Цэрэгт татагдсан ажилтны ажлын байрыг хадгалах уу?
Цэрэгт татагдсан ажилтны ажлын байрыг хуулиар хадгална. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 60.1.6, 60.1.7 заалт, буцаж ирэх хугацаа, шаардлагатай бичиг баримт, ажил олгогчийн үүргийг тайлбарлав.
Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.
Оршил
Цэрэгт татагдсан ажилтны ажлын байрыг хуулиар хэвээр хадгална. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 60 дугаар зүйлд цэргийн зарлан дуудах хуудас авсан болон хугацаат цэргийн жинхэнэ алба хааж байгаа ажилтны ажлын байрыг хадгалахыг тодорхой заасан. Энэ нь иргэн цэргийн үүргээ биелүүлэх хугацаанд ажлын байраа алдахаас хамгаалсан чухал баталгаа юм.
Гэхдээ энэ хамгаалалт автоматаар, ямар ч нөхцөлгүй үүсдэггүй. Ажилтан зарлан дуудах хуудсаа ажил олгогчид мэдэгдэх, алба хааж дууссаны дараа хуульд заасан хугацаанд ажилдаа орох зэрэг тодорхой алхмуудыг хийх шаардлагатай. Энэ нийтлэлд таны мэдэх ёстой бүх зүйлийг хуулийн үндэслэл, практик алхам, шүүхийн практикийн хамт тайлбарлав.
Хууль зүйн үндэслэл
Ажлын байрыг хадгалах үндсэн заалт
Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 60.1-д ажилтан ажил үүргээ гүйцэтгээгүй хэд хэдэн тохиолдолд ажлын байрыг нь хэвээр хадгалахыг заасан. Үүний дотор цэргийн албатай холбоотой хоёр заалт байна:
- 60.1.6 — цэргийн зарлан дуудах хуудас авсан ажилтныг цэргийн жинхэнэ албанд татсан тухай эрх бүхий этгээдийн шийдвэр гарах хүртэлх хугацаанд;
- 60.1.7 — хугацаат цэргийн жинхэнэ алба хааж байгаа.
Эдгээр заалтыг Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 60-д бүрэн эхээр нь үзэж болно.
Энэ хоёр заалт нь хоёр өөр үе шатыг хамарч байгааг анхаарах нь чухал. 60.1.6 нь "зарлан дуудах хуудас авсан, гэхдээ эцсийн шийдвэр гараагүй" үеийг, 60.1.7 нь "алба хааж байгаа" үеийг тус тус хамгаална.
Ажлын байр хадгалагдаж байгаа ажилтныг халах хорио
Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 80.2-т "ажлын байр нь хэвээр хадгалагдаж байгаа ажилтны хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг энэ хуульд зааснаас бусад үндэслэлээр ажил олгогчийн санаачилгаар цуцлахыг хориглоно" гэж заасан. Цэргийн алба хааж байгаа нь өөрөө ажлаас халах үндэслэл болохгүй. Хуулиар тусгайлан зөвшөөрсөн үндэслэл байгаа эсэхийг ажил олгогчийн шийдвэр, холбогдох баримтаар шалгана. Дэлгэрэнгүйг Хөдөлмөрийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 80-аас үзнэ үү.
Хугацаа дууссаны дараах үүрэг
Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 60.2-т ажлын байрыг хадгалах үүрэг хэзээ дуусгавар болохыг нарийвчлан заасан:
60.1.3 (жирэмсний болон амаржсаны амралт), 60.1.7 (хугацаат цэргийн жинхэнэ алба) заалтад заасан хугацаа дуусгавар болсноос хойш ажлын 15 өдрийн дотор ажилтан ажилдаа ороогүй, эсхүл уг хугацааг сунгах хүндэтгэн үзэх шалтгаан бүхий хүсэлт гаргаагүй бол ажлын байрыг нь хадгалах ажил олгогчийн үүрэг дуусгавар болно.
Энэ нь цэргийн алба хаасан ажилтны хувьд хамгийн чухал практик шаардлага юм. Алба хааж дууссаны дараа 15 ажлын өдрийн дотор ажилдаа орох эсвэл хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар хугацаа сунгуулах хүсэлт гаргах ёстой.
