Олон хүүхэдтэй эцэг эхийн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох насны зохицуулалт

Оршил

Монгол Улсын хууль тогтоомжоор олон хүүхэд төрүүлж, өсгөн хүмүүжүүлсэн эхчүүд болон өрх толгойлсон эцэг, эхчүүдэд нийгмийн баталгааг нь хангах үүднээс өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох насны хөнгөлөлт, тусгай нөхцөлүүдийг олгодог. Энэхүү зохицуулалт нь хүн ам зүйн бодлогыг дэмжих, хүүхэд өсгөхөд зарцуулсан хөдөлмөрийг үнэлэх зорилготой юм. Иргэд өөрийн ажилласан жил, төлсөн шимтгэл болон хүүхдийн тооноос хамаарч хэдэн насандаа тэтгэвэр тогтоолгох эрхтэй болохоо мэдсэнээр ирээдүйн нийгмийн баталгаагаа төлөвлөх боломжтой болно.

Хууль зүйн үндэслэл

Олон хүүхэдтэй эцэг эхийн тэтгэврийн харилцааг дараах үндсэн хуулиудаар зохицуулж байна:

1. Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хууль: Тэтгэвэр тогтоолгох ерөнхий нас, шимтгэл төлсөн хугацаа болон тэтгэвэр бодох аргачлалыг тодорхойлно.
   • НДС-аас олгох тэтгэврийн тухай 10.1
2. Нийгмийн халамжийн тухай хууль: Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөөгүй боловч олон хүүхэдтэй өрх толгойлсон эх, эцэгт олгох халамжийн тэтгэврийг зохицуулна.
   • Нийгмийн халамжийн тухай 12.1.5
3. Олон хүүхэд төрүүлж өсгөсөн эхийг урамшуулах тухай хууль: "Эхийн алдар" одон олгох болон түүнтэй холбоотой мөнгөн тусламжийн асуудлыг тусгасан.
   • Олон хүүхэд төрүүлж өсгөсөн эхийг урамшуулах 4.1
4. Зарим иргэний тэтгэврийн хэмжээг нэмэгдүүлэх тухай хууль: Олон хүүхэдтэй эхчүүдийн тэтгэврийг нэмэгдүүлэх тусгай нөхцөлийг заасан.
   • Зарим иргэний тэтгэврийн хэмжээг нэмэгдүүлэх 1.1

Тэтгэвэр тогтоолгох нөхцөлүүд

Олон хүүхэдтэй эхчүүд болон өрх толгойлсон эцэг эхийн хувьд тэтгэвэр тогтоолгох насны дараах онцлог зохицуулалтууд байдаг.

1. Нийгмийн даатгалын тэтгэвэр (Шимтгэл төлсөн бол)

Төрүүлсэн болон 3 хүртэл настайд нь үрчлэн авсан 4 ба түүнээс дээш хүүхдээ 6 настай болтол нь өсгөсөн эхчүүд дараах нөхцөлөөр тэтгэвэр тогтоолгох эрхтэй:

• Нас: 50 насанд хүрсэн байх.
• Ажилласан жил: 15-аас доошгүй жил ажиллаж, шимтгэл төлсөн байх.
• Нас харгалзахгүй нөхцөл: 20-оос доошгүй жил ажиллаж, шимтгэл төлсөн бол нас харгалзахгүйгээр тэтгэвэр тогтоолгох боломжтой (хуучин хуулийн дагуу тогтоогдсон тэтгэвэр авагчдад хамааралтай).

2. Нийгмийн халамжийн тэтгэвэр (Шимтгэл төлөөгүй бол)

Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлж тэтгэвэр тогтоолгох эрх үүсээгүй, 18 хүртэлх насны 4 ба түүнээс дээш хүүхэдтэй өрх толгойлсон эх, эцэгт халамжийн тэтгэвэр олгоно:

• Эх: 45 насанд хүрсэн байх.
• Эцэг: 50 насанд хүрсэн байх.
• Үндэслэл: Нийгмийн халамжийн тухай 12.1.5

3. "Эхийн алдар" одон ба урамшуулал

Олон хүүхэд төрүүлсэн эхчүүдийг дараах байдлаар урамшуулна:

• 2-р зэргийн одон: 4 хүүхэд төрүүлж өсгөсөн бол.
• 1-р зэргийн одон: 6 хүүхэд төрүүлж өсгөсөн бол.
• Одонтой эхчүүдэд жил бүр мөнгөн тусламж олгодог бөгөөд үүнийг Олон хүүхэд төрүүлж өсгөсөн эхийг урамшуулах 5.1-д заасан баримтыг бүрдүүлж авна.

Практик алхамууд

Тэтгэвэр тогтоолгох насанд хүрсэн иргэн дараах дарааллаар ажиллана:

Бүрдүүлэх баримт бичиг:

1. Иргэний үнэмлэх (хуулбар).
2. Нийгмийн даатгалын дэвтэр (цахим болон цаасан).
3. Хүүхдүүдийн төрсний гэрчилгээ (эх хувь болон хуулбар).
4. "Эхийн алдар" одонгийн үнэмлэх (байгаа бол).
5. Тэтгэвэр тогтоолгохыг хүссэн өргөдөл.

Анхаарах зүйл: Өндөр насны тэтгэврийг өргөдлөө тэтгэвэр тогтоолгох насанд хүрэхээс өмнө гаргасан бол уг насанд хүрсэн өдрөөс, харин насанд хүрснээс хойш гаргасан бол өргөдлийг хүлээн авсан өдрөөс эхлэн олгодог тул хугацаа алдалгүй хандах нь чухал юм. НДС-аас олгох тэтгэврийн тухай 10.1

Шүүхийн практикаас

Тэтгэвэр тогтоолгохтой холбоотой маргаан ихэвчлэн ажилласан жил болон цалин хөлсийг буруу тооцсон асуудлаар гардаг.

• Цалин хөлс тооцох маргаан: Тогтоол #961 хэрэгт иргэний хэргийн шүүхээр тогтоосон цалин хөлс нь тэтгэвэр тогтооход баримтлах хөдөлмөрийн хөлсний хэмжээнд шууд хамаарахгүй бөгөөд нийгмийн даатгалын шимтгэл төлсөн баримтыг голлон үзнэ гэж шийдвэрлэсэн байна.
• Ажлын байрны баталгаа: Тогтоол #920 хэрэгт жирэмсэн болон хүүхэд асарч буй эхчүүдийг бүтцийн өөрчлөлт нэрээр ажлаас халахыг хориглосон байдаг. Энэ нь эхчүүдийн тэтгэвэр тогтоолгоход шаардагдах ажилласан жил тасалдахгүй байх эрх зүйн чухал баталгаа болдог.

Дүгнэлт

Олон хүүхэдтэй эцэг эхчүүд өөрийн хүүхдийн тоо болон нийгмийн даатгалын шимтгэл төлсөн байдлаасаа хамаарч 45-50 насандаа тэтгэвэр тогтоолгох боломжтой. Хэрэв та 4-өөс дээш хүүхэд өсгөсөн бол ердийн наснаас (эмэгтэй 55, эрэгтэй 60) өмнө тэтгэвэрт гарах эрхтэй эсэхээ шалгаж, холбогдох баримт бичгээ урьдчилан бүрдүүлэхийг зөвлөж байна. Энэхүү зохицуулалт нь зөвхөн санхүүгийн дэмжлэг төдийгүй төрөөс гэр бүлийн үнэ цэнийг хүлээн зөвшөөрч буй хэлбэр юм.