Говь-Алтай аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Үл хөдлөх хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээний хэлбэр, эрх шилжүүлэх үндэслэл болон гуравдагч этгээдтэй хийсэн хэлцлийн хүчин төгөлдөр бус байдлын маргаан. Нэхэмжлэгч нь үл хөдлөх хөрөнгийн үнийн ихэнх хэсгийг төлж, эзэмшиж эхэлсэн боловч хариуцагч нар үлдэгдэл төлбөрийг хүлээж авахаас татгалзаж, эрх шилжүүлэхгүй байсан тул гэрээг хүчин төгөлдөр болгох, өмчлөгчөөр тогтоох шаардлага гаргасан. Хариуцагч нар нь төлбөрийн үлдэгдэл барагдаагүй тул гэрээг цуцалж, тухайн хөрөнгийг өөр этгээдэд худалдан борлуулсан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Үл хөдлөх хөрөнгийн үнийн ихэнх хэсгийг төлж, бодитоор эзэмшиж байгаа тул гэрээг хүчин төгөлдөр болгож, өмчлөгчөөр тогтоох шаардлагатай гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Төлбөрийн үлдэгдэл барагдаагүй тул гэрээг цуцалсан, мөн өөрийн өмчлөх эрхтэй тул эд хөрөнгийг бусдад худалдан борлуулах эрхтэй гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, гэрээг хүчин төгөлдөр болгох шийдвэр гаргасан. Давж заалдах шат анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Учир нь хариуцагч нар нэхэмжлэгчтэй хийсэн хэлцлийн дагуу үл хөдлөх хөрөнгийн үнийн ихэнх хэсгийг хүлээн авч, эзэмшил нь бодитоор шилжсэн байсан тул энэхүү хэлцэл нь эрх шилжүүлэх үндэслэл болж чадна. Мөн хариуцагч нар нэхэмжлэгчийг үл хөдлөх хөрөнгийн давуу эрх бүхий этгээд гэдгийг мэдэгдэж, эрхээ хэрэгжүүлэх хугацаа олгоогүй тул гуравдагч этгээдтэй хийсэн хэлцэл нь хүчин төгөлдөр бус байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Үл хөдлөх хөрөнгийг шилжүүлэх хэлцэл нь нотариатаар гэрчлүүлсэн байх ёстой гэсэн заалт нь өмчлөх эрх шилжих урьдчилсан нөхцөлийг тодорхойлсон болохоос худалдах-худалдан авах гэрээний хэлбэрт тавигдах шаардлага биш тул бичгээр хийгдээгүй хэлцэл нь эрх шилжүүлэх үндэслэл болж чадна (Иргэний хууль 109.2, 110.1).
• Худалдагч нь эд хөрөнгийг гуравдагч этгээдэд худалдахдаа худалдан авах давуу эрх бүхий этгээдэд мэдэгдэж, эрхээ хэрэгжүүлэх хугацаа тогтоох үүрэгтэй тул энэ үүрэг биелээгүй тохиолдолд давуу эрх бүхий этгээдтэй хийсэн гэрээг хэрэгсэхгүй болгоно (Иргэний хууль 56.1.2, 56.1.8).
• Үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөх эрх шилжих хэлцлийн дагуу төлбөрийн ихэнх хэсгийг төлж, эзэмшил нь бодитоор шилжсэн бол тухайн хэлцэл нь эрх шилжүүлэх үндэслэл болно (Иргэний хууль 110.1).