Хууль зүйн нийтлэл
Хөдөлмөрийн эрх зүй9 минут

Нийгмийн даатгалын байгууллагад өгсөн хүсэлт шийдэгдэхгүй удааширвал хаана хандах вэ?

Нийгмийн даатгалын байгууллагад өгсөн хүсэлт, өргөдөл, гомдол хугацаанд нь шийдэгдэхгүй бол хаана, ямар дарааллаар хандах, хуульд заасан хугацаа, шүүхэд нэхэмжлэл гаргах журмыг тайлбарлав.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух

Оршил

Нийгмийн даатгалын байгууллагад өгсөн хүсэлт, өргөдөл хуульд заасан хугацаанд шийдэгдэхгүй удааширвал та эхлээд дээд шатны байгууллагад, дараа нь нийгмийн даатгалын Маргаан хянан шийдвэрлэх зөвлөлд, эцэст нь захиргааны хэргийн шүүхэд хандах эрхтэй. Энэ нь "хаана ч хандаж болохгүй, хүлээгээд суух" гэсэн үг биш — хууль танд тодорхой дараалал, тодорхой хугацааг өгсөн байдаг.

Тэтгэвэр, тэтгэмж, шимтгэлийн тооцоо, даатгалын дэвтэр зэрэг асуудлаар өгсөн хүсэлт хариу ирэхгүй удааширч байгаа бол доорх алхмуудыг дараалан хэрэгжүүлээрэй. Гол нь бичгээр, нотлох баримттайгаар ажиллах явдал юм.

Хууль зүйн үндэслэл

Захиргааны байгууллага хүсэлтийг хүлээн авч, шийдвэр гаргах үүрэгтэй

Нийгмийн даатгалын байгууллага нь Захиргааны ерөнхий хуулийн 5 дугаар зүйлд заасан захиргааны байгууллагад хамаарна. Иргэн, даатгуулагчаас гаргасан өргөдөл, гомдлыг үндэслэн захиргааны шийдвэр гаргах ажиллагааг эхлүүлэх үүрэгтэй гэж Захиргааны ерөнхий хууль, 22-т заасан.

Түүнчлэн байгууллага нь шийдвэр гаргахтай холбоотой мэдээлэл өгөх, хүсэлт бүрэн бус бол зөвлөгөө өгөх үүрэгтэй (Захиргааны ерөнхий хууль, 31). Өөрөөр хэлбэл "мэдэхгүй, хариулахгүй" гэсэн байр суурь хуульд үндэслэлгүй.

Хугацааг хэрхэн тоолох, сунгах вэ

Шийдвэр гаргах ажиллагааны хугацааг хуанлийн жил, сар, хоног, ажлын өдрөөр тодорхойлдог бөгөөд хэрэв эцсийн өдөр нь ажлын бус өдөр таарвал дараагийн ажлын өдөр дуусна (Захиргааны ерөнхий хууль, 33).

Хугааг сунгах тохиолдолд зөвхөн оролцогчийн хүсэлтээр, анх тогтоосон хугацаанаас илүүгүй хугацаагаар, нэг удаа сунгаж болох бөгөөд энэ тухай бичгээр, эсхүл цахим хэлбэрээр мэдэгдэх үүрэгтэй (Захиргааны ерөнхий хууль, 35). Хугаа дуусгавар болсноос хойш сонсох ажиллагаа хийхгүй гэж Захиргааны ерөнхий хууль, 34-т заасан.

Иргэдийн өргөдөл, гомдлын хувьд ерөнхий дүрэм нь: хүлээн авсан өдрөөс хойш 30 хоногт багтаан шийдвэрлэх, шаардлагатай бол удирдах албан тушаалтан 30 хүртэл хоногоор нэмж сунгаж, энэ тухай мэдэгдэнэ (Иргэдээс төрийн байгууллага, албан тушаалтанд гаргасан өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх тухай, 16).

