Жолоодох эрхээ хасуулсан хүн дахин согтуугаар жолоодвол ямар хариуцлага хүлээх вэ?
Жолоодох эрхээ хасуулсан хүн дахин согтуугаар жолоодвол эрүүгийн гэмт хэрэг болж, хорих ял хүртэл хүлээж болно. Хууль зүйн үндэслэл, шүүхийн практик, алхамууд.
Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.
Жолоодох эрхээ хасуулсан хугацаандаа дахин согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон хүн зөрчлийн бус, эрүүгийн хариуцлага хүлээх магадлалтай бөгөөд шүүх хорих ял, жолоодох эрхийг хасч, зорчих эрхийг хязгаарлах зэрэг ял оногдуулж болно. Шүүхийн практикт ийм үйлдэл нь нийгэмд аюул заналхийлэх хэмжээний хор уршигтай гэж үзэж, хариуцлагыг хөнгөлөхгүй байх хандлага давамгайлж байна.
Энэхүү нийтлэлд эрхээ хасуулсан хүн дахин согтуугаар жолоодсон тохиолдолд ямар хариуцлага хүлээх, хууль ямар заалттай, шүүх хэрхэн шийдвэрлэдэг талаар энгийнээр тайлбарлав.
Хууль зүйн үндэслэл
Согтуугаар жолоодох нь гэмт хэрэг болох үндэслэл
Эрүүгийн хуулиар тээврийн хэрэгслийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль тогтоомж, түүнд нийцүүлэн гаргасан актыг зөрчсөний улмаас хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан бол тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхийг нэг жилээс гурван жил хүртэл хугацаагаар хасаж, торгох, нийтэд тустай ажил хийлгэх, эсхүл зургаан сараас гурван жил хүртэл хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгэнэ (Эрүүгийн хууль /шинэчилсэн найруулга/, 27.10).
Гэмт хэргийн улмаас хүний амь нас хохирсон бол жолоодох эрхийг таван жилээс дээш найман жил хүртэл хугацаагаар хасаж, нэг жилээс таван жил хүртэл хорих ял шийтгэхээр заасан (Эрүүгийн хууль /шинэчилсэн найруулга/, 27.10).
Үүнээс гадна гэмт хэрэг үйлдсэн жолооч хэргийн газрыг зориуд орхиж зугтаасан бол дөрвөн зуун тавин нэгжээс хоёр мянга долоон зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, эсхүл нийтэд тустай ажил хийлгэх, эсхүл зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгэнэ (ЭРҮҮГИЙН ХУУЛЬ /Шинэчилсэн найруулга/, 27.11).
Жолоодох эрхгүй хүн жолоодох зөрчил
Тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхгүй, эсхүл эрх нь дуусгавар болсон хүн тээврийн хэрэгсэл жолоодсон бол дөрвөн зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно (Зөрчлийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 14.7). Согтууруулах ундаа хэрэглэсэн хүнд тээврийн хэрэгслийн жолоог шилжүүлсэн бол мөн торгох хариуцлага хүлээлгэнэ.
Жолоодох эрх хэзээ дуусгавар болох, хэзээ сэргээгдэх вэ
Тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх нь жолоодох эрхийг холбогдох хуульд заасны дагуу хассан тохиолдолд дуусгавар болно (Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай /шинэчилсэн найруулга/, 18). Харин хассан хугацаа дуусгавар болсон, эрүүл мэндийн хувьд тэнцсэн, үнэмлэхээ зохих журмын дагуу сунгуулсан тохиолдолд эрх сэргээгдэнэ.
Энэ хуулийг зөрчсөн хүн, хуулийн этгээдэд Эрүүгийн хууль, эсхүл Зөрчлийн тухай хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ (Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай /шинэчилсэн найруулга/, 25).
"Жолооч", "зам тээврийн осол" гэж юу вэ
Хуулийн нэр томьёог ойлгох нь чухал. "Жолооч" гэж тээврийн хэрэгсэл жолоодож яваа хүн, жолоодлогын дадлага хийлгэж яваа багш, замаар ердийн хөсөг унаж, хөтөлж яваа хүнийг ойлгоно. "Зам тээврийн осол" гэж зам дээр тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнөөс үүдэн хүний амь нас, эрүүл мэнд хохирох, эд хөрөнгийн хохирол учрахыг ойлгоно (Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай /шинэчилсэн найруулга/, 3).
Практик алхамууд: Хэрэг хэрхэн явагдах вэ?
Эрхээ хасуулсан хугацаандаа согтуугаар жолоодсон хэрэгт холбогдсон хүн дараах үе шатуудыг туулна.
- Зөрчлийг баримтжуулах. Замын цагдаа согтолтын хэмжээг төхөөрөмжөөр тодорхойлж, жолоодох эрхийн байдлыг шалгана.
- Хэрэг үүсгэх. Жолооч согтуу бөгөөд эрхээ хасуулсан байсан нь тогтоогдвол хэргийг эрүүгийн журмаар авч үзнэ.
- Мөрдөн шалгах ажиллагаа. Согтолтын зэрэг, эрх хасагдсан баримт, учруулсан хохирол зэргийг тогтооно.
- Шүүхээр хэлэлцэх. Шүүх хэргийг хялбаршуулсан эсвэл ердийн журмаар шийдвэрлэнэ.
- Ял оногдуулах. Хэргийн нөхцөл байдлаас хамаарч торгох, нийтэд тустай ажил, зорчих эрх хязгаарлах, эсхүл хорих ял оногдуулна.
- Эрх сэргээх. Хассан хугацаа дууссаны дараа үнэмлэхээ сунгуулж, эрүүл мэндийн дүгнэлт гаргуулснаар эрхээ сэргээнэ.
Шүүхийн практик
Шүүхийн шийдвэрүүдэд эрхээ хасуулсан байхдаа согтуугаар жолоодсон үйлдлийг хэрхэн үнэлдэг талаар тодорхой жишээ бий.
Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүх нэгэн хэрэгт шүүгдэгч жолоодох эрхээ хасуулсан хугацаандаа өндөр зэргийн согтолттойгоор тээврийн хэрэгсэл жолоодож, зам тээврийн осол гаргасан үйлдлийг авч үзсэн. Шүүгдэгч гэм буруугаа хүлээж, хохирлоо төлсөн, тогтмол ажилтай гэх үндэслэлээр ялаа хөнгөлөхийг хүссэн ч, шүүх өмнө нь ч согтуугаар жолоодож байсан, үйлдлээсээ дүгнэлт хийгээгүй гэж үзэж, нээлттэй хорих байгууллагад 1 жил хорих, жолоодох эрхийг 3 жил хасах ялыг хэвээр үлдээсэн (Тогтоол #22684).
Төв аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүх өөр нэг хэрэгт шүүгдэгч захиргааны зөрчлийн журмаар жолоодох эрхээ хасуулсан хугацаандаа согтууруулах ундаа хэрэглэж жолоодсон баримтыг тогтоож, үйлдлийг гэмт хэрэг гэж үзсэн. Шүүгдэгч хорих ялыг торгох ялаар солихыг хүссэн ч, шүүх өмнө нь ял шийтгэгдэж байсан, эрхээ хасуулсан байхдаа дахин гэмт хэрэг үйлдсэн зэргийг харгалзан анхан шатны хорих ялыг хэвээр үлдээсэн (Тогтоол #24193).
Улсын дээд шүүх нэгэн хэрэгт анхан шатны шүүхийн торгох ял болон эрх хасах ялын хугацааг тоолох журмыг хянаж үзсэн. Хяналтын шатны шүүх эрүүгийн болон зөрчлийн хариуцлагыг хамт биелүүлэх нь хууль зүйн үндэслэлгүй гэж үзэж, торгох ял оногдуулсан үеэс эрх хасах ялын хугацааг тоолсугаар шийдвэрлэсэн (Тогтоол #3789).
Эдгээр шийдвэрээс харахад шүүхүүд эрхээ хасуулсан байхдаа согтуугаар жолоодсон үйлдлийг гэмт хэрэг гэж үзэж, ялангуяа өмнө нь ижил зөрчил гаргаж байсан бол ялыг хөнгөлөхгүй байх хандлагатай байна.
Түгээмэл асуултууд
Жолоодох эрхээ хасуулсан хүн дахин согтуугаар жолоодвол эрүүгийн хариуцлага хүлээх үү?
Тийм. Жолоодох эрхээ хасуулсан хугацаандаа согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон үйлдлийг шүүх эрүүгийн гэмт хэрэгт тооцож, хорих ял хүртэл оногдуулж байна. Шүүхийн практикт ийм үйлдэл нийгэмд аюултай гэж үздэг.
Эрхээ хасуулсан байхад согтуугаар жолоодвол ямар ял оногдуулж болох вэ?
Шүүх хорих ял, тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг хасч, зорчих эрхийг хязгаарлах, нийтэд тустай ажил хийлгэх, торгох зэрэг ялын төрлүүдийг оногдуулж болно. Хүндрүүлэх нөхцөл байвал хорих ял оногдуулдаг.
Гэм буруугаа хүлээж, хохирлоо төлсөн бол ял хөнгөрөх үү?
Хохирол нөхөн төлөх, гэм буруугаа хүлээх нь хөнгөлөх нөхцөл болдог ч, өмнө нь согтуугаар жолоодож байсан болон өндөр зэргийн согтолттой давтан үйлдсэн бол шүүх ялыг хөнгөлөхгүйгээр хорих ялыг хэвээр үлдээдэг.
Жолоодох эрх хэзээ сэргээгдэх вэ?
Хассан хугацаа дууссан, эрүүл мэндийн хувьд тэнцсэн, үнэмлэхээ зохих журмын дагуу сунгуулсан тохиолдолд жолоодох эрх сэргээгдэнэ. Харин эрүүгийн хариуцлагын улмаас хасагдсан бол шүүхийн шийтгэх тогтоолд заасан хугацаа дуустал сэргээхгүй.
Согтууруулах ундаа хэрэглэсэн хүнд жолоо шилжүүлбэл яах вэ?
Согтууруулах ундаа хэрэглэсэн хүнд тээврийн хэрэгслийн жолоог шилжүүлсэн бол зөрчлийн хариуцлага хүлээлгэж торгоно. Мөн жолоодох эрхгүй хүнд жолоо шилжүүлэх нь тусдаа зөрчил болно.
Дүгнэлт
Жолоодох эрхээ хасуулсан хугацаандаа дахин согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох нь зүгээр л зөрчил биш, эрүүгийн гэмт хэрэг болох магадлал өндөртэй бөгөөд шүүх хорих ял хүртэл оногдуулж болно. Шүүхийн практикт ийм үйлдлийг нийгэмд аюултай гэж үзэж, өмнө нь ижил зөрчил гаргаж байсан бол ялыг хөнгөлөхгүй байх хандлага давамгайлж байна.
Практик зөвлөмж:
- Жолоодох эрхээ хасуулсан хугацаанд ямар ч хэмжээний согтуугаар жолоо барихаас зайлсхий — энэ нь зөрчил биш, гэмт хэрэг болно.
- Согтуу байхдаа жолоо барих хүнд жолоогоо шилжүүлэхгүй байх, учир нь энэ нь тусдаа зөрчил.
- Хассан хугацаа дуусахад эрүүл мэндийн дүгнэлт гаргуулж, үнэмлэхээ зохих журмаар сунгуулж, эрхээ хууль ёсны дагуу сэргээ.
- Хэрэгт холбогдсон тохиолдолд мэргэжлийн өмгөөлөгчтэй зөвлөлдөж, хууль зүйн туслалцаа авах нь зүйтэй.
Хууль зүйн нарийн асуудлаар холбогдох байгууллага, өмгөөлөгчөөс зөвлөгөө авахыг зөвлөж байна.