Цэргийн албаны тухай хуулийн холбогдох заалтууд
Цэргийн албаны тухай хуулийн 7.5-д "Иргэн хугацаат цэргийн албанд татагдахаас өмнө ажил, хөдөлмөр эрхэлж байсан бол ажил олгогч нь түүнийг халагдаж ирэхэд ажлын байраар хангана" гэж заасан. Энэ нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 60 дугаар зүйлийн заалтыг давхар баталгаажуулж байна. Цэргийн албаны тухай, 7
Цэргийн албаны тухай хуулийн 12.8-д ажил олгогчийн үүргийг тодорхой заасан: цэргийн зарлан дуудах мэдэгдэл хүлээн авсан ажилтнаа ажлаас чөлөөлөн тогтоосон хугацаанд цэрэг татлагын байранд ирүүлэх үүрэгтэй. Цэргийн албаны тухай, 12
Цэргийн албаны тухай хуулийн 15.6-д "Хугацаат болон цэргийн гэрээт алба хаасан хугацааг иргэний ажилласан жилд тооцно" гэж заасан. Энэ нь цэргийн алба хаасан хугацаа таны нийгмийн даатгал, тэтгэврийн тооцоололд ажилласан жил болж тооцогдоно гэсэн үг. Цэргийн албаны тухай, 15
Цэрэгт татах нас, хугацаа
Мэдээллийн хувьд, Цэргийн албаны тухай хуулийн 12.2-т 18-25 насны эрэгтэйчүүдийг хугацаат цэргийн албанд татахыг заасан. Харин 7.1-д хугацаат цэргийн алба хаах хугацаа 12 сар байна. Цэргийн албаны тухай, 12, Цэргийн албаны тухай, 7
Практик алхамууд
Дараах диаграм нь зарлан дуудах хуудас авахаас эхлээд ажилдаа буцаж орох хүртэлх үйл явцыг харуулав.
1. Зарлан дуудах хуудсаа ажил олгогчид мэдэгдэх
Цэргийн зарлан дуудах хуудас гартаа орсны дараа ажил олгогчдоо бичгээр мэдэгдэж, хуулбарыг нь хүлээлгэн өгөх нь зүйтэй. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 60.1.6-д заасан хамгаалалт нь "эрх бүхий этгээдийн шийдвэр гарах хүртэл" үйлчилдэг тул зарлан дуудах хуудсаа танилцуулснаар нотлох баримтаа бүрдүүлж байгаа хэрэг.
Цэргийн албаны тухай хуулийн 12.8 дахь заалтаар ажил олгогч таныг цэрэг татлагын байранд ирүүлэх үүрэгтэй тул энэ мэдэгдэл нь хоёр талын үүргийг тодорхой болгоно.
2. Ажлаас чөлөөлөгдөх тушаал авах
Ажил олгогч таныг цэргийн албанд татагдсантай холбогдуулан ажлаас чөлөөлж, ажлын байрыг хадгалах тухай тушаал гаргана. Энэ тушаалд ажлын байр хадгалагдах хугацаа, алба дууссаны дараа ажилдаа орох журам зэргийг тусгасан байх нь зүйтэй.
Анхаар: ажлаас чөлөөлөх нь хөдөлмөрийн гэрээг цуцалж, тэтгэмж олгохтой ижил зүйл биш. Энэ нь ажлын байр хадгалагдсан "түдгэлзүүлэлт" юм.
3. Цэргийн алба хаах хугацаанд
Энэ хугацаанд ажлын байр тань хэвээр хадгалагдана. Ажил олгогч таныг ажлаас халах эрхгүй (80.2). Харин аж ахуйн нэгж, байгууллага бүхэлдээ татан буугдсан тохиолдолд ажлын байр хадгалах үүрэг дуусгавар болж, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 82 дугаар зүйлд заасан тэтгэмж олгоно (60.3).
4. Алба дууссаны дараа ажилдаа орох
Цэргийн албаны хугацаа дуусмагц:
- Ажлын 15 өдрийн дотор ажил олгогчдоо ажилдаа орох хүсэлтээ мэдэгдэх;
- Цэргийн алба хаасан тухай баримт бичгээ (цэргийн ангийн тодорхойлолт, алба хаасан тухай бичиг) бүрдүүлэх;
- Хэрэв 15 ажлын өдрийн дотор ажилдаа орж чадахгүй бол хүндэтгэн үзэх шалтгаан бүхий хүсэлтийг бичгээр гаргаж, хугацааг сунгуулах.
Хэрэв та 15 өдрийн дотор ажилдаа орохгүй, хүсэлт ч гаргахгүй бол ажил олгогчийн ажлын байрыг хадгалах үүрэг дуусгавар болно (60.2).
5. Ажлын байр өөрчлөгдсөн тохиолдол
Хэрэв таны ажлын байр хасагдсан, эсвэл орон тоо цөөрсөн бол Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 60.4-т зааснаар ажил олгогч тантай тохиролцсоны үндсэн дээр адил чанарын өөр ажлын байранд ажиллуулахаар хөдөлмөрийн гэрээ шинээр байгуулна.
Шүүхийн практик
Цэргийн албатай холбоотой шүүхийн шийдвэрт ажлын байр хадгалах, эгүүлэн тогтоох асуудал хэд хэдэн удаа авч үзэгдсэн. Жишээлбэл, Улсын дээд шүүхийн Тогтоол #11023-т ажил олгогч нь ажилтны ажлын байрыг хуульд зааснаар хадгалах үүрэгтэй бөгөөд ажилтныг чөлөө дууссаны дараа ажилд нь авах үүргээ хэрэгжүүлээгүй нь ажилтныг ажлаас халсантай адилтган үзнэ гэж дүгнэсэн. Уг хэрэгт Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 60.1.3, 60.2 дугаар заалтыг баримталсан бөгөөд энэ нь хүүхэд асрах чөлөөний асуудал байсан ч ажлын байр хадгалах, буцаж ирэх хугацааны журмын талаарх шүүхийн байр суурийг харуулж байна.