Нийгмийн даатгалын салбарын тусгай шатлал

Нийгмийн даатгалын тогтолцоонд Маргаан хянан шийдвэрлэх төв зөвлөл, салбар зөвлөл ажилладаг (Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 34, 37 дугаар зүйл). Даатгуулагч, хүн, ажил олгогч, нийгмийн даатгалын байгууллагын хооронд гарсан саналын зөрөө, маргааныг шийдвэрлэсэн салбар зөвлөлийн шийдвэрийг үндэслэлгүй гэж үзвэл төв зөвлөлд, төв зөвлөлийн шийдвэрийг үндэслэлгүй гэж үзвэл шүүхэд хандана (Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 42).

Нийгмийн даатгалын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага нь ажил олгогч, даатгуулагч, хүний өргөдөл, гомдол, санал, хүсэлтийг хянан хууль тогтоомжийн дагуу шийдвэрлэх, холбогдох байгууллагад уламжлах чиг үүрэгтэй (Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 37).

Нэмээд нийгмийн даатгалын байгууллага "хууль дээдлэх, бусдын нөлөөнд үл автах, ажил олгогч, даатгуулагчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хүндэтгэх, тэгш, шударга, хариуцлагатайгаар" ажиллах зарчмыг баримтлах ёстой (Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 34).

Практик алхамууд

Доорх дарааллыг баримталбал таны эрх хамгийн бага зардлаар, хамгийн хурдан хамгаалагдана.

Алхам 1. Хүсэлтээ бичгээр, бүртгэлтэйгээр гаргах

  • Хүсэлтийг бичгээр эсхүл цахим хэлбэрээр гаргаж, хуулбарыг өөртөө үлдээ.
  • Хүлээн авсан баримт (тамга, бүртгэлийн дугаар, огноо), шуудангийн мэдэгдэх хуудас, цахим системийн баталгаажуулалтыг хадгалж авах. Энэ нь маргаан гарсан үед хамгийн чухал нотлох баримт.
  • Хүсэлтэд ямар асуудал, ямар хугацаанд шийдвэрлэгдэхийг хүсч байгаагаа тодорхой бич.

Алхам 2. Хуульд заасан хугацааг хүлээх

Өргөдөл, гомдлыг хүлээн авснаас хойш 30 хоног (сунгасан бол 60 хоног) хүлээ. Энэ хугацаанд хариу ирээгүй бол гомдол гаргах үндэслэл бүрдэнэ. Хугацааг тоолохдоо ажлын бус өдрийн дүрмийг санаарай (Захиргааны ерөнхий хууль, 33).

Алхам 3. Дээд шатны байгууллагад гомдол гаргах

Гомдлоо тухайн захиргааны актыг гаргасан байгууллагын дээд шатны захиргааны байгууллагад, эсхүл гомдол хянан шийдвэрлэх чиг үүрэг бүхий захиргааны байгууллагад гаргана (Захиргааны ерөнхий хууль, 93). Ийм байгууллага байхгүй бол актыг гаргасан байгууллагад гаргаж болно. Гомдол гаргах хугацаа нь захиргааны актыг мэдэгдсэнээс хойш 30 хоног (Захиргааны ерөнхий хууль, 94). Гомдлыг 30 хоногийн дотор хянан шийдвэрлэж, шаардлагатай бол 30 хүртэл хоногоор сунгаж, мэдэгдэнэ.

Гомдлыг хянан шийдвэрлэхдээ байгууллага нь акт хууль тогтоомж, зорилгодоо нийцсэн эсэх, сонгох боломжийг хэрхэн ашигласныг шалгаж, гомдол гаргагчид шийдвэрлэх он, сар, өдөр, газрыг урьдчилан мэдэгдэж, хүсэлтээр нь байлцуулах үүрэгтэй (Захиргааны ерөнхий хууль, 95).

Гомдлыг хянан үзээд байгууллага дараах актын аль нэгийг гаргана: акт илт хууль бус болохыг хүлээн зөвшөөрөх, актыг хүчингүй болгох, акт гаргахыг тухайн байгууллагад даалгах, актыг өөрчлөх, эсхүл хэвээр үлдээх (ЗАХИРГААНЫ ЕРӨНХИЙ ХУУЛЬ, 98). Энэ актыг тухайн байгууллага заавал биелүүлнэ. Гомдлыг шийдвэрлэсэн актыг гарсан өдрөөс хойш ажлын таван өдрийн дотор бичгээр, эсхүл цахим хэлбэрээр мэдэгдэж, баримтжуулна (ЗАХИРГААНЫ ЕРӨНХИЙ ХУУЛЬ, 99).

