 төгрөгийг гаргуулж "И" эмнэлэгт олгож, "И" эмнэлгээс 2,520,000 төгрөгийг гаргуулж "А" ХХК-д олгож, сөрөг нэхэмжлэлээс үлдэх 5,040,000 төгрөгийн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож өөрчилсөн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 294.3. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-07-09, **Дугаар**: 1105 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх тодорхой нөхцөл байдлыг тодруулалгүйгээр нэхэмжлэгчээс 2,520,000 төгрөг гаргуулсан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд байгуулагдсан 2016 оны 12 дугаар сарын 22-ны өдрийн түрээсийн гэрээ хүчин төгөлдөр байна. - Гэрээ хүчин төгөлдөр байх тул талууд гэрээнд заасан үүргээ биелүүлэх үүрэгтэй. - Давж заалдах шатны шүүх гэрээний хүчин төгөлдөр байдлын талаар дүгнэлт хийхдээ Иргэний хуулийн 318.5, 294.3 дахь хэсгийн зохицуулалтыг зөрчөөгүй. - Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулсан.