Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: “П” ХХК нь МУЗГ болон ЭЗХЯ-тай байгуулсан концессын гэрээний дагуу Дархан-Эрдэнэтийн авто замаас Сант сум, Орхон сум чиглэлийн 22.2 км хатуу хучилттай авто зам барих ажлыг гүйцэтгэсэн боловч хариуцагч тал гэрээний төлбөрийг хугацаанд нь олгоогүйгээс 16,549,918,635 төгрөгийн хохирол учирсан гэж нэхэмжилжээ.
• Нэхэмжлэгч: “П” ХХК нь концессын гэрээний үүрэгт 169,233,213 төгрөг, гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс учирсан хохирол 16,380,685,422 төгрөг, нийт 16,549,918,635 төгрөгийг МУЗГ болон ЭЗХЯ-наас гаргуулах.
• Хариуцагч: МУЗГ болон ЭЗХЯ нь гэрээний хугацаа хоцорсон нь өөрсдөөс шалтгаалаагүй, гэрээгээр хохирлыг концесс эзэмшигч хариуцахаар заасан, нэхэмжлэгчийн зээлийн хүүгийн хохирлын тооцоолол үндэслэлгүй тул нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2024-12-10, Дугаар: 181/ШШ2024/05168
• Шийдвэр: МУЗГ болон ЭЗХЯ-наас 8,431,690,009 төгрөгийг гаргуулж, “П” ХХК-д олгож, үлдэх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 186.1, 219.1-д заасныг баримтлан, хариуцагч санхүүжилтийг хугацаа хэтрүүлж олгосон нь тогтоогдсон. Нэхэмжлэгчийн зээлийн хүүг хохиролд тооцох үндэслэлтэй.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2025-03-07, Дугаар: 210/МА2025/00434
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч болон хариуцагч нар.
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль буруу хэрэглэж, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, МУЗГ-аас 8,262,456,796 төгрөгийг гаргуулж, “П” ХХК-д олгож, ЭЗХЯ-нд холбогдох болон үлдэх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 186.1, 219.1-д заасныг баримтлан, талууд ажлын гүйцэтгэлийн үнэлгээг дахин тохиролцсон тул үлдэгдэл төлбөрийг шаардах эрхгүй. ЭЗХЯ нь концессын гэрээний тал биш.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2025-05-08, Дугаар: 001/ШХТ2025/00507
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч ЭЗХЯ болон МУЗГ.
• Гомдлолын шалтгаан: Концессын гэрээний хүрээнд хариуцах үндсэн зээл болон хүүг буруу тооцоолсон, хуулийг буруу хэрэглэсэн, Дээд шүүхийн өмнөх шийдвэрт нийцэхгүй байна.
• Шийдвэр: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Нэг талаас МУЗГ, нөгөө талаас “П” ХХК нарын хооронд байгуулсан Концессын гэрээ, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай гэрээ нь тухайн үед хүчин төгөлдөр үйлчилж байсан Концессын тухай хуулийн 17.1, 17.2, 19.1 дэх хэсэгт заасан шууд гэрээ байгуулах үндэслэл, журам, эрх олгох зохицуулалтыг тус тус зөрчсөн.
• Концессын тухай хуулийн 17.1-д заасан шууд гэрээ байгуулах үндэслэлүүдийн алинд ч хамаарахгүй байхад гэрээг шууд байгуулсан.
• Концессын нийт үнэ 26,640,000,000 төгрөгт зээлийн хүүгийн төлбөр, ашиг, татварыг оруулан тооцсон нь нийтийн эрх ашиг хөндөгдсөн, тулгамдсан хэрэгцээ шаардлагагүй байхад ийм гэрээ байгуулсан нь ойлгомжгүй.
• Концесс эзэмшигч “П” ХХК нь 12,518,119,241 төгрөгийн төсөвт өртөг бүхий ажлыг гүйцэтгэх зорилгоор концессын үнийн эргэн төлөлтийн хуваарьт хугацаа болоогүй байхад төсөвт өртгөөс 2 дахин их зээл авсан нь бүхэлдээ тухайн ажилд зарцуулагдсан гэх нь эргэлзээтэй.
• Иргэний хуулийн 56.1.1-д зааснаар хууль зөрчсөн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзсэн тул гэрээний заалт болон гэрээгээр үүсэх үүргийг үндэслэн хохирол шаардах эрх гэрээний талуудын хэн алинд ч үүсээгүй.
• Хүчин төгөлдөр бус хэлцэл тул Иргэний хуулийн 492.1.1-д зааснаар гэрээ ба хуульд заасан үндэслэлгүйгээр гүйцэтгэсэн этгээд өөрөөс гарсан бодит зардлыг ашиг, орлого бий болгосон этгээдээс шаардах эрхтэй. Хариуцагч нь ажлын зардлыг төлсөн байна.
• Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.