Хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзсан шийдвэрт гомдол гаргах журам
Хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзсан шийдвэрт гомдол гаргах хугацаа, хандах байгууллага болон дарааллыг хууль зүйн үндэслэлтэй тайлбарлав.
Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.
Иргэн, хуулийн этгээд гэмт хэргийн улмаас хохирсон тохиолдолд цагдаа болон мөрдөх эрх бүхий байгууллагад гомдол, мэдээлэл гаргадаг. Гэвч мөрдөгч шалгаад гэмт хэргийн шинжгүй эсхүл эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа явуулж болохгүй нөхцөл байдал тогтоогдсон гэж үзвэл татгалзах санал гаргаж, улмаар прокурор уг саналыг үндэслэн татгалзах тогтоол гаргадаг.
Хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзсан прокурорын тогтоолыг эс зөвшөөрвөл уг шийдвэрийг хүлээн авсан өдрөөс хойш 7 хоногийн дотор дээд шатны прокурорт гомдол гаргах хуулийн эрхтэй.
Энэхүү нийтлэлээр татгалзсан тогтоолд хэрхэн гомдол гаргах, хуульд заасан үндэслэл, хугацаа, практик алхмуудын талаар дэлгэрэнгүй авч үзнэ.
Хууль зүйн үндэслэл
Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны хүрээнд хэрэг бүртгэлт явуулах, хэрэг нээхээс татгалзах асуудлыг хуулиар тодорхой зааглан зохицуулсан байдаг.
1. Гомдол шалгах ба шийдвэрлэх үндэслэл
Мөрдөгч нь гэмт хэргийн талаарх мэдээллийг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 30.2-т заасны дагуу хүлээн авах үүрэгтэй бөгөөд шаардлагатай тохиолдолд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 30.7-д зааснаар 5 хоногийн дотор (шаардлагатай бол 14 хүртэл хоногоор сунган) шалгах ажиллагаа явуулдаг.
Мөрдөгч гомдлыг шалгаад дараах хувилбаруудын нэгийг сонгоно:
- Хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээх;
- Хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзах санал гаргах;
- Харьяаллын дагуу шилжүүлэх санал гаргах.
Хэрэв гэмт хэргийн шинж тогтоогдоогүй, эсхүл Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 1.5-д заасан эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа явуулж болохгүй нөхцөл байдал үүссэн бол мөрдөгч татгалзах саналаа 72 цагийн дотор прокурорт хүргүүлдэг (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 30.8).
2. Прокурорын шийдвэр ба гомдол гаргах хугацаа
Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 30.10-ын 2, 4 дэх хэсэгт заасны дагуу прокурор мөрдөгчийн саналыг 7 хоногийн дотор хянаж шийдвэрлэнэ. Татгалзах үндэслэлгүй бол 5 дахь хэсэгт заасан өөр шийдвэр гаргах боломжтой.
Уг шийдвэрийг гомдол гаргагчид албан ёсоор мэдэгдэх үүрэгтэй бөгөөд:
“Энэ зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан прокурорын шийдвэрийг гомдол, мэдээлэл гаргагч эс зөвшөөрвөл шийдвэр хүлээн авсан өдрөөс хойш 7 хоногийн дотор дээд шатны прокурорт гомдол гаргаж болно.” (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 30.10-ын 30.10.3)
3. Оролцогчийн эрх ба гомдлыг хянах журам
Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь хөндөгдсөн этгээд шүүх, прокурор, мөрдөгчийн шийдвэрт гомдол гаргах эрхтэйг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 15.1-д заасан. Түүнчлэн гомдлыг амаар болон бичгээр гаргах эрхтэй бөгөөд өмнөх гомдлыг хангаагүй нь дахин гомдол гаргах эрхийг хязгаарлахгүй (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 15.2).
Дээд шатны прокурорын газар нь хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзсан шийдвэрт гаргасан гомдлыг 14 хоногийн дотор, нэмэлт материал татаж шалгах бол 30 хоногийн дотор хянаж шийдвэрлэнэ (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 15.7-ын 15.7.2, 15.7.5). Хэрэв тогтоолыг үндэслэлгүй гэж үзвэл хүчингүй болгох эрх хэмжээтэй (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 4.1).
Практик алхамууд
Хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзсан тогтоолыг гардан авсан иргэн дараах дарааллаар ажиллана.
1-р алхам: Тогтоолыг гардан авах, хугацаа тоолох
- Прокурорын татгалзсан тогтоолыг биечлэн эсхүл шуудан, цахимаар гардан авсан өдрөө тэмдэглэнэ.
