Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: "А" ХХК нь ашигт малтмал олборлох, тээвэрлэхдээ техник эдийн засгийн үндэслэлд заасан хатуу хучилттай зам бариагүй, шороон замаар тээвэрлэлт хийж 600 гаруй га газрыг талхлан байгаль орчинд хохирол учруулсан.
• Нэхэмжлэгч: "М" ТББ болон нэр бүхий иргэд. 2008-2013 оны хооронд учруулсан хохиролд "Г" ХХК-ийн үнэлгээгээр 10,8 тэрбум төгрөг нэхэмжилсэн.
• Хариуцагч: "А" ХХК. Байгаль орчны нөхөн сэргээлтийг хийж ирсэн, нэхэмжлэгч нар шаардах эрхгүй, "Г" ХХК-ийн үнэлгээ бодит хохирлыг тогтоогоогүй, "И" ХХК-ийн үнэлгээг үндэслэх ёстой гэж маргасан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2024-03-15, Дугаар: 181/ШШ2024/01066
• Шийдвэр: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, 10,803,232,289 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж Байгаль орчин уур амьсгалын санд оруулахаар шийдвэрлэсэн.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 497.1, 510.1, Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн 49.1-д зааснаар "Г" ХХК-ийн экологи-эдийн засгийн үнэлгээг үндэслэлтэй гэж үзсэн. Харин "И" ХХК-ийн тайлан нь 2014-2018 оны нөхцөл байдалд хамаарах тул нэхэмжлэлийн шаардлагад хамааралгүй гэж дүгнэсэн.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2024-06-07, Дугаар: 210/МА2024/01216
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Хохирлын хэмжээг тогтоосон шинжээчийн дүгнэлтүүд зөрүүтэй байхад шүүх тодруулах ажиллагаа хийгээгүй, нотлох баримт дутуу бүрдүүлсэн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан.
• Үндэслэл: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.1, 168.1.7-д зааснаар хэрэгт авагдсан хоёр үнэлгээний тайлан илтэд зөрүүтэй байхад дахин шинжээч томилоогүй, арбитрын хэрэгт цугларсан баримтыг шүүх бүрдүүлээгүй нь ноцтой зөрчил гэж үзсэн.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2024-09-16, Дугаар: 001/ШХТ2024/01037 (хэлэлцүүлэх тогтоол)
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүх нэг үндэслэлээр хэргийг удаа дараа буцааж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд хөндлөнгөөс нөлөөлж, талуудын мэтгэлцэх эрхийг зөрчсөн.
• Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр давж заалдах шатны шүүхэд буцаасан.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийг "ноцтой зөрчил гаргасан" гэж дүгнэсэн нь үндэслэл муутай, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167.1.5-д нийцээгүй.
• Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.1, 6.6-д зааснаар хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа мэтгэлцэх үндсэн дээр хэрэгжих бөгөөд зохигчийн хэн аль нь дахин шинжээч томилуулах хүсэлт гаргаагүй байхад шүүх санаачилгаараа шинжилгээ хийлгэх үндэслэлгүй.
• "Г" болон "И" ХХК-иудын дүгнэлт нь цаг хугацааны хувьд өөр өөр хохирлыг тодорхойлсон тул тэдгээрийг заавал зөрүүтэй гэж үзэж дахин шинжилгээ хийх шаардлагагүй, хэрэгт байгаа баримтын хүрээнд шийдвэрлэх боломжтой байсан.
• Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа 8 жил үргэлжилж байгаа нь шүүхийн үйл ажиллагааны шуурхай байх, хэргийн оролцогчдод чирэгдэлгүй үйлчлэх зорилгод нийцэхгүй.
• Давж заалдах шатны шүүх зохигчийн маргаж буй үйл баримт болон эрх зүйн асуудлаар дүгнэлт хийж, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх үүрэгтэй.