Түүнчлэн ажлаас үндэслэлгүй халагдсан ажилтныг эгүүлэн тогтоох, ажилгүй байсан хугацааны олговор олгох асуудлаар шүүхүүд Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 127.1, 158.2.2-т заасныг тогтмол баримталж байна. Жишээ нь Тогтоол #28359 болон Тогтоол #10811-д үндэслэлгүй халагдсан ажилтныг ажилд эгүүлэн тогтоож, олговрыг гаргуулсан.
Эдгээр шийдвэрээс харахад ажил олгогч ажлын байр хадгалах үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд шүүх ажилтныг эгүүлэн тогтоож, ажилгүй байсан хугацааны олговрыг нөхөн олгох шийдвэр гаргадаг.
Түгээмэл асуултууд
1. Цэрэгт татагдсан ажилтны ажлын байр хадгалагдах уу?
Тийм. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 60.1.6-д цэргийн зарлан дуудах хуудас авсан ажилтныг цэргийн жинхэнэ албанд татсан тухай эрх бүхий этгээдийн шийдвэр гарах хүртэлх хугацаанд, 60.1.7-д хугацаат цэргийн жинхэнэ алба хааж байгаа хугацаанд ажлын байрыг нь хэвээр хадгалахаар заасан.
2. Цэргийн алба хаасны дараа хэдэн өдрийн дотор ажилдаа орох ёстой вэ?
Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 60.2-т зааснаар хугацаат цэргийн албаны хугацаа дуусгавар болсноос хойш ажлын 15 өдрийн дотор ажилтан ажилдаа орох, эсвэл хугацааг сунгах хүндэтгэн үзэх шалтгаан бүхий хүсэлт гаргах ёстой. Эс тэгвээс ажлын байрыг хадгалах ажил олгогчийн үүрэг дуусгавар болно.
3. Ажил олгогч цэрэгт явсан ажилтныг ажлаас халж болох уу?
Болохгүй. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 80.2-т ажлын байр нь хэвээр хадгалагдаж байгаа ажилтны хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг аж ахуйн нэгж татан буугдсанаас бусад тохиолдолд ажил олгогчийн санаачилгаар цуцлахыг хориглосон.
4. Цэргийн зарлан дуудах хуудас авсан ажилтан ажил олгогчдоо мэдэгдэх үүрэгтэй юу?
Тийм. Цэргийн албаны тухай хуулийн 12.8-д байгууллагын эрх бүхий албан тушаалтан, ажил олгогч цэргийн зарлан дуудах мэдэгдэл хүлээн авсан ажилтнаа ажлаас чөлөөлөн тогтоосон хугацаанд цэрэг татлагын байранд ирүүлэх үүрэг хүлээхээр заасан. Иймд ажилтан зарлан дуудах хуудсаа ажил олгогчид танилцуулах шаардлагатай.
5. Цэргийн алба хаасан хугацаа ажилласан жилд тооцогдох уу?
Тийм. Цэргийн албаны тухай хуулийн 15.6-д хугацаат болон цэргийн гэрээт алба хаасан хугацааг иргэний ажилласан жилд тооцно гэж заасан.
Дүгнэлт
Цэрэгт татагдсан ажилтны ажлын байр нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 60 дугаар зүйлээр хамгаалагддаг. Үүнийг тоймлон дараах байдлаар дүгнэж болно:
- Зарлан дуудах хуудас авсан үеэс эхлэн ажлын байр хадгалагдана (60.1.6).
- Хугацаат цэргийн алба хааж байх хугацаанд ажлын байр хэвээр хадгалагдана (60.1.7).
- Ажил олгогч таныг ажлаас халах эрхгүй (80.2).
- Алба дууссаны дараа ажлын 15 өдрийн дотор ажилдаа орох эсвэл хугацаа сунгуулах хүсэлт гаргах ёстой (60.2).
- Ажлын байр хасагдсан бол адил чанарын өөр ажлын байранд шилжих боломжтой (60.4).
Практик зөвлөмж: зарлан дуудах хуудсаа ажил олгогчид бичгээр мэдэгдэж, хуулбарыг нь хүлээлгэн өгөөрэй. Алба хаах хугацаанд ажил олгогчтой холбоо тогтоож байх нь зүйтэй. Алба дууссаны дараа 15 ажлын өдрийн хугацааг алдалгүй, шаардлагатай бичиг баримтаа бүрдүүлж, ажилдаа орох хүсэлтээ гаргаарай. Хэрэв таны эрх зөрчигдсөн гэж үзвэл Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 154 дүгээр зүйлд заасан журмаар хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисст хандаж болно.