Тогтоол №6977

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: ШӨХТГ-ын байцаагчийн банкуудын зээлийн үйл ажиллагаанд хийсэн хяналт шалгалтын үр дүнд гарсан албан шаардлага болон дүгнэлтүүд нь хууль бус эсэх маргаан үүссэн.
• Нэхэмжлэгч: ХХБ, ХаБ, ГБ, ХБ, УХБ, АБ, ЧХБ, КБ, КБ. ШӨХТГ-ын байцаагч нарын гаргасан нийт 19 захиргааны актыг илт хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох.
• Хариуцагч: ШӨХТГ-ын улсын байцаагч Ж.О, К.Ж нар. Байцаагч нарын үйлдсэн захиргааны актууд нь хууль ёсны бөгөөд нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгуулах.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2014-12-23, Дугаар: 04
• Шийдвэр: Нэхэмжлэгч ХБ-ийн "Мэдээлэл хүсэх тухай" албан шаардлагыг хүчингүй болгох хэсгийг хангаж, бусад банкуудын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Өрсөлдөөний тухай хуулийн 20.2, Төрийн хяналт шалгалтын тухай хуулийн 10.9.8, 10.9.11-д заасныг баримтлан "Мэдээлэл хүсэх" албан шаардлагыг хяналт шалгалт эхлээгүй байхад гаргасан нь хууль бус гэж үзсэн. Бусад актууд нь хуульд нийцсэн байна.

⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР

• Өдөр: 2015-03-11, Дугаар: 221/МА2015/0122
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч болон Хариуцагч талууд.
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн, хэргийн оролцогчийн эрхийг зөрчсөн, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1, 2 дахь заалтуудыг өөрчилж, бүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгов.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• ШӨХТГ-ын улсын байцаагч нарын "Мэдээлэл хүсэх тухай" 7/169 тоот албан шаардлагыг хяналт шалгалтын ажил эхлээгүй байхад гаргасан гэх анхан шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлгүй. Учир нь 2014 оны 03 дугаар сарын 06-ны өдөр 1/8 тоот "Хяналт шалгалтын удирдамж" гарсан байсан.
• "Өрсөлдөөний тухай" хуулийн 20.2, 20.3.2 болон "Төрийн хяналт шалгалтын тухай" хуулийн 10.9.4-т заасан эрхийг хэрэгжүүлж, нотлох баримт гаргуулахаар албан шаардлагын хэвлэмэл маягт ашигласан нь ЧХБ болон ХБ-ийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчөөгүй. Тухайн баримтыг хэлбэрийн талаас нь бус, агуулгын талаас нь үнэлэх ёстой байсан.
• Нэхэмжлэгч банкуудын "диспозитив зарчим зөрчсөн" гэх гомдол үндэслэлгүй. Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын хүрээнд хэргийг шийдвэрлэсэн бөгөөд захиргааны актын хууль зүйн үндэслэлийг шалгасан нь диспозитив зарчим зөрчсөн үйлдэл биш.
• Арилжааны банкуудын үйл ажиллагаанд "Өрсөлдөөний тухай" болон "Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай" хууль хамаарахгүй гэх үндэслэл байхгүй. ШӨХТГ нь эдгээр хуулиудын хүрээнд хяналт шалгалт хийх бүрэн эрхтэй.
• Банкны зээлийн шимтгэл, хураамжийн талаар мэдээллийг үнэн зөв өгөх, шимтгэлийг гарч буй зардалтай уялдуулан тогтоохыг шаардсан нь банкны эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчөөгүй. Шимтгэлийг ашиг олох зорилгоор бус, зардлыг нөхөх зорилгоор авч байгаа тул зардалтай уялдуулан тогтоох нь хууль ёсны.
• Монголбанкны "Банкны хүү бодох аргачлал, хүү, шимтгэл, хураамжийн мэдээллийн ил тод байдлын журам"-ын 1.3.17-д заасан "шимтгэл, хураамж" гэдэг нь давхардуулан авах зохицуулалт биш, харин аль нэгийг нь сонгох боломжтойг илэрхийлнэ.
• Арилжааны банкууд зээлийн үйл ажиллагаандаа шимтгэл, хураамжийг давхардуулан авдаг нь зээлдэгчийн хувьд гэрээний чөлөөт байдлыг хязгаарлаж, хохироодог.
• "Төрийн хяналт шалгалтын тухай" хуулийн 5.6-д заасны дагуу шалгалтын зорилго, бүрэлдэхүүнийг танилцуулж, удирдамж, хяналтын хуудасны нэг хувийг өгөх үүрэгтэй боловч, "Мэдээлэл хүсэх тухай" албан шаардлагад удирдамжийн талаар дурдсан нь банкуудад мэдээлэл өгсөнд тооцогдоно. Байцаагч албаны үнэмлэхээ үзүүлэх бодит боломжгүй нөхцөлд үүнийг зөрчил гэж үзэхгүй.
• Шалгалтын удирдамжийг гардуулаагүй ч нэхэмжлэгч нар үүнийг шаардаагүй тул хяналт шалгалтыг бүхэлд нь хууль бус гэж дүгнэх үндэслэлгүй.
• Тэмдэглэл хөтлөх шаардлага гараагүй байхад тэмдэглэл хөтлөөгүйг хууль зөрчсөн гэж үзэхгүй. "Өрсөлдөөний тухай" хуулийн 23.5-д заасан зөрчлийн тухай тэмдэглэл хөтлөх зохицуулалт нь "Төрийн хяналт шалгалтын тухай" хуулийн 5.9-ээс илүү нарийвчилсан зохицуулалт юм.
• "Илт хүчин төгөлдөр бус" захиргааны акт гэдэгт утга агуулгын илэрхий алдаатай, эрх мэдэлгүй албан тушаалтан гаргасан, хууль бус үйлдэл хийхийг шаардсан зэрэг ноцтой зөрчлүүд хамаардаг бөгөөд энэ хэрэгт гаргасан актууд ийм нөхцлүүдийг агуулаагүй байна.
• Иргэдийн гомдлын дагуу ШӨХТГ-аас удирдамж гарган хяналт шалгалт хийж, дүгнэлт, албан шаардлага гаргасан нь захиргааны акт гаргах эрх зүйн үндэслэлгүй байсан гэж үзэх боломжгүй.