- Гомдол гаргах 7 хоногийн хугацаа нь шийдвэрийг гардан авсан өдрийн дараагийн өдрөөс эхлэн тоологдоно.
2-р алхам: Гомдлын үндэслэлээ боловсруулах
Гомдолдоо дараах зүйлсийг заавал тусгана:
- Хэнд хандаж буй (дээд шатны прокурорын албан тушаал, нэр);
- Гомдол гаргагчийн мэдээлэл (овог нэр, холбоо барих утас, хаяг);
- Маргаж буй прокурорын тогтоолын дугаар, огноо;
- Тогтоолыг эс зөвшөөрч буй бодит шалтгаан (мөрдөгч ямар баримтыг шалгаагүй, ямар гэрчийг асуугаагүй, ямар нотлох баримтыг орхигдуулсан зэрэг);
- Шинээр цуглуулсан баримт бичиг байгаа бол хавсаргах;
- Тавигдаж буй шаардлага: тогтоолыг хүчингүй болгож, хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээлгэх.
3-р алхам: Гомдлоо албан ёсоор хүргүүлэх
- Гомдлыг тухайн хяналт тавьсан прокурорын дээд шатны байгууллагад (жишээлбэл: Дүүргийн прокурорын тогтоолд Нийслэлийн прокурорын газарт, эсхүл Аймаг/Нийслэлийн прокурорын тогтоолд Улсын ерөнхий прокурорын газарт) өгнө.
- Өргөдөл хүлээн авах цонхонд өгч, бүртгэлийн дугаар авч баримтжуулна.
4-р алхам: Шийдвэрийг хүлээн авах
- Дээд шатны прокурор хэргийн материалыг бүхэлд нь татаж хянана.
- 14-30 хоногийн дотор гомдлыг хангаж шийдвэрийг хүчингүй болгох, эсхүл хэвээр үлдээх тухай хариу албан бичиг, тогтоол гарна.
Андуурч болохгүй хугацаа
Энэ нийтлэлийн 7 хоног нь 30.10 дугаар зүйлд заасан хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзсан тогтоолд гомдол гаргах тусгай хугацаа юм. Мөрдөгчийн бусад ажиллагаанд гомдол гаргах 15.7 дугаар зүйлийн хугацаатай хольж болохгүй. Хугацаа болон гомдлыг хүлээн авах байгууллагыг тогтоолын хуулбартай тулган шалгана.
Түгээмэл асуултууд
Хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзсан шийдвэрт хэд хоногийн дотор гомдол гаргах ёстой вэ?
Шийдвэрийг хүлээн авсан өдрөөс хойш 7 хоногийн дотор дээд шатны прокурорт гомдол гаргах хуулийн хугацаатай.
Гомдлыг аль байгууллага, албан тушаалтанд гаргах вэ?
Хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзсан тогтоолыг хяналтын прокурор гаргадаг тул гомдлыг тухайн нэгжийн дээд шатны прокурорын газарт гаргана.
Дээд шатны прокурор гомдлыг хэд хоногийн дотор хянаж шийдвэрлэдэг вэ?
Гомдлыг хүлээн авснаас хойш 14 хоногийн дотор, нэмэлт материал шалгах шаардлагатай бол 30 хүртэл хоногийн дотор хянаж шийдвэрлэнэ.
Хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзсан гомдол хангагдахгүй бол дахин хандах боломжтой юу?
Хүсэлт, гомдлыг хангаагүй шийдвэр нь хуульд заасан журмын дагуу дээд шатны прокурорт дахин гомдол гаргах эрхийг хязгаарлах үндэслэл болохгүй.
Дүгнэлт
Хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзах тухай тогтоол нь эцсийн шийдвэр биш бөгөөд хохирогч, гомдол гаргагчид хуулиар олгогдсон эрхийн хамгаалалт бий. Хамгийн чухал нь прокурорын шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш хуульд заасан 7 хоногийн хугацааг хэтрүүлэхгүй байх, гомдолдоо хэргийн бодит үйл баримт, мөрдөгчийн шалгаж тогтоогоогүй орхигдуулсан зүйлсийг нотлох баримтын хамт тодорхой дурдан гаргах явдал юм. Гомдол хангагдах эсэх нь тогтоолын хууль зүйн үндэслэл болон шалгасан нотлох баримтаас хамаарна; хугацаанд нь гаргасан нь дангаараа тогтоол хүчингүй болох баталгаа биш.