Тогтоол №164433

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас "Нарлаг Сэлэнгэ" орон сууцны 32.5 м.кв талбайтай 1 өрөө байрыг 40,000,000 төгрөгөөр худалдан авахаар тохиролцон, урьдчилгаа 15,000,000 төгрөгийг төлсөн боловч, хариуцагч байрыг хүлээлгэн өгөөгүй тул урьдчилгаанд төлсөн мөнгийг буцаан гаргуулахыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: "М" ХХК-ийн захирал Б.Бат. - **Хариуцагч**: "Сэлэнгэ" ХХК-ийн захирал Б.Наран. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - 2023 оны 10 дугаар сарын 28-ны өдрийн Орон сууц захиалгын гэрээнд заасны дагуу нийт үнийн 30 хувь болох 15,000,000 төгрөгийг төлсөн. - Хариуцагч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, орон сууцыг хугацаанд нь хүлээлгэн өгөөгүй. - Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрсөн. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2025-02-25, **Дугаар**: 316/ШШ2025/00150 - Хариуцагч "Сэлэнгэ" ХХК-иас 15,000,000 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгч "М" ХХК-д олгож, улсын тэмдэгтийн хураамжид 234,950 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 243.1-д зааснаар худалдах-худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй, эрхийн зөрчилгүй хөрөнгийг худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлэх буюу шилжүүлэхээр үүрэг хүлээж, худалдан авагч нь үнэ төлж, хөрөнгийг хүлээн авахаар үүрэг хүлээдэг. - Гэрээний ерөнхий нөхцөлийн 5.1-д зааснаар орон сууцыг 2024 оны 04 дүгээр сард ашиглалтад оруулахаар тохирсон боловч хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй. - Иргэний хуулийн 208.1-д зааснаар гэрээний үүрэг гүйцэтгэгдээгүй тохиолдолд нэг тал гэрээг цуцлах эрхтэй. - Иргэний хуулийн 208.2-т зааснаар гэрээ цуцалснаар талууд гэрээний үүргээс чөлөөлөгдөж, гэрээний үүргийн улмаас шилжүүлсэн хөрөнгөө буцаан шаардах эрхтэй. - Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрсөн нь хэргийг хялбаршуулсан журмаар шийдвэрлэх үндэслэл болсон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн нь орон сууц худалдан авахаар гэрээ байгуулсан боловч гүйцэтгэгч тал гэрээнд заасан хугацаанд орон сууцыг ашиглалтад оруулаагүй тул иргэн нь гэрээг цуцлан, төлсөн төлбөр болон учруулсан хохирлыг гаргуулахаар шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хэргийн шүүх нь нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, гүйцэтгэгчээс төлсөн төлбөрийг буцаан олгох, мөн гэрээг зөрчсөний улмаас учирсан хохирлыг барагдуулахыг даалгасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Хяналтын шатны шүүх нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гүйцэтгэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй нь Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудыг зөрчсөн болохыг тогтоов. Гэрээний дагуу төлсөн төлбөрийг буцаан олгох, учирсан хохирлыг нөхөн төлөх нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй гэж үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн нь орон сууц худалдан авах гэрээ байгуулсан боловч гүйцэтгэгч тал худалдан авалтын гэрээнд заасан хугацаанд орон сууцыг ашиглалтад оруулаагүй. Иргэн нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс учирсан хохирлыг барагдуулах шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх гүйцэтгэгч талд гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс учирсан хохирлыг иргэнд төлөхийг үүрэг болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Гүйцэтгэгч тал гэрээний дагуу орон сууцыг ашиглалтад оруулах үүргээ биелүүлээгүй бөгөөд энэ нь иргэний эрх ашигт ноцтой хохирол учруулсан. Шүүх холбогдох хуулийн зүйл заалтыг үндэслэн шийдвэрээ гаргасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч С.Баярт "Барилгын зөвшөөрөл олгох тухай" Засаг даргын захирамжийг хууль бус болохыг тогтоолгох нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Засаг даргын захирамжийг хууль бус гэж үзэж, хүчингүй болгуулахыг хүссэн. - **Хариуцагч**: Засаг даргын захирамж нь хуульд нийцсэн, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - Нэхэмжлэгч С.Баяр нь хариуцагч БНХАУ-ын иргэн Жин Зонг Чин-д Нийслэлийн Засаг даргын 2025 оны 04 сарын 21-ний өдрийн А/197 дугаар “Барилгын зөвшөөрөл олгох тухай” захирамжийг хууль бус болохыг тогтоолгохыг хүссэн. - Хариуцагч Нийслэлийн Засаг дарга нь захирамж хуульд нийцсэн, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2025-04-21, **Дугаар**: 197/ШШ2025/04773 - Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, Нийслэлийн Засаг даргын 2025 оны 04 сарын 21-ний өдрийн А/197 дугаар “Барилгын зөвшөөрөл олгох тухай” захирамжийг хууль бус болохыг тогтоож, хүчингүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.1-д зааснаар захиргааны акт нь хуульд нийцсэн байх ёстой. - Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.5-д зааснаар захиргааны акт нь үндэслэл бүхий байх ёстой. - Шүүхээс хариуцагчийн захирамж гаргахдаа холбогдох хууль тогтоомжийг зөрчиж, үндэслэлгүй захирамж гаргасан гэж дүгнэсэн. - Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.3.1-д зааснаар хууль бус захиргааны актыг хүчингүй болгох үндэслэлтэй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Иргэн Ш-ийн нийгмийн даатгалын шимтгэл нөхөн төлүүлэхийг хүссэн нэхэмжлэл. - **Нэхэмжлэгч**: "Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний ерөнхий газар"-ын шийдвэрийг хүчингүй болгуулах. - **Хариуцагч**: Нийслэлийн Засаг дарга болон "Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний ерөнхий газар". ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - Ш нь 1993 оноос өмнө 5 жил 10 сар 17 хоног малчнаар ажилласан боловч тухайн үеийн баримт бичиг бүрэн бус тул нөхөн төлүүлэх боломжгүй гэж хариуцагч үзсэн. - Ш нь тухайн үед малчнаар ажиллаж байсныг батлах баримтуудыг шүүхэд ирүүлсэн. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2025-04-21, **Дугаар**: 193/ШШ2025/00283 - Хариуцагчийн 2025-01-22-ны өдрийн 05/656 тоот албан бичгийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэгчийн нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэхийг даалгасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай хуулийн 4.1.2-д зааснаар 1995 оноос өмнө малчнаар ажилласан иргэдийн нийгмийн даатгалын шимтгэлийг төрөөс нөхөн төлөхөөр заасан. - Ш нь "Малчин, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч иргэнийг бүртгэх, нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх журам"-ын 2.3-д заасан шаардлагыг хангаж байна. - Шүүх нэхэмжлэгчийн малчнаар ажиллаж байсан хугацааг баримтаар тогтоосон. - Иргэний нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай хуулийн 5.1-д зааснаар аймаг, нийслэлийн Засаг дарга нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх шийдвэр гаргах эрхтэй.