Дундговь аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Хөлсөөр ажиллах гэрээний дагуу мал маллах үүрэг хүлээсэн этгээд мал хорогдуулсан тул хохирлыг нөхөн төлүүлэх маргаан үүсэв. Нэхэмжлэгч тал өөрийн өмчлөлийн мал хариуцагчид маллахаар хүлээлгэн өгсөн боловч хариуцагчийн хариуцлагагүй байдал болон цаг агаарын нөхцөл байдлаас болж мал ихээр үхэж хорогдсон гэж үзэн хохирлыг нэхэмжилсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч мал маллах үүргээ биелүүлээгүй, тэжээл дутмаг байсан тул мал хорогдсон гэж үзэн малын үнэ болон бусад зардлыг нэхэмжилсэн.
• Хариуцагч: Мал хорогдсон нь хариуцагчийн буруутай үйлдэл биш, харин зуд гэх давагдашгүй хүчин зүйл нөлөөлсөн тул хариуцлага хүлээхгүй гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Давж заалдах шат анхан шатны шүүхийн хууль хэрэглээний тайлбарыг өөрчилж, нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэсэн анхан шатны шийдвэрийг өөрчилсөн. Учир нь талуудын хоорондын харилцаа нь түрээсийн гэрээ бус, мал маллах үйлчилгээ үзүүлж, үр шимээс нь хуваалцах зорилготой хөлсөөр ажиллах гэрээний агуулгатай байсан тул хариуцагч мал маллах үүргээ биелүүлээгүйгээс үүдэлтэй хохирлыг хариуцах ёстой гэж дүгнэв. Мөн зуд гэх давагдашгүй хүчин зүйл нөлөөлсөн ч маллангийн арчилгаа, тэжээл дутмаг байсан байх магадлалтай тул хариуцагчийн хариуцлагыг хэмжээгээр нь бууруулах нь үндэслэлтэй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Талуудын харилцааны агуулга нь мал маллах үйлчилгээ үзүүлж, үр шимээс нь хуваалцах зохицуулалттай тул энэ нь хөлсөөр ажиллах гэрээний шинж чанартай (Иргэний хууль 359.1).
• Гэнэтийн буюу давагдашгүй хүчин зүйл нөлөөлсөн ч эзэмшигч тал нь зудтай холбоотой эрсдэлээс сэргийлэх, хохирлыг бага байлгах үүрэгтэй тул давагдашгүй хүчин зүйлийг үндэслэн хариуцлагыг бүрэн чөлөөлөхгүй, харин хариуцагчийн хариуцлагыг хэмжээгээр нь бууруулна (Иргэний хууль 101.7).
• Хариуцагч нь гэрээний дагуу мал маллах үүргээ биелүүлээгүй тул үүний улмаас үүссэн хохирлыг нөхөн төлөх үүрэг хүлээх ёстой (Иргэний хууль 219.1).