2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах, худалдан авах гэрээ — үл хөдлөх хөрөнгийн төлбөрийн үүрэг гүйцэтгэх хугацаа хэтэрсэн, алданги болон хохирол нэхэмжлэх. Худалдагч тал үл хөдлөх хөрөнгийг борлуулсан гэрээний дагуу үлдэгдэл төлбөрийг тохиролцсон хугацаанд бүрэн төлөөгүй, хэсэгчлэн төлөлт хийж хоцорсон тул нэхэмжлэгч тал үлдэгдэл төлбөр болон гэрээний алданги, хохирлыг гаргуулахыг шаардсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч тал төлбөрөө тохиролцсон хугацаанаас хойш хоёр жил гаруй хугацаагаар хэтрүүлэн төлсөн тул гэрээний алданги болон хөрөнгийн үнэ өсөлттэй холбоотой хохирлыг нэхэмжилж байна.
• Хариуцагч: Гэрээний үлдэгдэл төлбөрийг бүрэн барагдуулсан тул нэхэмжлэл үндэслэлгүй, мөн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан гэж үзэж байна.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн алдангийн хэсгийг хангаж, хохирлын хэсгийг болон хөөн хэлэлцэх хугацааны маргааныг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

• Хариуцагч тал төлбөрөө тохиролцсон хугацаанд бүрэн гүйцэтгэж дуусгаагүй, хэсэгчлэн төлөлт хийж хоцорсон тул гэрээний алдангийг шаардах эрхтэй, учир нь хариуцагч үүргээ гүйцэтгэх эцсийн хугацаанаас хойш эцсийн төлбөр төлж дуусгавар болсон хугацаа хүртэл алдангийг тооцох нь зөв юм (Иргэний хууль 232.6).
• Алдангийн дүн нь үндсэн үүрэг гүйцэтгэхгүй байсан үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрсэн тул түүнийг хязгаарлан тооцох ёстой, учир нь Иргэний хууль 232.4-т гэрээний үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрсэн алдангийг буугахыг заасан.
• Нэхэмжлэгч тал гэрээний үүрэг зөрчсөнтэй холбоотойгоор хохирол шаардах эрхгүй, учир нь Иргэний хууль 227.1-т заасны дагуу гэрээний үүрэг зөрчсөн үед гэрээнээс татгалзах шаардлага гаргаагүй, мөн хохирлыг баримтаар нотлоогүй байна.
• Нэхэмжлэл нь хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусаагүй, учир нь хариуцагч тал гэрээний үүргээ хэсэгчлэн гүйцэтгэж байсан тул Иргэний хууль 76.1, 77.1-ийн дагуу шаардах эрх үүссэн үеэс эхлэн тоолох ёстой.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Үл хөдлөх хөрөнгө худалдах гэрээний төлбөрийг хэсэгчлэн төлж байсан тохиолдолд хөөн хэлэлцэх хугацаа нь үүрэг гүйцэтгэж дуусгавар болсон үеэс эхлэн тоологдоно (Иргэний хууль 76.1, 77.1).
• Гэрээний алдангийн хэмжээ нь үндсэн үүрэг гүйцэтгэхгүй байсан үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрсэн тохиолдолд тэрхүү хязгаарлалтыг баримтлан тооцох ёстой (Иргэний хууль 232.4).
• Гэрээний үүрэг зөрчсөн тул хохирол шаардахын тулд гэрээнээс татгалзах шаардлага гаргасан байх эсвэл хохирлыг баримтаар нотлосон байх шаардлагатай (Иргэний хууль 227.1, 261.1).