Алхам 4. Нийгмийн даатгалын Маргаан хянан шийдвэрлэх зөвлөлд хандах

Нийгмийн даатгалын асуудлаар дээрх шатлалыг ашигла: аймаг, нийслэл, дүүргийн газрын шийдвэрийн хувьд салбар зөвлөлд, түүний шийдвэрийг үндэслэлгүй гэж үзвэл төв зөвлөлд хандана (Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 42). Зөвлөл тогтоол, тэмдэглэл, зөвлөмж гаргах бөгөөд түүнийг нийгмийн даатгалын харилцаанд оролцогч талууд хэрэгжүүлэх үүрэгтэй (Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/, 42).

Алхам 5. Захиргааны хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гаргах

Хэрэв дээд шатны байгууллага, эсхүл гомдлыг хянан шийдвэрлэх байгууллага хуульд заасан хугацаанд гомдлыг шийдвэрлээгүй бол хугацаа өнгөрснөөс хойш 30 хоногийн дотор шүүхэд нэхэмжлэл гаргана (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 14). Дээд шатны байгууллага байхгүй бол шийдвэрийг мэдэгдсэнээс хойш 30 хоногийн дотор шууд шүүхэд гаргаж болно. Хугацааг зайлшгүй хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар хэтрүүлсэн бол гурван жилийн дотор нөхөн сэргээлгэх хүсэлт гаргаж болно.

Нэхэмжлэлд тусгах зүйлс: аль шүүхэд гаргаж байгаа, нэхэмжлэгч, хариуцагчийн нэр, хаяг, холбоо барих мэдээлэл, нэхэмжлэлийн шаардлага ба түүний үндэслэл, улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт (эсхүл чөлөөлөгдөх хүсэлт), хавсаргасан баримт бичгийн жагсаалт (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 52). Эс үйлдэхүй хууль бус болохыг тогтоолгох, эсхүл акт гаргуулахыг даалгуулах нэхэмжлэлийн хувьд таны эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол хэрхэн зөрчигдсөнийг заавал бичих шаардлагатай.

Анхаар: хэрэв гомдол гаргах журмыг урьдчилан шийдвэрлүүлэх шаардлагыг биелүүлээгүй бөгөөд энэ журмыг хэрэглэх боломжтой бол шүүгч нэхэмжлэл хүлээн авахаас татгалзаж болно (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 54). Тиймээс эхлээд захиргааны гомдлын шатыг заавал дамжих нь чухал.

Алхам 6. Хохирол гаргуулах, хариуцлага хүлээлгэх

Хууль бус үйлдэл, эс үйлдэхүйгээс хохирол учирсан бол арилгуулахаар шаардах эрхтэй (Захиргааны ерөнхий хууль, 100). Хугацаа хэтрүүлсэн, шийдвэр гаргах ажиллагаа зөрчилтэй болсон бол гэм буруутай албан тушаалтанд сануулах, цалинг 20 хүртэл хувиар бууруулах, ажлаас халах зэрэг шийтгэл оногдуулж болно (Захиргааны ерөнхий хууль, 105). Мөн иргэдийн өргөдөл, гомдлыг хугацаанд нь барагдуулаагүй албан тушаалтанд Төрийн албаны тухай хуулиар хариуцлага хүлээлгэнэ (Иргэдээс төрийн байгууллага, албан тушаалтанд гаргасан өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх тухай, 21).

Шүүхийн практик

Захиргааны хэргийн шүүх нь захиргааны акт, түүнчлэн захиргааны акт гаргахаас татгалзсан шийдвэр, эсхүл гаргахгүй байгаа эс үйлдэхүй хууль бус бөгөөд улмаар нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчигдсөн бол шаардагдах захиргааны акт гаргахыг тухайн захиргааны байгууллагад даалгах, эс үйлдэхүй хууль бус болохыг тогтоох шийдвэр гаргана (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 106). Энэ нь "хариу өгөхгүй суух" тохиолдолд шүүхээр дамжуулан шийдвэр гаргуулах боломжийг шууд баталгаажуулдаг заалт юм.

Шүүх мөн захиргааны байгууллага сонгох боломжоо хуулийн хязгаараас хэтэрч, эсхүл зорилгодоо нийцээгүй ашигласны улмаас гаргасан акт, татгалзсан үйлдэл, эс үйлдэхүй хууль зөрчсөн эсэхийг шалгана (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 106). Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны хугацаа нь ерөнхийдөө хэрэг үүсгэснээс хойш 60 хоног бөгөөд шаардлагатай бол сунгаж болно (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 63). Шүүхийн шийдвэрийг холбогдох байгууллага, албан тушаалтан заавал биелүүлэх үүрэгтэй (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 12).

Түгээмэл асуултууд

Нийгмийн даатгалын байгууллага өргөдөл, гомдлыг хэдэн хоногт шийдвэрлэх ёстой вэ?

Өргөдөл, гомдлыг хүлээн авсан өдрөөс хойш 30 хоногт багтаан шийдвэрлэнэ. Шаардлагатай бол удирдах албан тушаалтан 30 хүртэл хоногоор нэмж сунгаж, энэ тухай өргөдөл, гомдол гаргагчид мэдэгдэнэ.

Хүсэлт маань шийдэгдэхгүй бол эхлээд хаана хандах вэ?

Эхлээд дээд шатны захиргааны байгууллагад, эсхүл гомдол хянан шийдвэрлэх чиг үүрэг бүхий байгууллагад гомдол гаргана. Нийгмийн даатгалын салбарт салбар зөвлөл, дараа нь төв зөвлөл, эцэст нь шүүх гэсэн дараалал үйлчилнэ.

Гомдол гаргах хугацаа хэд вэ?

Захиргааны актыг мэдэгдсэнээс хойш 30 хоногийн дотор гомдол гаргана. Гомдлыг хуульд заасан хугацаанд шийдвэрлээгүй бол хугацаа өнгөрснөөс хойш 30 хоногийн дотор шүүхэд нэхэмжлэл гаргаж болно.

Шүүхэд нэхэмжлэл гаргахад ямар бичиг баримт шаардлагатай вэ?

Нэхэмжлэлд аль шүүхэд гаргаж байгаа, нэхэмжлэгч, хариуцагчийн мэдээлэл, нэхэмжлэлийн шаардлага ба үндэслэл, улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт, хавсаргасан баримтын жагсаалт, холбоо барих мэдээлэл байх ёстой. Хүсэлт гаргасан, хариу ирээгүй зэрэг нотлох баримтаа хавсаргах нь чухал.

Удааширсан албан тушаалтан хариуцлага хүлээх үү?

Хүлээж болно. Шийдвэр гаргах ажиллагаа хуульд нийцэхгүй болсон бол гэм буруутай албан тушаалтанд сануулах, цалин бууруулах, ажлаас халах зэрэг шийтгэл оногдуулж болно. Мөн өргөдөл, гомдлыг хугацаанд нь барагдуулаагүй албан тушаалтанд Төрийн албаны тухай хуулиар хариуцлага хүлээлгэнэ.

Дүгнэлт

Нийгмийн даатгалын байгууллагад өгсөн хүсэлт шийдэгдэхгүй удааширвал та дараах дарааллыг баримтлаарай:

  1. Хүсэлтээ бичгээр, бүртгэлтэйгээр гаргаж, баримтыг хадгал.
  2. 30 хоног (сунгасан бол 60 хоног) хүлээ.
  3. Дээд шатны байгууллагад 30 хоногийн дотор гомдол гарга.
  4. Нийгмийн даатгалын салбар зөвлөл, төв зөвлөлд ханд.
  5. Хугацаа хэтэрсэн бол 30 хоногийн дотор захиргааны хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гарга.

Хамгийн түгээмэл алдаа нь "амаар ярьсан, хариу хүлээсэн" байдаг. Бичгээр гаргасан, бүртгэгдсэн, огноотой байх нь таны эрхийг хамгаалах цорын ганц бат бөх үндэслэл юм. Хугацаа хэтрүүлэхээс өмнө алхмаа төлөвлөөрэй.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух